Spis treści - Lęk Społeczny Nastolatka
- Wstęp
- Rozdział 1. Nieśmiałość, introwersja czy lęk społeczny?
- 1.1. Dlaczego obawiamy się oceny innych?
- 1.2. Nieśmiałość i introwersja — dwie różne cechy
- 1.3. Kiedy lęk społeczny staje się zaburzeniem?
- 1.4. Jak rozpoznać trudności, których nie widać na pierwszy rzut oka?
- Rozdział 2. W głowie nastolatka — jak działa lęk przed oceną?
- 2.1. „Wszyscy na mnie patrzą” — efekt reflektora i nadmierne skupianie uwagi na sobie
- 2.2. „Na pewno się ośmieszę” — jak powstają negatywne przewidywania?
- 2.3. Dlaczego nastolatek rozpamiętuje rozmowy i własne błędy?
- 2.4. Błędne koło lęku społecznego — jak myśli, emocje i zachowania wzajemnie się wzmacniają?
- Rozdział 3. Kiedy ciało reaguje strachem
- 3.1. Dlaczego organizm uruchamia reakcję alarmową i jak ją odczuwamy?
- 3.2. Kiedy lęk odczuwamy w brzuchu
- 3.3. Pustka w głowie — dlaczego trudno myśleć pod wpływem lęku?
- 3.4. Strach przed własnymi objawami i potrzeba właściwej pomocy
- Rozdział 4. Dlaczego właśnie moje dziecko? Źródła i czynniki ryzyka lęku społecznego
- 4.1. Temperament, wrażliwość i predyspozycje biologiczne
- 4.2. Doświadczenia społeczne, odrzucenie i przemoc rówieśnicza
- 4.3. Środowisko rodzinne — obserwowanie lęku, nadmierna ochrona i krytyka
- 4.4. Perfekcjonizm, wysokie wymagania i strach przed porażką
- 4.5. Dlaczego nie zawsze można wskazać jedną przyczynę lęku społecznego?
- Rozdział 5. Szkoła pełna trudnych sytuacji
- 5.1. Odpowiedzi ustne i wystąpienia — kiedy posiadana wiedza nie wystarcza
- 5.2. Praca w grupie — kiedy trudno powiedzieć, co naprawdę się myśli
- 5.3. Przerwy, stołówka i codzienne kontakty z rówieśnikami
- 5.4. Proszenie o pomoc — dlaczego proste pytanie bywa tak trudne?
- 5.5. Nieobecności, zaległości i ograniczanie własnych możliwości
- Rozdział 6. Chciałbym mieć przyjaciół, ale boję się ludzi
- 6.1. Potrzeba przynależności i trudność z wykonaniem pierwszego kroku
- 6.2. Strach przed odrzuceniem i budowanie trwałych przyjaźni
- 6.3. Spotkania towarzyskie, pierwsze zauroczenia i bliskość
- 6.4. Przyjaźnie internetowe i presja oceniania w mediach społecznościowych
- 6.5. Samotność — kiedy potrzeba bliskości pozostaje niezaspokojona
- Rozdział 7. Pułapka unikania — dlaczego świat nastolatka staje się coraz mniejszy?
- 7.1. Kiedy strach zaczyna decydować o codziennych wyborach
- 7.2. Unikanie, którego nie widać — odkładanie decyzji i ukrywanie się za przygotowaniami
- 7.3. Coraz mniej doświadczeń, coraz mniej samodzielności
- 7.4. Dlaczego samo czekanie na poprawę nie zawsze wystarcza?
- Rozdział 8. Rodzic wobec lęku społecznego dziecka
- 8.1. Zamiast presji — zrozumienie tego, co naprawdę utrudnia działanie
- 8.2. Jak rozmawiać, żeby nastolatek chciał opowiedzieć o swoim lęku?
- 8.3. Pomoc czy wyręczanie? Jak wspierać rozwój samodzielności
- 8.4. Gdy nastolatek odmawia wyjścia — jak połączyć zrozumienie z odpowiedzialnością?
- 8.5. Dom jako miejsce bezpieczeństwa emocjonalnego
- 8.6. Rodzic również może czuć bezradność — jak zadbać o własne siły?
- Rozdział 9. Nauczyciel i szkoła — jak pomagać bez wywierania presji?
- 9.1. Cichy uczeń — jak dostrzec trudności i rozpocząć rozmowę?
- 9.2. Odpowiedzi ustne, prezentacje i aktywność — jak dostosować wymagania bez rezygnowania z nauki?
- 9.3. Bezpieczeństwo emocjonalne w klasie — jak tworzyć atmosferę sprzyjającą nauce?
- 9.4. Kiedy uczeń jest wyśmiewany — dlaczego bezpieczeństwo musi być ważniejsze od przełamywania lęku?
- 9.5. Wychowawca, pedagog i psycholog — dlaczego pomoc wymaga współpracy?
- 9.6. Współpraca z rodzicami i udział nastolatka w podejmowaniu decyzji
- Rozdział 10. Jak pomagać w codziennych trudnych sytuacjach?
- 10.1. Trudny poranek — co zrobić, gdy nastolatek odmawia pójścia do szkoły?
- 10.2. Przed ważnym wydarzeniem — jak przygotować nastolatka i reagować na ostatnią chwilę zwątpienia?
- 10.3. Po trudnym doświadczeniu — jak pomagać bez ponownego przeżywania każdej pomyłki?
- 10.4. Małe cele i rzeczywiste postępy — jak pomagać, nie zamieniając życia w nieustanny trening?
- Rozdział 11. Nie jesteś swoim lękiem
- 11.1. Nie jesteś swoimi trudnościami — jak patrzeć na siebie sprawiedliwie?
- 11.2. Co właściwie czujesz? Nauka rozpoznawania własnych emocji
- 11.3. Porównywanie się z innymi i dostrzeganie własnych mocnych stron
- 11.4. Życzliwość wobec siebie — jak przestać zamieniać błędy w powód do samokrytyki?
- 11.5. Nie musisz radzić sobie sam — jak powiedzieć komuś o swoim lęku?
- Rozdział 12. Jak osłabiać wpływ lękowych myśli i reakcji?
- 12.1. Myśl to nie fakt — jak sprawdzać przewidywania i katastroficzne scenariusze?
- 12.2. Gdy za bardzo obserwujesz siebie — jak skierować uwagę na otoczenie?
- 12.3. Rozpamiętywanie po rozmowie — kiedy warto zakończyć analizowanie?
- 12.4. Kiedy ciało odczuwa lęk — jak radzić sobie z napięciem bez walki o idealny spokój?
- 12.5. Cztery krótkie ćwiczenia, które możesz wykorzystać w codziennym życiu
- Rozdział 13. Małe kroki do większej odwagi
- 13.1. Od czego zacząć? Własne potrzeby i małe, osiągalne kroki
- 13.2. Drabina odwagi — jak planować stopniowe wyzwania?
- 13.3. Rozmowy, własne zdanie i odmowa — codzienne ćwiczenie umiejętności społecznych
- 13.4. Kiedy znów chcesz się wycofać — jak korzystać z wcześniejszych doświadczeń?
- 13.5. Twój osobisty plan odzyskiwania swobody i rozpoznawanie postępów
- Rozdział 14. Rozpoznanie problemu i możliwości leczenia
- 14.1. Kiedy lęk społeczny wymaga konsultacji ze specjalistą?
- 14.2. Jak wygląda diagnoza zaburzenia lęku społecznego u nastolatków?
- 14.3. Z czym można pomylić lęk społeczny i jakie trudności mogą mu towarzyszyć?
- 14.4. Psychoterapia poznawczo-behawioralna — na czym polega leczenie lęku społecznego?
- 14.5. Kiedy potrzebny może być psychiatra i jak wygląda kwestia leczenia farmakologicznego?
- 14.6. Pierwsza wizyta, prawa nastolatka i dostęp do pomocy w Polsce
- Rozdział 15. Droga do zmiany — wspólny wysiłek nastolatka i dorosłych
- 15.1. Zmiana nie przebiega w linii prostej — jak rozumieć trudniejsze okresy?
- 15.2. Wspólny plan pomocy — jak połączyć działania nastolatka, rodziny i szkoły?
- 15.3. Gdy nastolatek jest zmęczony pracą nad lękiem — jak nie zamienić pomocy w dodatkową presję?
- 15.5. Od otrzymywania pomocy do większej samodzielności — jak przygotować się na przyszłość?
- Zakończenie. Odwaga nie oznacza braku lęku
- Aneks A. Karty pracy dla nastolatka
- Kilka słów, zanim zaczniesz
- Karta pracy A1. Moja mapa lęku społecznego
- Karta pracy A2. Dziennik sytuacji, myśli i reakcji
- Karta pracy A3. Moja drabina odwagi
- Karta pracy A4. Jak rozpoznaję swoje postępy?
- Karta pracy A5. Mój osobisty plan odzyskiwania swobody
- Na zakończenie aneksu A
- Aneks B. Materiały dla rodziców
- B1. Sygnały, które warto zauważyć
- B2. Pierwsza rozmowa z dzieckiem
- B3. Przykłady komunikatów, które mogą pomóc
- B4. Wsparcie czy wyręczanie?
- B5. Gdy rano pojawia się odmowa pójścia do szkoły
- B6. Jak przygotować się do współpracy ze szkołą?
- B7. Kiedy szukać pomocy specjalisty?
- B8. Rodzic również potrzebuje wsparcia
- Najważniejsza myśl dla rodziców
- Aneks C. Materiały dla nauczycieli
- C1. Co powinno zwrócić uwagę nauczyciela?
- C2. Pierwsza rozmowa z uczniem
- C3. Rozsądne dostosowania w codziennej pracy
- C4. Informacja zwrotna bez zawstydzania
- C5. Bezpieczeństwo w klasie
- C6. Współpraca z pedagogiem i psychologiem szkolnym
- C7. Współpraca z rodzicami
- C8. Kiedy konieczna jest dalsza pomoc?
- Najważniejsza myśl dla nauczycieli
- Aneks D. Najczęściej zadawane pytania
- Pytania nastolatków
- Pytania rodziców
- Pytania nauczycieli
- Co warto zapamiętać?
- Aneks E. Gdzie szukać pomocy?
- E1. Pomoc w szkole
- E2. Publiczna poradnia psychologiczno-pedagogiczna
- E3. Pomoc psychologiczna, psychoterapeutyczna i psychiatryczna finansowana przez NFZ
- E4. Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży — 116 111
- E5. Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka
- E6. Wsparcie dla rodziców i nauczycieli
- E7. Co zrobić w sytuacji bezpośredniego zagrożenia?
- E8. Jak przygotować się do pierwszej konsultacji?
- E9. Jeśli pierwsza próba uzyskania pomocy się nie powiedzie
- Na zakończenie
- Bibliografia
- I. Klasyfikacja, diagnoza i wytyczne kliniczne
- II. Mechanizmy lęku społecznego i psychologia dorastania
- III. Psychoterapia i skuteczność leczenia
- IV. Rola rodziny, wsparcie emocjonalne i samowspółczucie
- V. Polskie źródła instytucjonalne i prawne
- VI. Materiały informacyjne i instytucje udzielające pomocy
- Informacja bibliograficzna
- O autorach