Bezpłatny fragment - Józef Stanisław Czarnecki działacz oświatowy z Kujaw

Wstęp

Józef Stanisław Czarnecki (1907—1940), nauczyciel, działacz społeczny i oświatowy, pracownik Konsulatu Generalnego RP w Lille, redaktor Poradnika Oświatowego. Został pośmiertnie upamiętniony na łamach prasy emigracyjnej w wydaniu Wiarusa Polskiego z 17 września 1960 roku, w relacji z walnego zjazdu Niezależnego Związku Nauczycielstwa Polskiego we Francji. Jego nazwisko znalazło się na liście nauczycieli, którzy zginęli w czasie wojny. Ponadto w numerze Tygodnika Polskiego z 5 listopada 1961 roku, wymieniono go wśród poległych nauczycieli, w tekście poświęconym bohaterstwu nauczycieli emigracyjnych podczas II wojny światowej.

Postać mało znana w Kruszwicy, mimo pełnionych w mieście funkcji. Budynek szkoły, w której pracował Józef Czarnecki nie przetrwał do dzisiejszych czasów, ludzie którzy z nim pracowali dawno odeszli. Bazą do stworzenia biografii stały się więc pamiątki rodzinne należące do rodziny Czarneckich: fotografie, listy, dokumenty urzędowe, wydawane poradniki oświatowe i książki powojenne.

Największy wkład do publikacji zawdzięczamy Panu Dawidowi Czarneckiemu, prawnukowi Józefa, z którego inicjatywy postanowiłem opublikować historię jego przodka i podzielić się nią z miłośnikami historii regionalnej. Pomocne były książki tj. „Narodowiec” wydany przez Michała Kwiatkowskiego, Lens numery z lat 1935—1939; książka Ryszarda Nauszkiewicza „Uparci”, wyd. przez Instytut Wydawniczy PAX, 1983; publikacja Jana Gerharda „Grenadierzy”, wyd. przez MON, Warszawa 1959; a także praca zbiorowa żołnierzy Dywizji „Wykonać 4444” Walki 1 Dywizji Grenadierów we Francji w 1940 roku, Londyn 1961 i praca Witolda Biegańskiego „Zaczęło się w Coëtquidan, wyd. także przez MON w 1977 roku.

Poradniki pisane przez Józefa Czarneckiego są dostępne w Kujawsko-Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej online. Część informacji dotyczących działalności Józefa Czarneckiego znajdziemy w czasopismach tj. Orędownik Powiatu Mogilleńskiego, Wiarusie Polskim, Poradnik Oświatowy znajduje się także w Mazowieckiej Bibliotece Cyfrowej.

Biografia

Józef Stanisław Czarnecki urodził się 17 lutego 1907 roku w Rębowie jako pierwszy syn Jana Czarneckiego oraz Marianny Franciszki (Marii) Tauzowskiej, małżonków Czarneckich. Posiadał liczne rodzeństwo, braci: Mariana Tadeusza i Jana Kazimierza oraz siostry: Marię, Romanę, Wandę, Zofię i Aleksandrę.

Ojciec Józefa był synem zmarłego w 1900 roku Stanisława Czarneckiego oraz Józefy Teofili z domu Sowy (Sowińskiej). Urodził się 18 lipca 1884 roku w Solcu nad Wisłą, był nauczycielem w szkole w Motkowicach. Ślub z Marią odbył się 23 sierpnia 1903 roku w Imielnie.

Matka Józefa, Maria, urodziła się 15 lipca 1885 roku w Piotrkowicach jako córka ekonoma Józefa Tauzowskiego i Józefy z domu Piotrowskiej.

Józef Czarnecki ukończył Gimnazjum Państwowe im. Tadeusza Kościuszki w Miechowie. Zakończył naukę prawdopodobnie w roku 1926. Zgodnie ze świadectwem z przedostatniej (siódmej) klasy, nie zdał on matematyki, ale był promowany z zastrzeżeniem.

Dnia 25 czerwca 1928 roku w Kruszwicy Józef Czarnecki wziął ślub z Leopoldą Iwaszkiewicz. Świadkami ślubu byli Stanisław Iwaszkiewicz oraz Michał Kozłowski, nauczyciel z Kruszwicy. Dnia 12 kwietnia 1929 roku urodziły się dzieci Czarneckich, bliźniaki: Aleksandra i Cezary. Początkowo Józef pracował jako nauczyciel w szkole w Kruszwicy. Później jego działalność przybrała dużo szerszego zakresu. Wiosną 19 kwietnia 1933 roku Józef Czarnecki został mianowany urzędnikiem stanu cywilnego w Kruszwicy-wsi, w miejsce zmarłego Zbigniewa Generowicza. Na jego zastępców wybrano Mariana Czarneckiego (brata Józefa) oraz Kazimierza Pieróga. Urząd został przeniesiony do mieszkania Józefa Czarneckiego w szkole w Kruszwicy wsi. 29 czerwca 1933 roku Józef został mianowany Komendantem nowego oddziału Legionu Młodych w Kruszwicy. Funkcję Komendanta w Mogilnie pełnił, wówczas Franciszek Obrębski. Po wyjeździe Franciszka Obrębskiego do Francji stanowisko Komendanta Obwodu Mogileńskiego objął Józef Czarnecki i pełnił je aż do wyjazdu do Francji.

Józef Czarnecki wyjechał do Francji we wrześniu 1935 roku i początkowo pracował jako nauczyciel w „polskiej” miejscowości — Auchel/Marles-les-Mines. Pracował tam razem z Józefą Siedlikówną (później Genderą), nauczycielką oraz późniejszą kierowniczką czasopisma „Polskie Pacholę” i redaktorką „Poradnika Oświatowego”.

Potwierdzoną wzmianką o jego obecności we Francji jest informacja prasowa z 22 grudnia 1935 roku, sporządzona z okazji 13-lecia Koła Amatorskiego im. Adama Mickiewicza w Marles les Mines, podczas, którego przemówienie wygłosił Czarnecki.

Ze starych numerów gazety codziennej „Narodowiec” można wnioskować, że Józef Czarnecki zaangażowany był wówczas w struktury Związku Strzeleckiego w Marles-les-Mines. Ze źródeł jasno wynika, że Józef piastował stanowisko Referenta Wychowania Obywatelskiego oraz nauczyciela.

W 1936 roku Józef Czarnecki nadal pozostawał nauczycielem w miejscowości Auchel oraz angażował się w lokalne inicjatywy, w tym w działalność Koła Przyjaciół Harcerzy.

Dnia 1 grudnia 1936 roku został zatrudniony w Konsulacie Generalnym RP w Lille, otrzymując wynagrodzenie w wysokości 2082 franków.