Bezpłatny fragment - Język drugi

JĘZYK DRUGI • ZWEITE SPRACHE

Język drugi to intymny portret twórcy i pedagoga, który w języku odnalazł życiowe powołanie. Autor odsłania kulisy swojej pracy, łączącej pasję pisarską z misją nauczyciela oraz zaprasza do swojego świata, szczerze opisując radości i wyzwania codziennej pracy. Niniejsze dwujęzyczne wydanie dedykowane jest jego uczniom.

Zweite Sprache ist das intime Porträt eines Schriftstellers und Pädagogen, der in der Sprache seine Lebensberufung gefunden hat. Der Autor gewährt Einblicke in die Kulissen seines Schaffens, das schriftstellerische Leidenschaft mit der Mission eines Lehrers vereint. Er lädt die Leser in seine Welt ein und beschreibt auf ehrliche Weise die Freuden und Herausforderungen seiner täglichen Arbeit. Dieses zweisprachige Werk ist seinen Schülerinnen und Schülern gewidmet.

.

Tę książkę dedykuję moim uczniom.

Dieses Buch widme ich meinen Schülern.

1

Żaden fragment tej książki nie został wygenerowany przez sztuczną inteligencję, co czyni ją całkowicie wolną od śladów algorytmicznej ingerencji.

Kein Teil dieses Buches wurde durch künstliche Intelligenz generiert, was es völlig frei von Spuren algorithmischer Eingriffe macht.

Zaufałem wyłącznie własnej głowie, moim — czasem zawodnym — wspomnieniom i refleksjom. Podczas gdy sztuczna inteligencja dąży do bezbłędnej perfekcji, w procesie twórczym zawierzyłem bez reszty własnej, analogowej pamięci oraz subiektywnym refleksjom, które nie przeszły przez żaden cyfrowy filtr. To więc notatnik pełen dygresji, emocjonalnych zawiłości i autorskich kaprysów, których żaden procesor nie byłby w stanie wiarygodnie zasymulować. Nie mam jednak pewności, czy to dla ciebie dobra wiadomość.

Ich habe ausschließlich meinem eigenen Kopf vertraut, meinen — mitunter trügerischen — Erinnerungen und Reflexionen. Während die künstliche Intelligenz nach fehlerfreier Perfektion strebt, habe ich mich im kreativen Prozess völlig meinem eigenen, analogen Gedächtnis und subjektiven Überlegungen anvertraut, die keinen digitalen Filter durchlaufen haben. Dies ist somit ein Notizbuch voller Abschweifungen, emotionaler Verstrickungen und autoritärer Kapriolen, die kein Prozessor glaubwürdig simulieren könnte. Ich bin mir jedoch nicht sicher, ob das eine gute Nachricht für Sie ist.

2

Nie wydaje mi się, by sztuczna inteligencja była czymś złym albo demonicznym. Jeśli trafi w ręce osób o złych zamiarach, stanie się po prostu nowoczesnym rodzajem broni, tak jak wiele wynalazków przed nią. Warto pamiętać, że manipulacja istniała od zawsze i miała wiele różnych twarzy. Zanim pojawiło się AI, ludzie doskonalili techniki wpływania na tłum za pomocą innych środków. Sztuczna inteligencja to jedynie kolejny etap w rozwoju metod, które znamy od wieków, dlatego kluczowe jest nie samo narzędzie, lecz etyka osób, które się nim posługują.

Ich glaube nicht, dass künstliche Intelligenz etwas Schlechtes oder Dämonisches ist. Wenn sie in die Hände von Menschen mit bösen Absichten gerät, wird sie schlichtweg zu einer modernen Art von Waffe, so wie viele Erfindungen vor ihr. Man sollte nicht vergessen, dass Manipulation schon immer existiert und viele verschiedene Gesichter hat. Lange bevor die KI aufkam, haben Menschen Techniken perfektioniert, um die Massen mit anderen Mitteln zu beeinflussen. Die künstliche Intelligenz ist lediglich eine weitere Stufe in der Entwicklung von Methoden, die wir seit Jahrhunderten kennen. Deshalb ist nicht das Werkzeug selbst entscheidend, sondern die Ethik derer, die es bedienen.

3

Czytasz notatnik nauczyciela. To doświadczenie podglądactwa, rzecz intymna. Intymna na tyle, na ile sobie (i Tobie) pozwoliłem. Istnieje tu fascynujące napięcie: z jednej strony obcujesz z prywatnymi zapiskami, z drugiej zaś — masz do czynienia z tekstem od razu sprofilowanym pod kątem druku. Ta intymność jest więc w pewnym sensie performatywna; to zaproszenie do prywatności, która została poddana estetycznej obróbce, by stać się czytelnym i — mam nadzieję — wartościowym komunikatem literackim. Ufam, że ten komunikat będzie również zabawny.

Sie lesen das Notizbuch eines Lehrers. Es ist eine Erfahrung des Voyeurismus, eine intime Angelegenheit. Intim in jenem Maße, wie ich es mir selbst (und Ihnen) gestattet habe. Hier herrscht eine faszinierende Spannung: Einerseits haben Sie es mit privaten Aufzeichnungen zu tun, andererseits mit einem Text, der von vornherein auf den Druck zugeschnitten war. Diese Intimität ist also in gewissem Sinne performativ; sie ist eine Einladung in eine Privatsphäre, die einer ästhetischen Bearbeitung unterzogen wurde, um zu einer lesbaren und — wie ich hoffe — wertvollen literarischen Botschaft zu werden. Ich vertraue darauf, dass diese Botschaft auch unterhaltsam sein wird.

4

Należy postrzegać tę publikację również przez pryzmat warsztatu pisarskiego, gdzie każde sformułowanie stanowi owoc głębokiej, wewnętrznej selekcji. Choć w dobie powszechnej ekspozycji własnego życia uzewnętrznianie myśli straciło znamiona unikalności, w kontekście literackim pozostaje ono gestem radykalnie intymnym. To proces destylacji prywatności w formę, która może zostać odczytana przez Innego. Przepraszam, że znów o tym wspominam, lecz pragnę podkreślić wagę tego porozumienia. Teraz pozwolę już słowom wybrzmieć w ich własnej, surowej autentyczności.

Diese Publikation sollte auch durch das Prisma des schriftstellerischen Handwerks betrachtet werden, bei dem jede Formulierung das Ergebnis einer tiefen, inneren Selektion ist. Obwohl das Veräußern von Gedanken in Zeiten allgegenwärtiger Selbstdarstellung den Anschein von Einzigartigkeit verloren hat, bleibt es im literarischen Kontext eine radikal intime Geste. Es ist ein Prozess der Destillation von Privatsphäre in eine Form, die vom Anderen gelesen werden kann. Entschuldigen Sie, dass ich dies erneut erwähne, aber ich möchte die Bedeutung dieses Einvernehmens betonen. Nun lasse ich die Worte in ihrer eigenen, rohen Authentizität für sich selbst sprechen.

5

Czytelnik to osoba, która interpretuje „cudze” według „siebie”. To, jak rozumie „moje” jest wynikiem zupełnie obcego mi doświadczenia.

Ein Leser ist jemand, der „das Fremde” nach „seinem eigenen Verständnis” interpretiert. Wie er „mein” versteht, ist das Ergebnis einer mir völlig fremden Erfahrung.

Akt lektury jest w istocie procesem głęboko subiektywnym, w którym czytelnik dokonuje reinterpretacji tekstu przez pryzmat własnej tożsamości. Każdy czytelnik niesie inną historię, dlatego ten sam tekst może być rozumiany na tysiąc sposobów. Kiedy ktoś czyta moje słowa, filtruje je przez własne przeżycia, emocje i wiedzę — od tej chwili sens komunikatu jest konstruowany na fundamencie doświadczeń całkowicie odmiennych od tych, które towarzyszyły procesowi twórczemu.

Der Akt des Lesens ist im Grunde ein tief subjektiver Prozess, bei dem der Leser den Text durch das Prisma der eigenen Identität neu interpretiert. Jeder Leser trägt eine andere Geschichte in sich, weshalb derselbe Text auf tausend verschiedene Arten verstanden werden kann. Wenn jemand meine Worte liest, filtert er sie durch seine eigenen Erlebnisse, Emotionen und sein Wissen — von diesem Moment an wird der Sinn der Botschaft auf einem Fundament von Erfahrungen konstruiert, die sich völlig von jenen unterscheiden, die den kreativen Prozess begleitet haben.

To fascynujące, ponieważ czytelnik nie tyle odkrywa intencje autora, co raczej nadbudowuje nad nimi własną, niepowtarzalną strukturę znaczeń, ukształtowaną przez jego indywidualną biografię.

Das ist faszinierend, da der Leser nicht so sehr die Intentionen des Autors entdeckt, sondern vielmehr auf ihnen eine eigene, einzigartige Bedeutungsstruktur aufbaut, die durch seine individuelle Biografie geformt wurde.

6

W ostatnich latach poznałem wiele osób, dla których moja praca stała się istotna, a nawet zmieniła ich życie. Czasami sam to dostrzegam, obserwując ich postępy, co daje mi ogromną satysfakcję. Choć nie lubię przyjmować komplementów, gdy projekt nie jest jeszcze w pełni ukończony, doceniam każde dobre słowo, które do mnie dociera. Skupiam się jednak przede wszystkim na działaniu i efektach, bo to one liczą się najbardziej.

In den letzten Jahren habe ich viele Menschen kennengelernt, für die meine Arbeit wichtig geworden ist und sogar ihr Leben verändert hat. Manchmal erkenne ich das selbst, wenn ich ihre Fortschritte beobachte, was mir eine große Zufriedenheit gibt. Obwohl ich Komplimente nicht gerne annehme, solange ein Projekt noch nicht ganz abgeschlossen ist, schätze ich jedes gute Wort, das mich erreicht. Ich konzentriere mich jedoch vor allem auf das Handeln und die Ergebnisse, denn diese zählen am meisten.

7

Dawno temu kupiłem niedrogą książkę do nauki niemieckiego, mimo że uczyłem się angielskiego od przedszkola. Pamiętam, że do książeczki dołączona była kaseta z nagraniami audio. Były na niej głosy kobiety i mężczyzny. Dzięki młodzieńczej ambicji nauczyłem się jednej lekcji. Tylko jednej. Choć brzmienie języka mnie urzekło, brakowało mi wówczas motywacji i realnej okazji do jego praktycznego wykorzystania. Nadal mam tę książkę. Odkryłem ją na nowo po latach, a nagrania były już dostępne na płytach CD lub do pobrania ze strony wydawcy. To spotkanie po latach stało się dla mnie symbolicznym pomostem między dawną ciekawością a dzisiejszą dojrzałością językową.

Vor langer Zeit kaufte ich ein preiswertes Lehrbuch für Deutsch, obwohl ich bereits seit dem Kindergarten Englisch lernte. Ich erinnere mich noch gut daran, dass dem Büchlein eine Audiokassette beilag. Darauf waren die Stimmen einer Frau und eines Mannes zu hören. Dank meines jugendlichen Ehrgeizes lernte ich damals genau eine Lektion. Nur eine einzige. Obwohl mich der Klang der Sprache faszinierte, fehlte es mir zu jener Zeit an Motivation und einer realen Gelegenheit, sie praktisch anzuwenden. Ich besitze dieses Buch noch immer. Nach Jahren habe ich es neu für mich entdeckt, wobei die Aufnahmen mittlerweile auf CD oder als Download auf der Website des Verlags verfügbar waren. Diese Begegnung nach so langer Zeit wurde für mich zu einer symbolischen Brücke zwischen der einstigen Neugier und meiner heutigen sprachlichen Reife.

8

Wtedy nie przypuszczałem, że niemiecki stanie się moim drugim językiem, a tym bardziej — że uczynię z jego nauczania swoją profesję. Życie bywa jednak nieprzewidywalne. Jestem zodiakalnym Bliźniakiem. Bliźniętom trudno jest ograniczyć się do jednej sfery aktywności. Potrafią robić kilka rzeczy jednocześnie.

Damals ahnte ich nicht, dass Deutsch meine zweite Sprache werden würde, geschweige denn — dass ich das Unterrichten zu meinem Beruf machen würde. Das Leben ist jedoch unvorhersehbar. Ich bin im Sternzeichen Zwillinge geboren. Zwillingen fällt es schwer, sich auf nur einen Aktivitätsbereich zu beschränken. Sie besitzen die Fähigkeit, mehrere Dinge gleichzeitig zu tun.

Wierzę, że każdy z nas kroczy własną, unikalną ścieżką rozwoju osobistego, która rozgałęzia się na wielu płaszczyznach. To, co kiedyś było jedynie epizodem z zakurzoną kasetą, dziś stanowi fundament mojej tożsamości zawodowej.

Ich glaube fest daran, dass jeder von uns seinen eigenen, einzigartigen Weg der persönlichen Entwicklung geht, der sich auf vielen Ebenen verzweigt. Was einst nur eine Episode mit einer verstaubten Kassette war, bildet heute das Fundament meiner beruflichen Identität.

9

Idealna sytuacja zakłada symbiozę rozwoju duchowego z aspektami intelektualnymi, fizycznymi i metafizycznymi. Język ojczysty jest swego rodzaju fundamentem w człowieku, na którym to fundamencie człowiek buduje swoje życie. Język obcy, obcy tylko z nazwy, staje się nowym konstruktem. Staje się on wyrafinowanym instrumentem redefiniowania własnej tożsamości, procesem wymagającym głębokiej autorefleksji i świadomości własnego „ja”. Dobrze również, gdy nauka nowego języka przestaje być tylko obowiązkiem i staje się prawdziwą radością życia.

Die ideale Situation setzt eine Symbiose der spirituellen Entwicklung mit intellektuellen, physischen und metaphysischen Aspekten voraus. Die Muttersprache ist eine Art Fundament im Menschen, auf dem er sein Leben aufbaut. Eine Fremdsprache — fremd nur dem Namen nach — wird zu einem neuen Konstrukt. Sie wird zu einem raffinierten Instrument der Neudefinition der eigenen Identität; ein Prozess, der tiefe Selbstreflexion und ein Bewusstsein des eigenen ‚Ichs‘ erfordert. Es ist zudem erstrebenswert, wenn das Erlernen einer neuen Sprache aufhört, bloße Pflicht zu sein, und zu einer wahren Lebensfreude wird.

Niemiecki to język urzekający swoją logiką i rygorem konstrukcji gramatycznych, w których szyk wyrazów odgrywa fundamentalną rolę. W przeciwieństwie do polszczyzny, cechującej się dużą swobodą syntaktyczną, w niemczyźnie każda zmiana pozycji elementu w zdaniu niesie za sobą konsekwencje semantyczne. Dla mnie nie jest to mankament, lecz przejaw ładu, który głęboko cenię. Kontrasty między naszymi językami od zawsze stanowiły dla mnie źródło fascynacji. Choć proces przyswajania niemieckiego bywa żmudny, wychodzę z założenia, że każda nowa kompetencja wymaga pokory i czasu. Ta sama cierpliwość jest nieodzowna w warsztacie pisarza i w etosie nauczyciela. Wszystkie te sfery przenikają się, dając mi poczucie, że realizuję powołanie, do którego dążyłem przez lata. Czuję się jak ryba w wodzie.

Deutsch ist eine Sprache, die durch ihre Logik und die Strenge ihrer grammatikalischen Konstruktionen besticht, in denen die Wortfolge eine fundamentale Rolle spielt. Im Gegensatz zum Polnischen, das sich durch eine große syntaktische Freiheit auszeichnet, zieht im Deutschen jede Positionsänderung eines Elements im Satz semantische Konsequenzen nach sich. Für mich ist dies kein Mangel, sondern ein Ausdruck von Ordnung, die ich zutiefst schätze. Die Kontraste zwischen unseren Sprachen waren für mich schon immer eine Quelle der Faszination. Obwohl der Prozess des Spracherwerbs mühsam sein kann, gehe ich davon aus, dass jede neue Kompetenz Demut und Zeit erfordert. Dieselbe Geduld ist in der Werkstatt eines Schriftstellers und im Ethos eines Lehrers unverzichtbar. All diese Sphären durchdringen einander und geben mir das Gefühl, eine Berufung zu verwirklichen, die ich jahrelang angestrebt habe. Hier fühle ich mich wie ein Fisch im Wasser.

10

Jako autor i czytelnik, już od najmłodszych lat pielęgnowałem w sobie potężną zdolność wyobraźni. To właśnie ona daje nam niezwykłą moc tworzenia; to z niej rodzą się spontaniczne wypowiedzi i najciekawsze pomysły. To właśnie w wyobraźni bierze swój początek każda spontaniczna ekspresja, choć to wiedza i upływ czasu nadają jej ostateczny szlif i głębię. Postrzegam proces edukacji — zarówno własnej, jak i moich uczniów — jako niezwykle wymagający, a zarazem szlachetny trud, który nie znosi pośpiechu.

Als Autor und Leser habe ich schon von klein auf die gewaltige Kraft der Fantasie in mir gepflegt. Genau sie verleiht uns eine außergewöhnliche Schöpferkraft; aus ihr entspringen spontane Äußerungen und die interessantesten Ideen. In der Fantasie nimmt jeder spontane Ausdruck seinen Anfang, wenngleich Wissen und der Lauf der Zeit ihm erst den letzten Schliff und die nötige Tiefe verleihen. Ich betrachte den Bildungsprozess — sowohl meinen eigenen als auch den meiner Schüler — als eine äußerst anspruchsvolle und zugleich edle Mühe, die keine Eile verträgt.

Ponieważ (to) życie mamy tylko jedno, warto zadbać o to, by dobrze wykorzystać każdą chwilę na rozwój i dzielenie się pasją z innymi.

Da wir nur (?) dieses eine Leben haben, lohnt es sich darauf zu achten, jeden Augenblick für die eigene Entwicklung und das Teilen der Leidenschaft mit anderen zu nutzen.

Trudno mi wyobrazić sobie egzystencję pozbawioną tej immanentnej ciekawości świata i drugiego człowieka, która definiuje mnie od dekad. Wyznaję holistyczne podejście do życia — wierzę, że każda jego cząstka niesie ukryty sens, a żaden element nie funkcjonuje w oderwaniu od całości.

Es fällt mir schwer, mir eine Existenz ohne jene immanente Neugier auf die Welt und meine Mitmenschen vorzustellen, die mich seit Jahrzehnten definiert. Ich bekenne mich zu einem holistischen Lebensansatz — ich glaube, dass jeder Teil des Lebens einen verborgenen Sinn in sich trägt und kein Element losgelöst vom Ganzen existiert.

W moim przypadku to właśnie procesy pisania i lektury stanowią azyl dla koncentracji, pozwalając na analityczne zgłębienie problemów i kontemplację świata w zwolnionym tempie. W dobie wszechobecnego pośpiechu taka forma uważności staje się towarem deficytowym, swoistym intelektualnym luksusem.

In meinem Fall bilden gerade das Schreiben und das Lesen einen Rückzugsort für die Konzentration; sie ermöglichen es mir, Probleme analytisch zu ergründen und die Welt in einem verlangsamten Tempo zu kontemplieren. In einer Ära allgegenwärtiger Hast wird eine solche Form der Achtsamkeit zu einer Mangelware, zu einem ganz eigenen intellektuellen Luxus.

11

W sferze zawodowej, podobnie jak w procesie przyswajania nowego języka — przy czym świadomie rezygnuję z przymiotnika „obcy” na rzecz „nowy” — fundamentalne znaczenie ma odnalezienie wewnętrznej logiki i czerpanie satysfakcji z samej drogi.

Im beruflichen Bereich, ebenso wie beim Erwerb einer neuen Sprache — wobei ich bewusst auf das Adjektiv ‚fremd‘ zugunsten von ‚neu‘ verzichte –, ist es von fundamentaler Bedeutung, eine innere Logik zu finden und Zufriedenheit aus dem Weg selbst zu schöpfen.

To cudowne móc wyrazić coś, co się kocha, zarówno w języku ojczystym, jak i w nowym. Świadomość językowa to wielowymiarowe spektrum, które wykracza poza ramy gramatyki, stając się narzędziem głębokiej autoekspresji i redefiniowania własnego miejsca w kulturze.

Es ist wunderbar, etwas, das man liebt, sowohl in der Muttersprache als auch in der neuen Sprache ausdrücken zu können. Sprachbewusstsein ist ein vieldimensionales Spektrum, das über den Rahmen der Grammatik hinausgeht und zu einem Werkzeug tiefer Selbstdarstellung sowie der Neudefinition des eigenen Platzes in der Kultur wird.“

Autoanaliza bywa procesem niezwykle karkołomnym, zwłaszcza gdy dotyczy sfer tak oczywistych jak nasz sposób komunikacji. Kto właściwie analizuje sposób, w jaki mówi? Język jest przecież jak oddychanie — robimy to naturalnie i rzadko się nad tym zastanawiamy.

Selbstanalyse ist oft ein äußerst mühsamer Prozess, besonders wenn sie Bereiche betrifft, die so selbstverständlich sind wie unsere Art der Kommunikation. Wer analysiert eigentlich die Art und Weise, wie er spricht? Sprache ist schließlich wie das Atmen — wir tun es ganz natürlich und denken selten darüber nach.

To jak kosz pełen dojrzałych malin, które zbieraliśmy przez całe życie z niezliczonych krzewów doświadczeń: od intymnej sfery domowego ogniska, po szeroki świat zewnętrzny. Zbieraliśmy je zarówno we własnym ogrodzie, jak i we wszystkich miejscach, które odwiedziliśmy. To owoce naszych doświadczeń, spotkań i przeczytanych książek, które nosimy w sobie każdego dnia — tworzą one unikalną mieszankę znaczeń i emocji, która definiuje naszą obecność w świecie.

Es ist wie ein Korb voller reifer Himbeeren, die wir unser Leben lang von unzähligen Sträuchern der Erfahrung gesammelt haben: von der intimen Sphäre des heimischen Herdes bis hin zur weiten Außenwelt. Wir haben sie sowohl im eigenen Garten als auch an all den Orten gesammelt, die wir besucht haben. Es sind die Früchte unserer Erlebnisse, Begegnungen und gelesenen Bücher, die wir jeden Tag in uns tragen — sie bilden eine einzigartige Mischung aus Bedeutungen und Emotionen, die unsere Präsenz in der Welt definiert.

Polski to mój język ojczysty, a niemieckiego zacząłem się uczyć dopiero półtora roku po studiach, kiedy przyjechałem do Gardelegen. Początkowo byłem samoukiem. Pracując w fabrykach, miałem szczęście trafiać na Niemców, którzy okazywali mi ogromną cierpliwość i pomagali w nauce, za co do dziś jestem im wdzięczny. Nigdy nie bałem się mówić, choć gdy brakowało mi słów, wolałem milczeć. Moim fundamentem stał się język standardowy (Hochdeutsch), jednak szybko zauważyłem, że niemiecki jest znacznie mniej jednolity niż polski. Różnice między dialektami, takimi jak bawarski czy dolnoniemiecki, są tutaj ogromne. Region Saksonii-Anhalt, gdzie mieszkam, słynie z najczystszej niemczyzny, ale nawet tutaj wymowa bywa wyzwaniem — zwłaszcza gdy każdy z moich przyjaciół wypowiada to samo słowo nieco inaczej. Te różnice regionalne i pokoleniowe są fascynujące i nie można ich ignorować podczas nauki.

Polnisch ist meine Muttersprache, und mit dem Deutschlernen habe ich erst anderthalb Jahre nach dem Studium begonnen, als ich nach Gardelegen kam. Zu Beginn war ich Autodidakt. Während der Arbeit in Fabriken hatte ich das Glück, auf Deutsche zu treffen, die mir gegenüber große Geduld zeigten und mir beim Lernen halfen, wofür ich ihnen bis heute dankbar bin. Ich hatte nie Angst davor zu sprechen, doch wenn mir die Worte fehlten, zog ich es vor zu schweigen. Meine Grundlage wurde das Standarddeutsche (Hochdeutsch), doch schnell bemerkte ich, dass das Deutsche viel weniger einheitlich ist als das Polnische. Die Unterschiede zwischen den Dialekten, wie etwa dem Bayerischen oder dem Niederdeutschen, sind hier enorm. Die Region Sachsen-Anhalt, in der ich lebe, ist für das reinste Hochdeutsch bekannt, aber selbst hier ist die Aussprache manchmal eine Herausforderung — besonders wenn jeder meiner Freunde dasselbe Wort etwas anders ausspricht. Diese regionalen und generationellen Unterschiede sind faszinierend und man darf sie beim Lernen nicht ignorieren.

12

Język to instrument, za pomocą którego przyciągamy bądź dystansujemy innych. Język nas definiuje i jest siłą zdolną zarówno do destrukcji, jak i do kreowania.

Die Sprache ist ein Instrument, mit dem wir andere anziehen oder distanzieren. Die Sprache definiert uns und ist eine Kraft, die sowohl zur Destruktion als auch zur Kreation fähig ist.

Carl Jung uważał, że słowa często nie są w stanie w pełni oddać głębi ludzkiego doświadczenia, zwłaszcza tego pochodzącego z nieświadomości. Zanim zgłębiłem tę i inne jego myśli, jako twórca wielokrotnie doświadczałem oporu materii językowej, czując, że moja wyobraźnia wymyka się próbom ujęcia jej w skończone struktury słowne.

Carl Jung war der Ansicht, dass Worte oft nicht in der Lage sind, die Tiefe menschlicher Erfahrung vollends auszudrücken, insbesondere jener, die aus dem Unbewussten stammt. Bevor ich diese und andere seiner Gedanken vertiefte, erlebte ich als Schöpfer vielfach den Widerstand der sprachlichen Materie; ich spürte, wie sich meine Fantasie den Versuchen entzog, sie in fertige Wortstrukturen zu fassen.

Potrzebujemy języka. Cisza w swej najgłębszej istocie bywa synonimem traumy i osamotnienia. Milczenie staje się domeną tych, którzy dobrowolnie lub z przymusu wycofują się na peryferia własnego życia i własnego „ja”. Taka postawa redukuje człowieka do roli biernego obserwatora, który jedynie rejestruje rzeczywistość, nie podejmując próby jej współtworzenia. Oni tylko patrzą i tylko słuchają, ale pozostają niewidzialni. Brak języka to brak podmiotowości. Odzyskanie głosu jest zatem aktem odwagi i… powrotem z wygnania.

Wir brauchen Sprache. Stille ist in ihrem tiefsten Wesen oft ein Synonym für Trauma und Vereinsamung. Das Schweigen wird zur Domäne derer, die sich freiwillig oder gezwungenermaßen an die Peripherie ihres eigenen Lebens und ihres eigenen ‚Ichs‘ zurückziehen. Eine solche Haltung reduziert den Menschen auf die Rolle eines passiven Beobachters, der die Realität lediglich registriert, ohne den Versuch zu unternehmen, sie mitzugestalten. Sie schauen nur zu und hören nur zu, bleiben aber unsichtbar. Fehlende Sprache bedeutet fehlende Subjektivität. Die Wiedergewinnung der Stimme ist somit ein Akt des Muttes und… eine Rückkehr aus dem Exil.

13

Lubię rozmawiać o tym, co aktualnie czytam, czego nowego się nauczyłem, kogo słucham i o czym myślę. Lubię to robić na zajęciach, na co dzień czy na kartach moich publikacji. Kluczowy jest dla mnie autentyczny kontakt, który w dobie cyfryzacji ulega niebezpiecznemu rozmyciu. Wizerunek w sieci, ta starannie wykreowana persona, jest w istocie konstruktem wyobraźni, podczas gdy rzeczywisty dialog wymaga spotkania twarzą w twarz.

Ich schätze den intellektuellen Austausch über das, was ich aktuell lese, was ich Neues gelernt habe, wem ich zuhöre und worüber ich nachdenke. Ich tue dies gerne im Unterricht, im Alltag oder auf den Seiten meiner Publikationen. Entscheidend ist für mich der authentische Kontakt, der im Zeitalter der Digitalisierung gefährlich verschwimmt. Das Online-Bild, diese sorgfältig kreierte Persona, ist im Grunde ein Konstrukt der Fantasie, während ein wahrhaftiger Dialog die Begegnung von Angesicht zu Angesicht erfordert.

Relacje online przypominają baśnie i mity: tworzymy awatary i latami udajemy, że nasz awatar (cyfrowa maska) to rzeczywistość. Wszyscy uczestniczymy w tej zbiorowej inscenizacji, kreując postacie literackie z samych siebie. W tym powszechnym teatrze masek pytanie o to, kto bardziej odbiega od rzeczywistości, traci na znaczeniu. Ostateczną weryfikacją trafności przyjętej pozy zawsze pozostaje brutalne i nieuniknione doświadczenie realnego życia.

Online-Beziehungen ähneln Märchen und Mythen: Wir erschaffen Avatare und geben jahrelang vor, dass unsere digitale Maske die Realität sei. Wir alle nehmen an dieser kollektiven Inszenierung teil und erschaffen literarische Figuren aus uns selbst. In diesem allgemeinen Theater der Masken verliert die Frage, wer stärker von der Realität abweicht, an Bedeutung. Die endgültige Prüfung für die Stimmigkeit der gewählten Pose bleibt stets die brutale und unvermeidliche Erfahrung des realen Lebens.“

Przed każdym semestrem organizuję spotkania, na których szczerze mówię, że opanowanie języka to proces, który zajmuje lata, a nie tylko jeden semestr. Niezależnie od tego, jaką drogę wybierzesz — naukę ze mną, samodzielnie czy z innym nauczycielem — najważniejsze jest, abyś nigdy się nie poddawał. Wiem, że nie każdy ma w sobie tyle cierpliwości, ale nauka nowego języka to w rzeczywistości poszukiwanie nowej wersji samego siebie. Kiedy brakuje nam słów, by wyrazić skomplikowane myśli, musimy uczyć się prostoty. Zauważyłem, że nasz charakter i poczucie humoru zmieniają się wraz z nowym językiem — stajemy się bardziej uważni i pokorni. Najgorsze, co może się stać, to pozwolić, by strach przed brakiem postępów sprawił, że stracimy pewność siebie i po prostu znikniemy.

Vor jedem Semester organisiere ich Treffen, bei denen ich ehrlich sage, dass das Meistern einer Sprache ein Prozess ist, der Jahre dauert und nicht nur ein Semester. Unabhängig davon, welchen Weg du wählst — ob du mit mir, allein oder mit einem anderen Lehrer lernst –, das Wichtigste ist, dass du niemals aufgibst. Ich weiß, dass nicht jeder so viel Geduld aufbringt, aber das Erlernen einer neuen Sprache ist in Wirklichkeit die Suche nach einer neuen Version seiner selbst. Wenn uns die Worte fehlen, um komplizierte Gedanken auszudrücken, müssen wir lernen, einfach zu sein. Ich habe bemerkt, dass sich unser Charakter und unser Humor mit der neuen Sprache verändern — wir werden aufmerksamer und demütiger. Das Schlimmste, was passieren kann, ist zuzulassen, dass die Angst vor mangelndem Fortschritt dazu führt, dass wir unser Selbstvertrauen verlieren und einfach verschwinden.

14

Uwielbiam być nauczycielem. Już na studiach powtarzano nam, że w tej pracy jesteśmy trochę jak aktorzy lub komicy stand-upowi. Bardzo zależy mi na tym, aby moi uczniowie czuli się w moim towarzystwie swobodnie, potrafili się wspólnie bawić i uśmiechać podczas nauki — wtedy mam poczucie, że wykonuję swoją pracę dobrze. Jaka jest więc rola nauczyciela? Wierzę, że powinien on reprezentować profesjonalizm, a nie pokazywać własne słabości. Nauczyciel ma jednocześnie uczyć i bawić; nie może pozwalać sobie na pokazywanie „złych dni”, bo ma być dla innych wsparciem, a nie ciężarem. Maska, którą przywdziewa, ma dawać uczniom nadzieję i energię. Na tym właśnie polega ta gra.