E-book
6.83
drukowana A5
26.25
drukowana A5
kolorowa
51.73
Wpływ organizacji harcerskich na kształtowanie systemów wartości ich członków na przykładzie 10 Drużyny Harcerskiej "Włóczykije" im. T. Łopuszańskiego w Dąbczu

Bezpłatny fragment - Wpływ organizacji harcerskich na kształtowanie systemów wartości ich członków na przykładzie 10 Drużyny Harcerskiej "Włóczykije" im. T. Łopuszańskiego w Dąbczu

Objętość:
130 str.
ISBN:
978-83-8104-217-8
E-book
za 6.83
drukowana A5
za 26.25
drukowana A5
kolorowa
za 51.73

Wstęp

W dzisiejszych czasach Związek Harcerstwa Polskiego, jest organizacją wychowującą dzieci i młodzież, wspierającą młodych ludzi w kształtowaniu ich wszechstronnego rozwoju oraz charakteru. Wyznaje wartości zamieszczone w Prawie i Przyrzeczeniu harcerskim, które przekazuje młodemu pokoleniu poprzez metodykę wychowania. Jedną z ważniejszych wartości jest chrześcijaństwo — służba Bogu oraz służba Ojczyźnie. Harcerstwo jest obecnie powszechną organizacją, cieszącą się popularnością, do której przystępuje coraz więcej dzieci i młodzieży.
Dzięki niej uczą się samodzielności, braterstwa, nabywają wiele wartości ważnych dla młodego człowieka.

Głównym celem badań jest sprawdzenie jaki wpływ mają organizacje harcerskie na kształtowanie systemów wartości harcerzy na przykładzie 10 Drużyny Harcerskiej „Włóczykije” z Dąbcza.

Niniejsza praca składa się z pięciu rozdziałów. W pierwszym rozdziale opisano historię harcerstwa, przedstawiono definicję Związku Harcerstwa Polskiego jako organizacji, scharakteryzowałam ZHP w okresie międzywojennym, powojennym oraz po transformacji ustrojowej. Zajęto się również omówieniem Przyrzeczenia i Prawa Harcerskiego.

W drugim rozdziale podjęto się charakterystyki współczesnego harcerstwa oraz jego metodyki. Przedstawiono wartości, jakie uznawane są przez harcerstwo i harcerzy, opisano strukturę ZHP. W ostatnim punkcie omówiono czym jest obrzędowość harcerska oraz zaprezentowano zwyczaje obrzędowe grupy harcerskiej.

W trzecim rozdziale skupiono się na genezie 10 Drużyny Harcerskiej „Włóczykije” im. Tadeusza Łopuszańskiego w Dąbczu. Opisano strukturę drużyny, przedstawiono charakterystyczną obrzędowość oraz umundurowanie harcerzy. Zamieszczono zdjęcia harcerzy w trakcie obrzędowości, obozów, wyjazdów, w mundurach.

Czwarty rozdział dotyczy metodologii badań własnych. W tym rozdziale przedstawiono przedmiot oraz cel badań, problemy badawcze, metody, techniki, narzędzie, jak również hipotezy i wskaźniki. Dokonano charakterystyki terenu badanej populacji oraz opisano cechy charakterystyczne organizacji oraz przebieg przeprowadzonych badań.

W piątym rozdziale zostały przedstawione i omówione wyniki badań własnych.
Podczas pisania książki korzystano z licznych źródeł m.in. Miejskiej Biblioteki Publicznej w Lesznie, Publicznej Biblioteki Pedagogicznej w Lesznie, zbiorów książek i kronik Szkoły Podstawowej w Dąbczu.

ZARYS HISTORYCZNY RUCHU HARCERSKIEGO W POLSCE

Fundamenty ruchu skautowego

Związek Harcerstwa Polskiego — ZHP jest charakterystycznym ruchem, który skupia się na młodzieży. To organizacja społeczna, która jest dobrowolna, niezależna i łączy instruktorów i młodzież do współpracy na rzecz Polski.

Harcerstwo jako ruch charakteryzuje hasło zdobycia ideału, poznanie i doświadczenie „ducha harcu”. Wiąże się z poszukiwaniem przygód, pokonywaniem przeszkód, zdobywaniem szczytów, pokonywaniem trudności i radzenia z porażkami. „Harcerstwo zaczyna się tam, gdzie młody człowiek zaczyna szukać własnych dróg, a kończy wtedy, gdy przestaje nabierać sił, gdy w życiu siłą się już nie zaznacza”.

Rysunek 1. Robert Baden-Powell

Jedną z najważniejszych postaci polskiego harcerstwa był generał Robert Baden-Powell, który początkowo pełnił służbę
w armii brytyjskiej jako zwykły żołnierz.
W trakcie swego dowództwa nastoletni chłopcy pomagali mu utrzymywać łączność, jak również śledzili poczynania przeciwników.
Byli zwiadowcami (scouts), a dzięki ich pomocy i sukcesie w owej operacji, stwierdzono, że szkolenie i przygotowanie wojskowe chłopców daje ogromne możliwości.

Polski skauting powstawał w czasach zaborów, kiedy polskie ziemie były okupowane przez zaborców. W młodym pokoleniu budziła się chęć życia w organizacjach, której celem było dążenie do niepodległości.
Poszukiwali sposobów, aby osiągnąć wyznaczony cel, czego skutkiem było łączenie się w grupy. Początek ruchu skautowego zaobserwowano w Anglii, w roku 1907 zorganizowano pierwszy skautowy obóz. Głównym priorytetem obozu było przygotowanie młodzieńców do dorosłego życia wpajając im dyscyplinę i patriotyzm, brali udział w ćwiczeniach paramilitarnych, a co najważniejsze uczono samodzielności i zaradności. Wprowadzono system zastępowego, który polegał na tym, iż najstarszy chłopiec opiekował się resztą grupy. Ruch skautowy zyskał popularność,
zaczęły do niego przynależeć również dziewczęta- skautki oraz dzieci –wilczęta.

Informacja na temat tworzącego się skautingu w Anglii została zamieszczona w warszawskim tygodniku „Świat” 2 października 1909 roku. Jednak najważniejszymi artykułami, które zostały zamieszczone w listopadzie Bi-pi oraz Bi-es przedstawiały informacje z relacji Baden-Powella o powstałym zgrupowaniu harcerstwa.
W okresie I wojny światowej wielu harcerzy stanęło do walki naprzeciw siebie z bronią. Baden-Powell będąc wojskowym powinien wrócić do czynnej służby, jednak jako skaut apelował do pokoju. Pozostał w Anglii, gdzie wykonywał pracę z harcerzami. Pokładał nadzieję, iż po wojnie grupa skautów nawiąże porozumienie pomiędzy znienawidzonymi narodami. Co cztery lata miało miejsce „Jamboree” czyli międzynarodowy zlot harcerzy, dzięki temu młodzież ma możliwość poznania i zrozumienia tradycji narodów. Te podróże nazywane były przez generała „krucjatami pokoju”. Mundur harcerski wprowadził Naczelny Skaut Świata, po to, aby chłopcy z biedniejszych czy bogatszych rodzin nie wyróżniali się. Chciał aby każdy był taki sam. Ten strój miał oznaczać członkostwo we wspólnocie braterstwa.


Drugą ważną postacią dla polskiego skautingu był Andrzej Małkowski. Podczas swojej służby żołnierz złamał pewne zasady dyscypliny, nie wywiązywał się ze swoich obowiązków, czego skutkiem było nałożenie na niego kary przez Sąd Wojskowy w postaci domowego aresztu oraz przetłumaczenie książki Baden-Powella pt. „Scouting for boys”.

Rysunek 2. A. Małkowski wraz z żoną

Po otrzymaniu książki traktował ją bardzo poważnie, była dla niego priorytetem, odkrywał w niej wskazówki, dzięki którym Polska odzyska wolność. Postanowił nie tylko przetłumaczyć książkę, ale również ją przekształcić w taki sposób, aby była dla innych żołnierzy motywacją do walki o ukochany kraj.

26 lutego 1911 r. Małkowski udał się na spotkanie „Sokoła-Macierzy”, na którym przedstawił ideę skautową. Postanowiono przyjąć uchwałę na mocy której zorganizowano pierwszą drużynę harcerską pod opieką ”Sokoła”.

W pierwszym zorganizowanym kursie wzięło udział dwustu ochotników.

Za oficjalny początek harcerstwa w Polsce uznano moment, w którym powołano do życia drużyny lwowskie- 22 maja 1911 r. oraz Naczelną Komendę Skautowąwe Lwowie. Ruch skautowy wychowywał i przygotowywał młodzież do walki o Niepodległość Polski.

A. Małkowski wydał rozkaz, dzięki któremu utworzono pierwsze cztery drużyny harcerskie we Lwowie. Ten dzień jest uznawany za „symboliczny dzień powstania harcerstwa”. Naczelna Komenda Skautowa powstała nielegalnie w zaborze rosyjskim i skupiała powstałe drużyny działające wraz z różnymi organizacjami w Poznaniu w 1912 roku. W miejscowości Birmingham w lipcu 1913 r. odbył się zlot skautów, na który udali się polscy harcerze pod opieką Małkowskiego ze wszystkich zaborów reprezentując nasz kraj. Było to dla nich ważne wydarzenie.

H. Bagiński komendant oddziałów ćwiczebnych w swojej publikacji przedstawia genezę powstania ZHR (Związek Harcerstwa Rzeczpospolitej).

Ruch skautowy powstał w warunkach wojennych w otoczeniu Młodzieży Niepodległościowej Zarzewiackiej (nazwa pochodzi od wydawanej gazety „Zarzewie”). Owy ruch postawił sobie za cel utworzenie sił zbrojnych do walki z wrogiem.

W czasach zaboru rosyjskiego do lwowskiej uczelni napływało coraz więcej uczniów, a to z kolei powodowało chęć wali z rządem. Silniejszy wpływ zaboru na Polaków oraz przymus podjęcia pracy w wojsku doprowadziło do powstania organizacji młodzieży narodowej. Hasłem organizacji „Zarzewiacy” było zachęcanie do walki zbrojnej o niepodległy kraj, a wszyscy członkowie zobowiązani są do udziału w ćwiczeniach wojskowych. Miało to powodować w Polakach siłę i chęć walki w każdej chwili.

Utworzony został Polski Związek Wojskowy, który zmienił nazwę na Organizacja Armii Polskiej, w której skład wchodzą polskie Drużyny Strzeleckie. We Lwowie powstała Komisja Wychowania Fizycznego, której zadaniem było utworzenie i kierowanie tajną pracą fizyczno-wojskową dla uczniów szkół średnich oraz dla Organizacji Młodzieży Niepodległościowej Zarzewiackiej. Utworzone Oddziały Ćwiczebne szkoliły wszystkich członków, którzy obowiązkowo brali udział w zajęciach. Zarzewiacy podczas przygotowań do bitwy o niepodległość zajmowali się swoimi młodszymi kolegami, a zwłaszcza ich wychowaniem.

W czasie, gdy powstały Oddziały Ćwiczebne została zawarta umowa z Wydziałem Związku „Sokoła”, która pozwalała na organizację nowych drużyn we Lwowie w „Sokole — Macierzy”. Ogromna liczba młodzieży chciała należeć do „Sokoła”, zastanawiano się, co należy zrobić z tak dużą liczbą ochotników.

Postanowiono, że wszyscy będą brali udział w ćwiczeniach doskonalących musztrę, orientację w terenie, odczytywaniu mapy, długich marszach i wycieczkach, patrolowaniu i obozowaniu. Podczas kursu, który odbywał się we Lwowie, komendant kursu instruktorskiego omawiał sprawę skautingu na podstawie książki „Scouting for boys”. Na szkolenie spóźnił się A. Małkowski, dlatego komendant zlecił mu przetłumaczenie tej książki. Wiedział, że zna język angielski i nie będzie miał kłopotów z tłumaczeniem.

Z. Pilarczyk nie tylko zastanawiał się nad powstaniem skautingu w Polsce, ale również nad tym, dlaczego właśnie w tym kraju pojawił się ruch harcerski. Według niego było to powiązane z sytuacją społeczno-polityczną Polski podczas zaborów. Polacy byli określani w trzech kategoriach: „wiecznego i niepoprawnego powstańca z zaboru rosyjskiego, ugodowca gotowego za margines swobód obywatelskich pójść na współpracę z austriackim zaborcą oraz budującego społeczeństwo na bazie nowoczesnego rolnictwa i przemysłu ale również bogatego w dorobek polskiej kultury”.

Mimo tych określeń w pozostałych zaborach Polacy chcieli walczyć o wolne państwo, ale to nie było ich priorytetem. To pokolenie nie rozpamiętywało przyczyn rozbicia kraju, chcieli odbudować państwo na trwałych fundamentach, a historia miała odgrywać ważną rolę. Autor tekstu zastanawiał się, dlaczego rząd pruski wyraził zgodę na powstanie organizacji harcerskiej, gdy w tych czasach pilnowano, aby owe ugrupowania nie powstawały. Poszukiwał odpowiedzi skupiając się na terenie Wielkopolski, który należał do zaboru pruskiego. W tym czasie większa część Polaków zamieszkiwała Wielkie Księstwo Poznańskie, nie przeszkadzało im to jednak w utrzymywaniu kontaktów z innymi rodakami z pozostałych zaborów.

Rząd próbował temu zapobiec poprzez wysiedlenie Polaków, którzy nie posiadali pruskiego obywatelstwa. Utworzona została twierdza, która miała ich odstraszać od podejmowania działań związanych z wymierzeniem ataku na Prusy.

Nie przyniosło to jednak skutku i dało odwrotny efekt. Powstałe organizacje tworzyły programy, które wpływały na młodych ludzi, spełniały ich oczekiwania w sferze fizycznej i umysłowej, zawierały koncepcje niepodległościowe. Jednym z poglądów skautingu było założenie, że powinien być modelem systemu wychowawczego, a więc powinien przygotowywać młode pokolenie do bycia wzorowym obywatelem.

Dla Małkowskiego taki powinien być skauting, pisał, że „fałszywie jednak sądziłby, kto by twierdził, że skauting rozwija tendencje militarne. Rzecz ma się wprost przeciwnie. Skauting wyrabia na dzielnych fizycznie i zdrowych moralnie obywateli. Harcerze Baden-Powella to nie harcerze podczas wojny ale podczas pokoju… Ale kiedy Ojczyzna do synów swych o pomoc zawoła to znajdzie ich dobrze przygotowanych”.

Według drugiego poglądu w latach 1909—1912 coraz bardziej myślano o odzyskaniu niepodległości. Skauting zaczął powstawać w okresie wojny, ale jego głównym elementem nie miał być wątek militarny, dlatego też ulegał zmianie i przekształcał militarność w wychowanie.

Dnia 15 tycznia 1919 roku do harcerstwa trafiła smutna wiadomość — nie żyje A. Małkowski. Będąc na misji jego statek wpłynął na minę tym samym wylatując w powietrze. Nikt z załogi nie przeżył. Harcerstwo zawdzięcza mu pracę i trud jaki włożył w organizację pierwszego skautowego kursu, opracowanie książki dla skautów, stworzył pismo „Skaut”, które cieszyło się ogromnym zainteresowaniem.


Pierwsze Prawo i Przyrzeczenie Skautowe pojawiło się w numerze 2 pisma „Skaut”. Zawierało dziewięć punktów:

„1.Na słowie skauta można polegać jak na słowie Zawiszy.

2.Skaut jest wierny Ojczyźnie.

3.Skaut jest obowiązany być pożytecznym i pomagać innym.

4.Skaut jest przyjacielem wszystkich, a bratem każdego innego skauta.

5.Skaut jest rycerski.

6.Skaut jest przyjacielem zwierząt.

7.Skaut jest karny i posłuszny.

8.Skaut śmieje się i gwiżdże w najcięższym nawet położeniu.

9.Skaut jest oszczędny”.


Obecne Prawo Harcerskie oparte jest na Prawie Skautowym, które opracował gen. R. Baden-Powell, natomiast w 1911 roku zostało przetłumaczone na język polski. Kiedy zakończyła się II wojna światowa zaczęto opracowywać Prawo Harcerskie zmieniając je na różne wersje. Odbiegały one od prawa przedwojennego.

Słowo Bóg starano się zmienić na słowo socjalizm, jednak w dalszym ciągu używano tradycyjną wersję. Harcerze w latach osiemdziesiątych wrócili do przedwojennej wersji, ponieważ tekst jest tradycyjnym odzwierciedleniem idei harcerstwa.

Tekst Prawa Harcerskiego wygląda następująco:

„1.Harcerz służy Bogu i Polsce i sumiennie spełnia swoje obowiązki.

2.Na słowie harcerza polegaj jak na Zawiszy.

3.Harcerz jest pożyteczny i niesie pomoc bliźnim.

4.Harcerz w każdym widzi bliźniego, a za brata uważa każdego innego harcerza.

5.Harcerz postępuje po rycersku.

6.Harcerz miłuje przyrodę i stara się ją poznać.

7.Harcerz jest karny i posłuszny rodzicom i wszystkim swoim przełożonym.

8.Harcerz jest zawsze pogodny.

9.Harcerz jest oszczędny i ofiarny.

10.Harcerz jest czysty w myśli, mowie i uczynkach, nie pali tytoniu i nie pije napojów alkoholowych”.


Pierwszy punkt prawa oznacza, że gdziekolwiek znajduje się harcerz pamięta cały czas o Bogu, jego woli oraz jakie oczekiwania ma od niego Ojczyzna.

Drugi punkt mówi o tym, że harcerz nigdy nie kłamie, zawsze mówi prawdę, nie łamie danego słowa. Trzeci punkt dla harcerza jest bardzo ważny, zawsze powinien zawsze pomagać innym, biorąc pod uwagę to, co jest lepsze dla drugiego człowieka.

Czwarty punkt — w chwili, gdy harcerz spotka innego nieznajomego harcerza powinien traktować go jak znajomego, pomóc mu, udzielić rad. Dla niego, każdy człowiek jest równy, nie patrzy na statut materialny. Następny punkt „Harcerz postępuje po rycersku” oznacza, że jest on uprzejmy dla wszystkich, a zwłaszcza dla kobiet, opiekuje się dziećmi, wspiera starsze i chore osoby, broni słabszych, jego pomoc jest bezinteresowna. „Harcerz miłuje przyrodę i stara się ją poznać” oznacza, że staje w obronie zwierząt, nie krzywdzi ich, bez powodu nie zabija nawet owadów, dba o przyrodę nie niszcząc roślin i drzew. Siódme prawo — bezzwłocznie musi wykonywać każdy rozkaz zarówno dobry jak i zły, szanuje swoich rodziców i przełożonego, nie pozwala mówić o nich złego słowa.

Ósme prawo — jeżeli zdarzy mu się jakaś porażka nie zniechęca się, nie wybucha gniewem, nie przeklina, uspokaja się i uśmiecha. Dziewiąte prawo- harcerz jest oszczędny przez przezorność, chce być samowystarczalny i pomagać innym. Dla niego niedopuszczalne jest niepotrzebne wydawanie pieniędzy — jest to narodowy grzech.

Ostatni punkt w Prawie Harcerskim dotyczy tego, że harcerz unika nieodpowiedniego towarzystwa, nie używa brzydkich słów, nie spożywa alkoholu, stara się zdrowo odżywiać, daje przykład innym.

Z Prawem Harcerskim powiązane jest przyrzeczenie harcerskie, które składa się świadomie, w obecności drużynowego lub drużynowej wyrażając chęć pełnienia służby. Jego tekst brzmi:

„Mam szczerą wolę całym życiem pełnić służbę Bogu i Polsce, nieść chętną pomoc bliźnim i być posłusznym Prawu Harcerskiemu”.

Po złożeniu przyrzeczenia, harcerz stara się przestrzegać wszystkich praw przez całe życie, podejmując słuszne wybory podczas służby w mundurze, w gronie rodziny i przyjaciół, w pracy i szkole. Życie harcerskie jest związane z osobistym, popełniając błędy stara się je naprawić. W ZHP ważna jest również symbolika taka jak:

— krzyż harcerski,

— lilijka,

— zawołanie „Czuwaj!”,

— trójramienna koniczynka,

— mundur,

— sztandar.

Każdy z nich ma swoją symbolikę istotną dla ruchu harcerskiego.

Krzyż harcerski wzorowany jest na jednym z najistotniejszych odznaczeń żołnierzy krzyżu Virtuti Militari, który był przypisywany za bohaterstwo. Dostają go harcerze raz na całe życie po złożeniu przyrzeczenia, jest przypinany do munduru na lewej stronie na wysokości serca.

A. Małkowski ogłosił konkurs na polską odznakę skautową. Z nadesłanych prac wybrano jedną, w której wprowadzono zmiany i tak powstała odznaka.

Rysunek 3. Krzyż harcerski

Ramiona krzyża oplata wieniec z liści dębu i lauru. Liść lauru oznacza zwycięstwo, natomiast dębu męstwo. Do góry wieniec nie jest połączony, to puste miejsce oznacza miejsce dla tych, którzy odeszli na Wieczną Wartę. Harcerze siedząc w kręgu zostawiają również wolne miejsce. Powitanie CZU WAJ ma swoje miejsce na ramionach i oznacza gotowość do walki, służby Ojczyźnie, pomocy innym.

W miejscu, gdzie przecinają się ramiona widnieje okrąg — oznaka doskonałości, natomiast w środku umiejscowiona jest lilijka, od której wychodzą promienie — wszyscy harcerze powinni swoim przykładem wpływać na innych. We wszystkich ramionach znajduje się piasek — symbol wielkiej rodziny harcerskiej lub kamieni znajdujących się na drodze życia. Krzyż oznacza trudną drogę, jaka czeka na harcerza. Każdy jest numerowany i wpisywany do harcerskiej książki. Jest noszony wyłącznie na mundurze.

Lilijka harcerska oznacza piękno, czystość oraz niewinność. Jest wzorowana na igle kompasu i świadczy o stałej drodze do ideału, którą przebywa każdy przyszły harcerz. W naszym kraju pojawiła się najpierw na krzyżu. Jest noszona na nakryciu głowy lub w miejscu krzyża na mundurze. Noszą ją ci, który nie złożyli przyrzeczenia. Na ramionach lilijki znajdują się trzy litery ONC oraz napis ZHR. Oznaczenie liter jest następujące:

O- Ojczyzna, N- Nauka, C-Cnota.

Rysunek 4. Lilijka

Trójramienna koniczynka — jest symbolem skautek. Oznacza trzy części przyrzeczenia skautowego. Płomień jest symbolem miłości do bliźniego, gwiazdy to symbol przyrzeczenia i prawa skautowego, żyłka, która jest skierowana ku górze oznacza igłę kompasu wskazującą dobrą drogę w życiu, krąg jest stowarzyszeniem skautowym, natomiast złota koniczynka na niebieskim tle to oznaka świecącego słońca nad dziećmi z całego świata.

Rysunek 5. Trójramienna koniczynka
Przeczytałeś bezpłatny fragment.
Kup książkę, aby przeczytać do końca.
E-book
za 6.83
drukowana A5
za 26.25
drukowana A5
kolorowa
za 51.73