Słowo wstępne
…Cisza pustkowi a może wołanie o miłość…
Agnieszka Dyszak przychodzi do Czytelników, proponując poezję ciszy, zatytułowaną „Wołanie w pustce”. Już samo nazwanie w ten sposób swojej książki zastanawia. Bo czym jest ów głos i w jakich ramach czy ścianach, zamyka się wspomniana pustka? Czy jest przestrzenią bezkresną i, czy pustka — tak samo jak cierpienie, mają granice i swój kres? Każdy czytelnik odbierze to inaczej, poprzez naniesienie własnej wrażliwości na warstwy poetyckiego przekazu.
Wołanie to, może być tożsame z rachunkiem sumienia, autoterapią, słowami rzucanymi w czytelników, jak wędki — kogo złowię i czy zanęta będzie przyswajalna, zrozumiała i… „odżywcza”? Wiersze te są rozmyślaniami, strumieniem świadomości, w których błyszczą metafory, gwiazdy i czułość.
Ciekawy to zabieg, by zapis wierszy niby był osobny, a jednocześnie sugeruje on ciągłość — jest to i kontynuacja, i jednoczesna „osobność”. Jakby czytelnik sam był krawcem i docinał materiał, tam gdzie uważa za stosowne. Odbiorca ma zasoby, treść i przekaz, liryczny bagaż, a sam „może” i potrafi wyłuskiwać
z treści pasujące mu wiersze, o dowolnej długości i puencie.
Są tu też wspomniane wyżej skarby, delikatne a dające światło, jak na przykład: „dobrym myślom brakuje piątej klepki”, „czy pojawi się może kiedyś jakiś reżyser, powie: »To się wytnie«. Potem głośny klaps. Powtarzam życie” czy paradoks zawarty w słowach: „przeraża mnie (to) — tak bardzo, że zbawienny byłby dla mnie sen wieczny”. Niemal zapraszająco, Autorka zwraca się do nas: „Chodź, załóżmy klub pękniętych”, zapewnia, że „zapuszczać będziemy czuły peryskop w miejsca najcichsze”. Żałuje utraty i gorzko konstatuje: „na moment wszystko zwalnia. Następuje zawał życia. Cisza”. Boi się, że „uwije sobie gniazdo z sopli i cierni”.
Wzrusza mnie zawarta tu szczerość, niczym modlitwa błagalna i tak cicha: „mówię (…) jak pacierz do ściany. Rosnę twardo na betonie”. Wierzę Autorce, pokazuje nam ona bogactwo obrazów, retrospekcji, intymności. Podmiotowi lirycznemu nieobca jest samotność, gorycz, ale i płonące zmysły. Autorka zręcznie i wiarygodnie opisuje stany poetyckie i meandry psychiczne opisywanych postaci.
„Wołanie w pustce” jest, choć tak ciche i skierowane „do wewnątrz”, głosem który może i zdecydowanie chce być usłyszany. Czytam i oczami wyobraźni, niemal czując intuicyjnie, wiem że Autorka ma wiele do powiedzenia. Wiem też, że w swoim pisaniu będzie się doskonalić, pokonując w sobie podszepty
o potoczystości. Widać to właśnie w tych drogocennych poetyckich drobinach, rozświetlających ciemności i samotność. Są jak pryzmaty, boleśnie trafne, ale
i ożywczo piękne. Pokazują ile w Autorce pokory i… dystansu do samej siebie, ale i niezbędnego każdemu poecie, poczucia humoru. Nawet czarnego, a może właśnie — nade wszystko, właśnie czarnego.
Agnieszka Dyszak proponuje nam swój głos, który może być głosem każdego
z nas — tubą wołających i chcących być usłyszanymi.
Monika Zając-Czerkies
***
Od urodzenia pod górkę.
Z górki —
na pazurki,
na łeb, na szyję,
na złamanie karku.
Ot tak.
A czemu nie —
jak (nie)każdy,
jak ja i oni — (nie)znani,
przy domowym ognisku
rozpalonym drzazgami
spod paznokci.
Zaskórniaki. Zadry.
Świeże,
ociekające jadem.
Zza węgła, zza płotu, zza rogu oczu —
wszystkowidzących,
oceniających bez pardonu.
Sztylet — w serce.
W mózg — na wskroś.
By wypłynęło wszystko.
Do wszystkich.
Do życia niepoukładanego.
Do ludzi — kłód pod nogi.
Do świata, co ścieżek nie poukładał.
Winni.
Oni — winni nieszczęścia.
Ja winna.
Na pręgierz zagnana,
chłostana cierniem,
za życie, którego nie chciałam.
Którego wciąż nie chcę.
Ja winna —
bo jestem.
***
Z godziny na godzinę jest mnie coraz mniej.
Gimnastykuję twarz.
Rozciągam usta.
Podnoszę brwi.
Stosuję masaż okrężny twarzy.
Najwięcej uwagi poświęcam skroniom,
miejscom tuż nad brwiami
i temu pomiędzy nimi.
Dociskam palce, aż lekko boli.
Lubię to.
Dobrze jest czuć więcej poza tym innym.
U schyłku dnia, ani nawet rankiem,
nie rozciągam mięśni.
Wstając, lekko kuleję — tak samo
jak kuleją moje dobre myśli.
Brakuje im piątej klepki.
Kiedy zostaję sama tylko ze sobą,
milknie we mnie wszystko na chwilę.
Upajam się ciszą,
łagodnym bezdźwiękiem,
do czasu, aż przypływają niesforne refleksje,
poganiane surową świadomością, że jestem
niezwykle marnym człowiekiem,
kurzem do strzepania z nóg.
Bo prawość nie potrzebuje takich jak ja
i nie chce ich znać.
Rozumiem.
Ale i tak jest mi smutno.
Kolejnego dnia znowu będę udawać, że jestem dobra.
Że znaczę wiele,
o wiele więcej niż naprawdę.
Takie od zera małe plus jeden.
Uroję sobie, że mam prawo kochać,
i zmyślę równoległą rzeczywistość.
Wejdę w nią i pobiegnę,
omamiona tym całym szczęściem.
A potem znowu potknę się
o kamień,
o korzeń,
o straconą nadzieję.
Wieczorem jak zwykle włożę szlafrok.
Zwykły taki.
Taki szary, zupełnie jak życie.
I zatopię się również jak zwykle
w rozważaniach o tym,
czy pojawi się może kiedyś
jakiś reżyser,
powie: „To się wytnie”.
Potem głośny klaps.
Powtarzam życie.
***
Kiedyś bałam się zasnąć.
Przerażał mnie brak kontroli nad tym,
co dzieje się wokół mnie.
Niby nie działo się nic złego,
ale nie w mojej głowie.
Tam odgrywały się niestworzone historie.
Bałam się wszystkiego, co mogłoby się wydarzyć,
co wydarzało się w moim umyśle.
Potwory chcące mnie zabić,
ludzie próbujący skrzywdzić na różne sposoby,
złamać.
Podkładali tak zwane „świnie”,
zagrzebywali w piasku gówno
i kazali mi zbudować z tego zamek.
Tak — akurat to się wydarzyło…
Może dlatego bałam się snu.
Przecież tam możliwe jest wszystko —
w porównaniu z czym takie gówno w piasku
to mały pikuś.
Teraz już nie boję się zasypiać.
Wszystko się zmieniło.
Teraz
uciekam w sen przed tym, co serwuje mi rzeczywistość.
Przeraża mnie —
tak bardzo, że zbawienny byłby dla mnie sen wieczny.
I nawet mógłby być z tymi wszystkimi potworami.
Znam je bardzo dobrze,
wiem, czego się po nich spodziewać.
A co mnie czeka na jawie?
Na samą myśl o tym gubię oddech,
łomoty w klatce piersiowej,
zawroty głowy.
A może tak postradać zmysły —
tak do reszty już,
zupełnie się oderwać?
Może wtedy zostawią mnie w spokoju,
może machną ręką,
pomyślą, że nie warto na mnie tracić czasu,
a wtedy ja w końcu odetchnę
pełną piersią.
***
Ja wiem, że to banał,
że o tym się nie pisze.
To amatorszczyzna — pisać o tęsknocie,
co jak rdza wżera trzewia.
Pominę kwiaty i słońce,
o bólu tylko szepnę.
Bo tęsknota miażdży mięśnie,
odbiera tlen, dusi oddech,
pali gałki oczne
łzami wstrzymanymi,
jak żar niewypowiedziany.
Ja wiem,
to żadna poezja —
za mało metafor,
brakuje lirycznego blasku.
Ale dziś ból zagłusza wszystko.
Nie napiszę brzydkiego słowa,
z szacunku dla czytelnika,
by zachować resztkę przyzwoitości.
Wybaczcie.
Gdy cierpi człowiek, słowa toną w mroku,
nie myśli jasno,
nie widzi nic poza otchłanią bólu.
A w brzydkich słowach
ktoś już mnie wyręczył —
echo gniewu świata.
***
Chodź,
załóżmy klub pękniętych.
Otwarty nie tylko na własne rysy,
ale zdolnych patrzeć głęboko,
przez szczeliny,
przez spękania czerwone od środka.
Zapuszczać będziemy czuły peryskop
w miejsca najcichsze.
Tam,
dotykiem ogrzejemy to, co stygnie.
Zdejmiemy ciężar z powierzchni,
pozwolimy ranom stygnąć.
Założymy klub pękniętych.
Wspierających,
współodczuwających,
nieodwracających wzroku.
Bo przecież wiemy,
czasem trzeba przesunąć ból,
choćby o pokój dalej.
Postawić go w kącie,
niech chwilę postoi,
niech przestanie krzyczeć.
Relokacja bywa ulgą,
nawet ta krótka.
W naszym klubie
nie odbieramy ostrych słów,
ale uczymy się je tępić.
Mój ulubiony — ten poszarpany język pęknięć.
Zostawia ślady
trudne do nazwania.
Szarpię,
wyrywam z siebie to, co uwiera.
Zawsze coś zostaje,
korzeń, który pamięta.
I wiem
Następnym razem
wejdę głębiej
aż coś się we mnie rozedrze
***
Nic nie jest tak, jak być powinno
Wszystko na opak —
wspak i w poprzek.
Żadnej prostej ścieżki,
żadnego szlaku oznaczonego jako bezpieczny.
Wszędzie gołoledź,
w tle migają lawinowe komunikaty.
Powodzie łez już były.
Teraz wszystko zamarza,
pęka,
kruszy się na milion maleńkich sztyletów.
Wbijają się gładko,
wnikają głęboko pod skórę,
dostają się do krwiobiegu.
Płyną do miejsc najskrytszych pragnień,
do pobudek, które nie śpią.
Na głównej arterii
łapią tlen jak turbodoładowanie,
uderzają prosto w osierdzie.
Na moment wszystko zwalnia.
Następuje zawał życia.
Cisza.
***
ty nakłuwasz balon z emocjami
małymi, ledwo widocznymi igiełkami,
gdy ja wbijam w swoje serce
każdego dnia
kuchenny nóż — ten największy.
wbijam,
chociaż wcale tego nie chcę,
nie chcę cierpieć,
ale wiem, że będę —
czy nóż zostanie w sercu,
czy będzie leżał na blacie.
ta świadomość wszystko pogarsza:
ból otumania,
pozbawia tchu i jasnych myśli,
brakuje słów i siły, by wyrzec cokolwiek,
dlatego wyrzekam się siebie.
rozcinam pierwszą warstwę siebie
innym nożem, ząbkowanym —
chcę czuć mocniej swoje uwolnienie,
erupcję, która wyrzuci ze mnie ten ból,
całe moje nieszczęście.
może pomoże,
może nie,
może tylko na trochę,
ale nawet jeśli tylko na jeden dzień —
to już coś.
***
Nie wiem, co boli bardziej:
wyrywanie paznokci
czy widok gołych palców —
miękkich, wrażliwych na najmniejszy dotyk,
bezbronnych nawet wobec zbyt ciepłej wody.
To tylko paznokcie.
Nie wiesz, ile znaczą,
dopóki nie wyrwiesz ich z ciała.
Rany po nich jątrzą się,
nawet po wygojeniu.
Już nie chcesz niczego więcej dotykać,
niczego doświadczać.
Okazuje się, że nie były zwykłą ozdobą —
były tarczą.
Chroniły cię,
nawet gdy brzydkie, rozdwojone, poszarpane.
Wyrwane, by nie cierpieć na ich widok,
a teraz wszystko boli jeszcze bardziej —
intensywniej czujesz ból
i brak.
***
Mgła w gardle zbiera się cicho,
szkło okna drży pod palcami,
które nie dotykały, lecz pamiętają.
Wiatr szepcze wybiórczy alfabet,
noc składa dłonie w ciszę,
zamyka w nich echo.
Boli przepaść między oddechami,
szept mgły nakreśla granice,
gdzie nic nie jest nazwane.
W oku zamrugała gwiazda,
nie dla nieba ona…
między orbitami wisi nić.
Z niewiadomym początkiem nić,
ciemność pochłania dźwięk kroków,
których nigdy nie było.
W pustce wiruje zapomnienie,
co nie chce być odnalezione,
w ciszy, co trwa wiecznie.
***
Wsłuchuję się w ciszę.
Nie rozpoznaję—
Same obce tony,
dźwięki niepoznane wcześniej,
nienazwane.
Nie potrzebują imienia.
Są głuche.
Nie usłyszą.
Szumi w sercu cisza,
krzyczy, miota się,
głodna wybrzmienia.
Nie chce być zamknięta,
nie chce być głucha.
Ale do kogo?
Obija się o ściany,
wraca echem
pod skórę.
Wibruje niespokojnym drżeniem,
trwa i czeka—
na głos, co ją nazwie.
***
Przecinam rozpacz
nożem, co pamięta wszystkie słowa,
ostrym jak dzień,
w którym wszystko pękło.
Może rany szarpane
wyrwą ze skóry wspomnienia,
może rubinowe krople
uleczą pamięć o dotyku.
Lecz zbyt płytkie cięcie,
zbyt miękkie serce —
krew nie niesie zapomnienia,