E-book
20.48
drukowana A5
58.05
drukowana A5
kolorowa
84.57
Sztuka i architektura Gotyku w Niemczech

Bezpłatny fragment - Sztuka i architektura Gotyku w Niemczech

Objętość:
304 str.
ISBN:
978-83-8221-290-7
E-book
za 20.48
drukowana A5
za 58.05
drukowana A5
kolorowa
za 84.57

Książka powstała w oparciu o własne archiwalne materiały autora, jak i przy pomocy materiałów Polskiej Wikipedii oraz portalu zdjęciowego Pixbey. Na okładce kościół pod wezwaniem Świętego Piotra w Kolonii

Gotycka katedra w Kolonii pod wezwaniem świętego Piotra

Gotycka Architektura sakralna

Niemiecki wczesny gotyk w kościele świętego Maurycego i świętej Katarzyny w Magdeburgu

Aby spojrzeć na to zagadnienie w dziedzinie architektury gotyckiej w Niemczech musimy uzmysłowić sobie tylko jedną i to ważną niezmiernie rzecz, otóż od wieków moda z Paryża, niemal na wszystko, co było nam potrzebne do życia niemal zawsze pochodziło z tego miasta jak i z samej Francji. Wszelkie mody pochodzące z mojej drugiej ojczyzny zawsze były rozchwytywane jako najlepsze, najpiękniejsze i tak jest do dziś w każdej niemal dziedzinie życia. Możemy także podejść do samej architektury gotyku w Niemczech na różne sposoby, po pierwsze jak by niemal żartobliwie. Mianowicie w ten sposób iż jeśli nasza sąsiadka ma ładniejszą sukienkę, to rodzi się w nas lub w was? Moje czytelniczki natychmiast pożądanie posiadania jeszcze ładniejszej i piękniejszej sukni niż sąsiadka i staracie się mieź taką samą sukienkę natychmiast. A jeśli tamta pani ma sukienkę z Paryża, to już całkiem każda z pań spogląda na tą właścicielkę mody paryskiej z nieukrywaną zadrością. Z panami jest podobnie jeśli sąsiad ma lepsze auto to każdy z nas też chce mieć takie samo, albo o wiele lepsze. Za wyjątkiem dzisiejszych aut francuskich gdyż te z kolei są jakościowo daleko w tyle za tymi z Niemiec. Taki sam system porównań i wartości zadziałał w Niemczech, które jako sąsiedni kraj wobec Francji spozierały z zazdrością na chociażby, katedrę Notre Dame w Paryżu czy inną podobną budowlę gotycką wznoszoną w tym czasie niemal w każdym większym mieście Francji. Skąd właśnie z Paryża, sztuka gotyku przeszła granicę i znalazła natychmiast wielkie uznanie w Niemczech. Bowiem już w połowie XIII wieku na tereny Niemiec z Francji dociera ukształtowana tam architektura gotycka. Pierwszymi budowlami gotyckimi w Niemczech są zrealizowane przez budowniczych francuskich z Île de France i Szampanii, wobec czego kościoły w Trewirze powstały już około 1230 roku, natomiast w Marburgu i Magdeburgu nieco później.

Przykład gotyku redukcyjnego kościół Najświętszej Marii Panny w Monachium

Czy też prezbiterium katedry w Kolonii, powstało po 1248 roku, którego plan przypomina do złudzenia rozwiązania zastosowane w katedrze w Amiens. Plan wokół prezbiterium powstawał tak samo, najpierw obejście wraz z okalającym go wieńcem kaplic. Przyjęte z Francji rozwiązania konstrukcyjne i architektoniczne powodują odejście od wcześniejszych, romańskich form kościołów z dwoma chórami muzycznym i kapłańskim, czy też z podwójnymi transeptami, i bocznymi portalami. W kolejnych dziesięcioleciach, stopniowo, budowniczowie niemieccy odchodzą jednak powoli od wzorów francuskich. Gotyk niemiecki, w zależności od obszaru wykazuje nieco albo nawet bardzo odmienne cechy. Na północnych terenach, uboższych w surowce kamienne, i sklane bloki przeważają na ogół niewielkie ceglane kościoły halowe. Spotykane są także kościoły budowane z kamienia w układzie jedno i trójnawowych hal. Na terenach południowych częściej można spotkać budowle z kamienia w układzie bazyliki. Ukształtowane na terenie Niemiec budowle kościelne cechują się dość znacznymi uproszczeniami z czasem zanika nawa poprzeczna oraz obejście z wieńcem kaplic. Znacznie skrócone są prezbiteria, bezpośrednio do których dobudowywane są trzy albo jedna kaplica. Umieszcza się je w wielobocznych zazwyczaj na planie połowy dziesięcioboku lub dwunastoboku absydach, których wysokość zbliżona jest do wysokości naw bocznych. Zmniejszeniu ulegają okna, a nawy, zwłaszcza w kościołach zakonów dominikańskich i franciszkańskich, nie zawsze otrzymują sklepienia. Najbardziej widoczną cechą charakterystyczną brył kościołów są strzeliste wieże. Swoją smukłość zawdzięczają nie tylko proporcjom, ale także architektonicznej dekoracji podkreślającej ich wertykalizm a ażurowym hełmom wykonywanym z kamienia. Rzeźbiarskie dekoracje w okresie trwania gotyku także przeszły ewolucję stopniowo odchodząc od wzorów romańskich, poprzez zastosowanie rozwiązań inspirowanych szkołą francuską do wyraźnych związków z sztuką niderlandzką w północnej części kraju oraz poddania się nurtom mistycznym na południu jak. Piękne Madonny w okresie późnego gotyku. Najistotniejsza cechą rzeźby niemieckiej jest jej znaczny realizm. Zastosowane w architekturze rzeźby, jako ozdoba portali, w okresie wczesnogotyckim Magdeburg, Bamberg, Naumburg, czy Saale, cechuje jeszcze romański układ postaci i ich gestów. W okresie późniejszym rzeźby stają się bardziej realistyczne, komponowane są w sposób uporządkowany w grupach postaci rozmieszczonych w poziomych, rozdzielonych pasach jak katedry w Kolonii, i Ratyzbonie. W połowie XIV wieku elementy rzeźbiarskie i architektoniczne zaczynają przenikać się tworząc plastyczną dekorację jak na przykład kruchta kościoła Najświętszej Marii Panny w Norymberdze.

Architektura świecka

Holsztyńska brama miejska w Lubece

Wśród budowli świeckich najbardziej reprezentacyjny charakter miały ratusze budowane w bogatych miastach. Z czasem zmianom uległ ich program funkcjonalny parter zajęły karczmy lub sale zebrań, zamiast kramów kupieckich, które przeniesiono do osobnych hal. Kamienice bogtszych mieszczan to najczęściej budowle kilkukondygnacyjne z szczytami zwróconymi w kierunku ulicy i niewielkiego podwórka. Na parterze, oprócz bramy przejazdowej, lokalizowano warsztaty i kramy. Wyżej znajdowały się przeważnie dwie izby od ulicy zajmowana przez właściciela, pozostali domownicy mieli izby w najwyższej części kamienic. Kamienice w dolnej części budowano zazwyczaj z kamienia, część górna była realizowana w konstrukcji ryglowej. Poszczególne elementy konstrukcyjne często układano w ozdobny ornament. Kolejne kondygnacje zazwyczaj wysuwano z lica ściany tak, aby powiększyć powierzchnię mieszkalną. Klatki schodowe, cylindryczne lub na planie wieloboku z kręconymi schodami lokowano najczęściej od strony podwórza. Cechą charakterystyczną zachowanych w Norymberdze kamienic są niewielkie wykusze, w których początkowo mieściło się zakończenie domowych kaplic. Okres gotyku to także budownictwo obronne. Miasta otaczano murami zwieńczonymi blankami. Do miasta prowadziły warowne bramy, z których wiele zachowało się do naszych czasów, jak brama świętego Seweryna w Kolonii. Popatrzmy na następujące przykłady tych niemieckich zabytków w opisie. Oto katedra w Kolonii, budowana już w okresie wczesnoromańskim, w okresie gotyku otrzymuje w pierwszej kolejności w latach od roku 1248 do 1322 swoje prezbiterium. W roku 1347, po zburzeniu romańskiego korpusu rozpoczęto budowę pięcionawowej bazyliki. Zaplanowano kościół, którego długość wynosi 132 metry, a szerokość w transepcie 74 metry.

Gotycki Ratusz w Münster

W XVI wieku około roku 1560, część południowa korpusu otrzymała sklepienia i budowę przerwano. Dopiero w 1842, na podstawie autentycznych planów, rozpoczęto remont istniejącej części i budowę brakującej części kościoła. Z tego okresu pochodzi też większa część fasady środkowy portal to dzieło Petera Fuchs’a z lat 1872 do roku 1880, po jego prawej stronie zachowały się fragmenty dekoracji z końca XIV wieku. Prace ukończono w roku 1880. Słynna katedra kolońska wraz z charakterystycznymi, strzelistymi wieżami o wysokości 157 metrów 55 centymetrów od frontu i smukłą sygnaturką nad skrzyżowaniem naw, pochodzi zatem w swojej przeważającej części już z XIX wieku. Czy też Kościół Najświętszej Marii Panny w Trewirze zwany tu Liebfrauenkirche ma niecodzienny, jak dla budowli gotyckich, układ. Został zbudowany w okresie wczesnogotyckim na planie centralnym a jego sklepienia nie są podparte łękami oporowymi. Plan kościoła to układ krzyża greckiego, którego ramię nawy głównej przechodzi w krótkie prezbiterium zakończone, podobnie jak pozostałe ramiona, połówkami dziesięciobocznych absyd. Pomiędzy ramionami krzyża umieszczono niewielkie kaplice z dwoma absydami. Budowę kościoła ukończono już w roku 1244. Lub Kościół świętej Elżbiety w Marburgu, zbudowany z ciosów kamiennych w latach 1235 do roku 1283. Jest to trójnawowa hala z jednonawowym transeptem, którego ramiona, podobnie jak krótkie prezbiterium, kończą absydy zbudowane na planie połowy dwunastoboku. Poszczególne przęsła naw jedyne przęsło prezbiterium otrzymały sklepienia krzyżowe. Fasadę flankują dwie wieże. Czy też Katedra w Ratyzbonie budowana w latach 1275 do roku 1534, na planie trójnawowej bazyliki z transeptem w obrysie korpusu gdzie ramiona nie wychodzą poza linię naw bocznych. Nawy boczne i prezbiterium kończą trzy absydy na planie połowy ośmioboku. W ścianach nawy głównej umieszczono wysokie triforia a jest to układ występujący w architekturze gotyckiej w Niemczech sporadycznie. Nawy otrzymały sklepienia krzyżowe. Od strony wejścia umieszczono dwie wieże, zwieńczone dopiero w roku 1869. Poza obrysem naw bocznych, po bokach prezbiterium, znajdują się jeszcze zakrystia i skarbczyk dobudowane w latach późniejszych. Katedra we Fryburgu Bryzgowijskim, do istniejącej romańskiej nawy poprzecznej, w XIII wieku dodano korpus bazyliki z bardzo wysoką nawą główną. Od frontu umieszczono wysoką wieżę przykrytą ażurowym hełmem. Prezbiterium z obejściem i wieńcem kaplic zbudowano dopiero w drugiej połowie XIV wieku. Kościół Najświętszej Marii Panny w Norymberdze, to już trójnawowa hala zbudowana w latach 1354 do roku 1361,wraz z prezbiterium zakończonym wielobocznie. Wnętrze poprzedza reprezentacyjny przedsionek z emporą zbudowany w roku 1355. A był to reprezentacyjny kościół Karola IV Luksemburskiego. Cechą charakterystyczną kościoła są kolumny rozdzielające nawy o gładkich trzonach z głowicami ozdobionymi ornamentami roślinnymi i figurkami ludzkimi u nasady żeber sklepiennych. Kościół farny w Ulm, określany zazwyczaj mianem katedry, pięcionawowa hala zbudowana w latach 1377 do roku 1477. Wszystkie nawy boczne, przykryte są sklepieniami gwiaździstymi, mają jednakową wysokość, nawa główna przechodzi bezpośrednio już bez transeptu w krótkie prezbiterium zakończone połową dwunastoboku. Od frontu znajduje się wieża wysokości 161metrów 32 centymetry, czyli jest ogromna, nawet na nasze dzisiejsze czasy Po jej bokach, w obrysie korpusu, umieszczono dwie kaplice. Dwie mniejsze wieże znajdują się po bokach prezbiterium. Kościół Mariacki w Lubece, został wybudowany od 1276 roku, jest to ceglana, trójnawowa, sklepiona krzyżowo bazylika z trzema kaplicami na planie połowy ośmioboku.

Gotycki chór kościoła świętego Michała w Pforzheim

Od frontu umieszczono dwie wieże, wysokie na 124 metry 95 cntymetrów. Architektura świecka w Niemczech dzieli się również na różne frakcje że tak powiem i odłamy patrząc na jej wygląd, Jako przykład niech posłuży nam Ehrenfels, trzynastowieczny, gród rozbudowany w XV wieku. Czy znana na całym świecie z porcelany Miśnia ze sklepieniami z końca XV wieku, i do tej grupy często zaliczane są zamki krzyżackie znajdujące się na terytorium Polski w tym największy z nich zamek w Malborku. Oraz zamki obronne w samych Niemczech. Jak ten w Norymberdze, zbudowany w latach 1332 do roku 1340, rozbudowany w latach późniejszych a zwłaszcza w XVIII, XIX wieku.Cz też w Kolonii, z XV wieku rozbudowanej w drugiej połowie XVI wieku czy też Münster, w latach 1335 do roku 1395. Orz przeróżne ratusze w Niemczech. także kamienice mieszczańskie, zwłaszcza zachowane fragmenty zabudowy w Norymberdze. O tym wszystkim opowiemy w tej książce.

Brama Holsztyńska w lubece

Brama Holsztyńska

W języku niemieckim to Holstentor czyli zbudowana z cegły brama miejska w Lubece, część średniowiecznych fortyfikacji tego miasta. Od początku XX wieku, brama jest także symbolem Lubeki. Można zauważyć że jest trochę pochyła. Jest jednym z najznamienitszych zabytków lubeckiego hanzeatyckiego Starego Miasta, które w 1987 roku, zostało wpisane na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO. Ta czterokondygnacyjna brama składa się z dwóch wież, mianowicie południowej zwanej Südturm i północnej jako Nordturm. oraz łukowatego przejścia pomiędzy nimi. Zachodnia strona bramy, wychodząca na zewnątrz miasta, nazywana jest stroną polną czyli tu Feldseite, natomiast strona wschodnia, skierowana do wnętrza miasta, to strona miejska z niemeckiego to Stadtseite. Dla patrzących od strony miasta obydwie wieże i przejście tworzą jedną całość. Patrząc na bramę od strony zewnętrznej widać, jak wieże i blok bramy z przejściem wyraźnie odcinają się od siebie. Wieże stoją w odległości 3 i pół metra od przejścia. Każda z nich zwieńczona jest stożkowatym dachem a samo przejście ma przejazd pod szczytem. Historycznie rzecz ujmując w przeszłości przejazd zamykano od strony zewnętrznej ogromnymi drzwiami. Brona czyli opuszczana krata została zamontowana dopiero w 1934 roku, i nie jest elementem oryginalnego wyposażenia bramy. Na podstawie przekazów historycznych wiadomo, że w tym miejscu znajdowały się w przeszłości tak zwane organy jak nazywano belki umieszczone pionowo w bramie, zawieszone na łańcuchach, podnoszone i opuszczane indywidualnie). Pojedyncze opuszczanie belek umożliwiało pozostawienie przejścia dla własnych żołnierzy wycofujących się za mury miasta. Nad przejazdem, zarówno od strony miejskiej, jak i polnej, znajdują się pamiątkowe inskrypcje. Od strony miasta czytamy: 1477 S.P.Q.L. 1871. Pierwsza data to domniemany rok budowy bramy jednak prawidłowa data to 1478 rok, druga data wyznacza powstanie II Rzeszy Niemieckiej. Pochodzący z 1871 roku, napis jest inspirowany skrótem rzymskiej formuły S.P.Q.R. po łacinie to Senatus populusque Romanus, a tłumacząc to na język polski znaczy. Senat i lud rzymski. S.P.Q.L. miało odpowiadać łacińskiemu Senatus populusque Lubecensis, a po polsku to znaczy Senat i lud Lubeki.

Brama Holsztyńska Holstentor około roku 1879
Przeczytałeś bezpłatny fragment.
Kup książkę, aby przeczytać do końca.
E-book
za 20.48
drukowana A5
za 58.05
drukowana A5
kolorowa
za 84.57