E-book
13.65
drukowana A5
84.92
drukowana A5
Kolorowa
132.17
Rycerstwo polsko-litewskie

Bezpłatny fragment - Rycerstwo polsko-litewskie

spisy rycerstwa

Objętość:
720 str.
ISBN:
978-83-8155-092-5
E-book
za 13.65
drukowana A5
za 84.92
drukowana A5
Kolorowa
za 132.17

WSTĘP — - Odaję do rąk czytelnika moją kolejna książkę tym razem są to spisy rycerstwa polsko — litewskiego w średniowieczu. Jako pierwszy spis rycerzy z pod Grunwaldu, materiały zbierałem kilka miesięcy. Udało mi się odnalezc kilkadziesiąt nazwisk wraz z herbami. Kożystałem tu z prac Jana Długosza zwłaszcza z Banderi, drugim autorem był J.I. Kraszewski którego przeczytałem kilka prac związanych z tematem, następnym był W.J. Grandwilewski u którego w herbarzu znalazłem kilka nazwisk rycerzy grunwaldu, nie wiem, nieznam zródel tego autora gdyż nie podaje on ich przy danym nazwisku. Korzystałem też z różnch informacji genealogicznych, różnych rodzin. Przy następnym spisie rycerstwa z 1528 roku korzystałem z książki ПЕРЕПИСЬ ВОЙСКА właściwie która jest dostępna w sieci, uzupełniłem ten spis o spis wojska podlaskiego który jest bardzo podobny, jest to Wypisy heraldyczne z Ksiąg Poborowych

XVI w. woj. podlaskie F. Piekosińskiego z r. 1581. Są tam podobne nazwiska.

— ВЕЛИКОГО КЯЖЕСТВА ЛИТОВСКОГО

— 1528 ГОДА

— .Метрика вкл 523

— A co do tej Białoruskiej książki to przetłumaczyłem mniej więcej do połowy nazwiska z opisami, właściwie to translator a ja tylko poprawiłem. W książce tej jest sporo ciekawych materiałów, nie jest to reklama książki ale co ona zawiera, jest jeszcze inna praca też bardzo ciekawa; Popisy Wojskowe Pospolitego Ruszania Wielkiego Księstwa Litewskiego 1524 — 1566 wstęp i opracowanie Gadiminas Lesmaitis jest to praca warta uwagi.

Średniowieczni rycerze.

— S P I S GRUNWALDZKI 1410 PAKOSZ BYTRZANOWSKI h. AMADEJ /starykoń

BYSTRZANOWSKI lub BYSTRZONOWSKI h. STARYKOŃ. Hrabiowie i szlachta.Senator w rodzinie, Kajetan, kasztelan buski 1785 r., a małogoski 1786—1796 r.

Dawna rodzina w wojew. krakowskiem, wzięła nazwisko od wsi Bystrzanowice, w pow. lełowskim. Laczko 1399 r., Pakosz 1419 r., Stanisław, dziedzic wsi Przybinow 1465 r., Paweł 1494 r. i inni cytowani w aktach krakowskich. Jan, dziedzic wsi Bystrzanowice 1404 r., fundował przy ko-ciełe parafialnym w Lelowie grób familijny dla swej rodziny. N. żyjący około 1690 roku, dziedzic dóbr Cielętniki i Bystrzanowice, umierając, pozostawił z pierwszego małżeństwa dwóch synów, a obawiając się, aby druga żona nie straciła majątku, gotówkę, jaką miał, zostawił trzem z zaufanych swoich poddanych, zobowiązawszy ich, aby tę oddali jego synom, gdy do lat przyjdą, z czego też oni wywiązali się święcie. Z tych braci, Józef, umierając, przekazał cały swój i brata majątek swemu krewnemu Sebastyanowi. JAKUB SKARBEK Z GÓRY h. AWDANIEC {ABDANK}/

Pod Grunwaldem.

Skarbek Jakub z Góry h. Awdaniec (zm. 1438), rycerz, poseł Władysława Jagiełły do Turcji. Niepewne są ustalenia dotyczące jego pochodzenia terytorialnego, gdyż Góra, z której się pisał, mogła leżeć zarówno w Wielkopolsce, jak i na terenie Małopolski. Najprawdopodobniej S. pochodził z Gór Wysokich Sandomierskich, gdzie poświadczone są posiadłości Awdańców Buczackich, z którymi jego rodzina była powiązana.

Rycerstwo Polskie w 13 w.

Pierwsza wiadomość o S-ku pochodzi z r. 1408. Był wówczas uczestnikiem zbrojnej wyprawy króla węgierskiego Zygmunta Luksemburskiego do Bośni. Jan Długosz wymienił go wśród «znakomitych i dobrze znanych» polskich rycerzy, wspomagających wojska węgierskie. Być może obecność Polaków u boku Zygmunta wiązała się z ogłoszoną w r. 1407 przez niego i papieża Grzegorza XII krucjatą przeciw Turkom, do której jednak nie doszło. S., nie należący, jak można sądzić, do szczególnie znacznej czy zamożnej rodziny, mógł na Węgrzech poszukiwać możliwości awansu. Prawdopodobnie pozostał tam po wojnie bośniackiej do r. 1410, kiedy to wraz z innymi rycerzami polskimi wymówił służbę Zygmuntowi Luksemburskiemu w związku z jego wrogą polityką wobec Polski w dobie wojny z zakonem krzyżackim. S. uczestniczył w bitwie pod Grunwaldem w gronie najznakomitszych rycerzy chorągwi ziemi krakowskiej i wziął do niewoli walczącego po stronie krzyżackiej ks. szczecińskiego Kazimierza, co niewątpliwie przyczyniło się do wzrostu jego sławy i majątku. SKARBEK Z GÓRY h. ABDANK / Podobnie jak Jakub z Góry pewnie jego ojciec brał udział w tej bitwie.

ROKUTY WOŁOCZKO h. ABDANK /PODKOMORZY LWOWSKI 1437 r. Jednym z bojarów, którego objął proces tej swoistej adopcji był Piotr Wołoczko Rokutowicz (Rokuty). Do herbu przyjął go Henryk z Rogowa herbu Działosza — szlachcic z Wielkopolski. Stąd późniejsze błędy w określaniu miejsca pochodzenia Wołoczki Rokutowicza, któremu przypisywano pochodzenie z Kłodna w Wielkopolsce. Wraz z Henrykiem z Rogowa herbu Działosza uczestniczył Rokutowicz u boku króla Władysława Jagiełły z Krzyżakami w bitwie pod Grunwaldem, a później brał udział w wyprawach wojennych Władysława Warneńczyka. Otrzymał za to oprócz Świerż i Doruhuska w ziemi chełmskiej jeszcze kilka wiosek w innych okolicach. Przydomek „z Kłodna” pochodził prawdopodobnie od jednej z otrzymanych wsi królewskich w pobliżu Lwowa.

W rękach Wołoczków (Wołczków) Świerże pozostały do początku XVII wieku. Wtedy to syn Anny z Wołoczków — Jan Chmiel — zapisał Świerże księżnej Barbarze Koziczynie. Później właścicielami miasta były rodziny Olędzkich i Rulikowskich. WYGAND CIOŁEK h. CIOŁEK Zapewne ktoś z rodziny Andrzeja może jego ojciec lub brat. Brał udział w bitwie Grunwaldzkiej.

Pole walki.

ANDRZEJ CIOŁEK h.CIOŁEK /(ur. ok. 1380, zm. 1448) — polski rycerz, właściciel dóbr Kabaty, starosta halicki, podkomorzy sandomierski, starosta sandomierski, starosta generalny Wielkopolski.

IMRAM CZULICKI h. CZEWOJA /rycerz herbu Czewnia z okolic Luborzycy niedaleko Krakowa, uczestnik bitwy grunwaldzkiej. Jeden ze znaczniejszych rycerzy wymienionych przez Długosza w bitwie pod Grunwaldem po stronie polsko-litewskiej.

BIENIASZ GOWORZYŃSKI h. DĘBNO / KANONIK KRAKOWSKI Tyle o nim wiemy. ZBIGNIEW CZAJKA h. DĘBNO/Herb Zbigniewa Czajki był taki sam jak biskupa krakowskiego — Zbigniewa Oleśnickiego. Nie można zatem wykluczyć, że Zbigniew Czajka i biskup krakowski Zbigniew Oleśnicki byli spokrewnieni. Zbigniew Czajka służył królowi Jagielle w czasie bitwy pod Grunwaldem jako jeden z trzech giermków. Czajka niósł kopię królewską, Mikołaj Morawczyk dzierżył proporczyk z orłem białym na czerwonym tle, a Daniłko Rusinek łuk i sajdak królewski. DOBIESŁAW OLEŚNICKI h. DĘBNO/(Dobiesław z Oleśnicyi Sienna, Dobko z Oleśnicy) herbu Dębno (zm. 1440) — kasztelan wojnicki (1411—1433), lubelski (1433), sandomierski (1435), starosta krakowski (1438), podczaszy krakowski (1438—1439), wojewoda sandomierski (1438—1440) uczestnik bitwy pod Grunwaldem i dowódca oblężenia Malborka, budowniczy nowego zamku w Rymanowie, fundator kościołów. Protoplasta rodu Sienieńskich. Był bratem Jaśka Oleśnickiego, rycerzem króla Jagiełły, którego życie Maurycy Dzieduszycki porównuje do żywotów rycerzy z pieśni Ariosta. JAŚKO OLEŚNCKI h. DĘBNO/ Był starszym bratem Piotra i Dobiesława z Oleśnicy, ojcem Zbigniewa. Jako pierworodny odziedziczył po ojcu, łowczym krakowskim, rodową Oleśnicę w ziemi sandomierskiej. Swą karierę Jaśko i jego bracia zawdzięczali korzystnie zawartemu małżeństwu ich ojca, który ożenił się z Małgorzatą z domu KurozwęcJaśko z Oleśnicy pełnił funkcję starosty łęczyckiego, w 1404 roku sprawował urząd wojskiego w Lublinie. Wystawił kościół wielski murowany. Zmarł 21 stycznia 1413 roku. Pochowali go synowie Zbigniew i Jan w kościele świętego Krzyża na Łysej Górze. PIOTR OLEŚNICKI h. DĘBNO/ Piotr Oleśnicki był bratem Jaśka i Dobiesława oraz stryjem Zbigniewa. Mieszkał niedaleko Oleśnicy w Krzyżanowicach pod Pińczowem. Wszyscy trzej bracia wyruszyli na wojnę pod wspólnie wystawioną chorągwią. Dowodził nią Dobiesław. Przedostali się przez Grunwald i dotarli pod Malbork. Chorągiew Dobiesława pełniła straż przy działach, którymi ostrzeliwano zamek. Obrońcy dział zastąpili drogę napastnikom, stoczyli z nimi bitwę i ścigali uciekających aż pod sam zamek. Tam obrońcy zaczęli zrzucać gruz z korony murów. Z relacji Długosza wynika, że w tym czasie pojawił się Piotr Oleśnicki, łowczy sandomierski, co daje świadectwo temu, że był pod chorągwią Dobiesława.

Turniej rycerski w średniowieczu.

W relacji Długosza drugi raz obaj bracia pojawiają się w drodze powrotnej z Malborka podczas zdobywania bronionego przez Krzyżaków w Radzynia Chełmińskiego. Zamek został zdobyty przez braci Dobiesława i Piotra. Nie są znane dalsze losy Piotra. Zmarł prawdopodobnie w tym samym czasie co Dobiesław — przed rokiem 1440 — jednak dokładna data jego śmierci nie jest znana.

Zbigniew Oleśnicki h. Dębno/ (ur. 5 grudnia 1389 w Siennie, zm. 1 kwietnia 1455 w Sandomierzu) — biskup krakowski w latach 1423–1455, od 1449 pierwszy kardynał narodowości polskiej, doradca Władysława II Jagiełły i Władysława III Warneńczyka, mówca. h. DĘBNO/

JAN CZELUSTKA h. DĘBNO/ lub JASTRZĘBIEC

Po bitwie Krzyżackiej.

zwany Krzywy ze Stradowa i Glinika, burgrabia krakowski (nominacja 1418, przysiągł 10 IV 1431, zm. 23 IV 1445/12 I 1450). MACIEJ CZELUSTKA h. DĘBNO / Maciej Czelustka h. Dębno (SP VII/2 1610, KL 58—1150, ZL I 31—139, II 141—278, IV 1—23, … z Poniatowej, h. Dębno. 6. D O 1 i W a: Dzik z Kadłuba (ib. 101), Liber benef. I. 423.

DZIK Z KADŁUBKA h. DOLIWA/ Z LUBELSKIEGO STANISŁAW JELITKO h. DOLIWA/ z Mokrska, Pilczycy i Gozdnej h. … Doliwa (zm.1484/5), kasztelan słoński i zapewne dobrzyński. NIEMSTA ZE SZCZYTNIK h. DOLIWA/ GOLUB prawdopodobnie Andrzej tylko herb się nie zgadza bo piszą h. Jastrzębiec JAN SZCZYCKI {SZCZITCZKY} h. DOLIWA / A stał u brzegu Szczycki Doliwa, który był z takich harców sławny, i gdy ruszył, uradowali się wszyscy. Ponieważ Szlęzak był przystanął, a ciężko zbrojny konia nierychło ścisnął, Doliwczyk nań natarłszy kopiją go z siłą wielką w ramię pchnął, tak że się zachwiał i własna mu z ręki na ziemię padła. Ponieważ Szczuckiego włócznia nie strzaskała się, dźwignął ją raz jeszcze, ugodził w pierś i Szlęzaka już ruszonego z siodła na ziemię obalił” J.I. KRASICKI JAN KRETKOWSKI h.DOŁĘGA /(ur. 1362, zm. 1433/1434) — kasztelan rypiński, kasztelan dobrzyński.


Syn Andrzeja Słupa z Wierzbicka, sędziego dobrzyńskiego, starosty łęczyckiego (zm. 1413/1415), wnuk Myślibora, sędziego dobrzyńskiego. Protoplasta rodu Kretkowskich herbu Dołęga.


Po bitwie pod Grunwaldem otrzymał od króla Władysława Jagiełły krzyżacki zamek w Bratianie. Początkowo ziemianin, następnie od 1412 cześnik dobrzyński. Jego syn był więziony jako dziecko przez Krzyżaków w Brodnicy. W latach (1418—1430) pełnił urząd kasztelana rypińskiego. W latach (1430—1433) piastował urząd kasztelana dobrzyńskiego.


Był obecny przy wystawieniu przez Władysława II Jagiełłę przywileju jedlneńskiego w 1430 roku.


Jego syn Jan Kretkowski (1400—1452) był kasztelanem kruszwickim i wojewodą brzeskokujawskim. PRZEDPEŁKO KROPIDŁOWSKI h. DOŁĘGA /Jest historyczna zgoda co do tego, że to Wielkopolanin, Przedpełko Kropidłowski herbu DOŁĘGA, pod koniec bitwy na polach grunwaldzkich rozbił jedną z chorągwi Św. Jerzego. w/g J. DŁUGOSZ HIŃCZA Z ROGOWA h./DZIAŁOSZA Może ojciec Henryka lub jego brat, bynajmniej ktoś z rodziny. MICHAŁ TRESKA h./ GRYF Uczestnik bitwy grunwaldzkiej. HENRYK Z ROGOWA h. DZIAŁOSZA / (? -1425), podskarbi koronny.

Jagiełło i Witold przed bitwą pod Grunwaldem

Był synem Hińczy z Rogowa podskarbiego Władysława Jagiełły i starszym bratem Hińczy z Rogowa (także podskarbiego). W czasie bitwy pod Grunwaldem należał do straży królewskiej. W latach 1413—1417 był krajczym nadwornym, od 1421 podskarbim nadwornym koronnym, później już podskarbim koronnym. MIKOŁAJ DĘBICKI h. GRYF / Mikołaj Dębicki herbu Gryf rusza na zwiad, żeby zorientować się w liczebności wrogiej armii. Dostają się jednak do krzyżackiej niewoli, Rycerze nie zdradzają rzeczywistej liczebności królewskiej armii, co więcej — zeznają, że w Koronowie znajduje się tylko niewielki oddział rycerzy z Wielkopolski, wspomagany przez okoliczne chłopstwo. W ten sposób wróg jest przekonany, że w Koronowie znajdują się o wiele mniejsze polskie siły, niż w rzeczywistości. J. DŁUGOSZ ZYGMUND Z BOBAWY h. GRYF / Pochodził z okolic Nowego Sącza, leżącego nad rzeką Białą. Na wojnę pruską Gryfici wystawili swoją chorągiew herbową, pod którą walczyli tylko oni. Na jej czele stał Zygmunt z Bobowej. Był zwyczajnym rycerzem bez tytułu. W bitwie pod Grunwaldem uczestniczył jako młody rycerz.

Dwadzieścia lat po wojnie został burgrabią krakowskim i podsędkiem (zastępcą) ziemskim krakowskim. JAROSŁAW Z IWNA h. GRZYMAŁA (ur. w drugiej połowie XIV w., zm. 1423) — rycerz polski, dyplomata, chorąży poznański, podkomorzy kaliski.

jego ojcem był prawdopodobnie Mroczek z Iwna, bratanek arcybiskupa gnieźnieńskiego Janusza Suchywilka. Na przełomie XIV i XV wieku przebywał w Kastylii, gdzie wsławił się w walkach z Saracenami.


Od lata 1406 dzierżył urząd chorążego poznańskiego. Cieszył się zaufaniem Władysława Jagiełły, przed wielką wojna z zakonem (1409 -1410), w ramach antykrzyżackiej akcji propagandowej udał się na czele poselstwa polskiego do Anglii. Jego zabiegi dyplomatyczne na dworze angielskim okazały się skuteczne, król Henryk, który dotąd wspierał Krzyżaków (wziął udział w wyprawie zakonu na Litwę w 1390) nie udzielił wsparcia braciom zakonnym a udział rycerstwa angielskiego w wojnie był niewielki.


W lipcu 1410 pod Złotowem dostał się do niewoli krzyżackiej, został potem wymieniony na wójta Nowej Marchii. W 1415 został mianowany podkomorzym kaliskim, wcześniej otrzymał starostwo nakielskie.


Jego zdolności dyplomatyczne były stale wykorzystywane przez Jagiełłę. Jarosław należał do głównych autorów przymierza z państwami unii kalmarskiej wymierzonego w zakon krzyżacki. Przygotowywał także traktat z Erykiem, królem Danii.


Jarosław z Iwna zmarł latem 1423. DOBEK Z WOJNICZ h. GRYF Nic nie wiadomo. w/g J. Długosza brał udział w bitwie. JAROSŁAW BRZOZOGŁOWY h. GRZYMAŁA/(zm. 1425) — rycerz polski, starosta bydgoski od 1410 r. kasztelan lądzki od 1422 r. Wywodził się z rodu Grzymałów. Za młodu przebywał wraz ze znakomitymi rycerzami polskimi[1] na Węgrzech, na dworze królewskim Zygmunta Luksemburskiego. Powrócił do Polski w 1410 r. na wieść o szykującej się wojnie z zakonem krzyżackim.

Średniowieczny rycerz .
Przeczytałeś bezpłatny fragment.
Kup książkę, aby przeczytać do końca.
E-book
za 13.65
drukowana A5
za 84.92
drukowana A5
Kolorowa
za 132.17