Spis treści - Psychologia strachu
Książka została utworzona z pomocą AI
E-book
za 39.38
drukowana A5
za 101.04
- Wstęp
- Dlaczego strach jest jednocześnie najbardziej uniwersalną i najbardziej indywidualną emocją człowieka
- Różnica między potocznym a naukowym rozumieniem strachu i lęku
- Cel książki: integracja wiedzy z neurobiologii, psychologii ewolucyjnej, klinicznej, społecznej i poznawczej
- Jak czytać tę książkę — mapa dla różnych grup czytelników
- Strach jako mechanizm adaptacyjny — perspektywa ewolucyjna
- Teoria Preparedness Seligmana i ewolucyjnie przygotowane bodźce
- Strach a system podejścia–unikania (Gray, Gray & McNaughton)
- Porównanie strachu u ludzi i zwierząt — co naprawdę jest unikalnie ludzkie?
- Koszty ewolucyjne nadmiernego strachu w środowisku współczesnym
- Neurobiologia strachu — niskie i wysokie drogi
- Amygdala — centralny ośrodek strachu (późne i wczesne modele LeDoux)
- Hipokamp, kora przedczołowa, wyspa — rola w kontekstualizacji i hamowaniu
- Oś HPA i układ współczulny — fizjologia ostrej reakcji „walcz lub uciekaj”
- Aktualne kontrowersje: czy naprawdę istnieje jeden „obwód strachu”?
- Strach, lęk, niepokój, panika — precyzyjne rozróżnienia
- Definicje operacyjne w DSM-5-TR i ICD-11
- Czasowy wymiar: reakcja vs stan vs cecha
- Trzy systemy Langa: językowy, behawiorowy, fizjologiczny
- Przykłady kliniczne ilustrujące różnice
- Podstawowe kategorie strachu — od węża do odrzucenia społecznego
- Ewolucyjnie przygotowane lęki specyficzne (zwierzęta, wysokości, krew)
- Lęk przed nieznanym i brakiem kontroli
- Strach społeczny i lęk przed oceną
- Egzystencjalne źródła strachu (śmierć, bezsens, wolność — Yalom, May)
- Jak mózg uczy się bać — warunkowanie klasyczne i operantowe
- Eksperyment Watsona „Mały Albert” — współczesna krytyka i replikacje
- Przygotowanie vs przeciążenie poznawcze („fear relevance”)
- Uczenie się przez obserwację (Bandura, Mineka)
- Extinction — dlaczego tak trudno „oduczyć” strachu
- Pamięć strachu — dlaczego trauma wraca latami później
- Pamięć kontekstowa vs pamięć bodźcowa
- Reconsolidacja pamięci strachu — nowe nadzieje terapeutyczne
- Flashbacki, nightmares i intrusive memories w PTSD
- Rola snu REM w utrwalaniu i przetwarzaniu strachu
- Poznawcze zniekształcenia podtrzymujące lęk
- Model Beck’a i Clarka — katastrofizacja, nadmierna odpowiedzialność, selektywna uwaga
- Intolerancja niepewności (Dugas)
- Nadmierne safety-seeking behaviors
- Metapoznawczy model Wellsa — dlaczego próby kontroli pogarszają lęk
- Zaburzenia lękowe — epidemiologia, przebieg i rokowanie
- Najnowsze dane epidemiologiczne (2020–2025)
- GAD, lęk społeczny, fobie specyficzne, agorafobia, zaburzenie paniczne
- OCD i PTSD/CPTSD — czy nadal słusznie klasyfikowane jako lękowe?
- Komorbidność z depresją, uzależnieniami i zaburzeniami osobowości
- Strach u dzieci i młodzieży — okna rozwojowe
- Rozwój strachu od okresu niemowlęcego do adolescencji
- Temperament behawioralnej inhibicji (Kagan)
- Rola przywiązania i rodzicielstwa nadopiekuńczego
- Wpływ mediów społecznościowych i FOMO na lęk nastolatków
- Strach chroniczny — od lęku uogólnionego do wyczerpania
- Mechanizmy podtrzymywania lęku chronicznego (safety behaviors, unikanie)
- Sensytyzacja układu strachu vs habituacja
- Psychofizjologia chronicznego stresu i allostaza
- Związek z chorobami autoimmunologicznymi i somatycznymi
- Strach w relacjach międzyludzkich i kulturze
- Lęk przed bliskością i odrzuceniem (teoria przywiązania)
- Kultura strachu — analiza socjologiczna (Furedi, Glassner)
- Moral panic i strach zbiorowy (terroryzm, pandemie, zmiany klimatyczne)
- Strach polityczny i polaryzacja społeczna
- Najskuteczniejsze metody redukcji patologicznego strachu (2025)
- Ekspozycja in vivo, imaginacyjna, interoceptywna — hierarchia i dawki
- Terapia poznawczo-behawioralna — klasyczna vs trzecia fala
- ACT, mindfulness-based interventions, CFT
- Farmakoterapia — kiedy, co i na jak długo
- Nowe horyzonty: neurofeedback, VR, psychedeliki, reconsolidacja
- VR-exposure — skuteczność i ograniczenia
- Neurofeedback i real-time fMRI w leczeniu fobii i PTSD
- MDMA-assisted psychotherapy i psylocybina — stan badań 2025
- Techniki modyfikacji pamięci strachu (propranolol, reaktywacja + interferencja)
- Strach adaptacyjny — jak mądrze korzystać z tej emocji
- Kiedy strach jest sprzymierzeńcem (sygnał wartościowy)
- Odwaga jako umiejętność (Aristoteles, Rachman, Ratey)
- Postawa wobec lęku w tradycjach wschodnich (buddyzm, stoicyzm)
- Ćwiczenia praktyczne rozwijające tolerancję lęku
- Przyszłość strachu — co nas czeka w erze AI, zmian klimatycznych i przedłużonego życia
- Nowe źródła lęku egzystencjalnego (AI, utrata pracy, sens życia)
- Eco-anxiety i klimatyczny lęk
- Strach przed starzeniem się i długowiecznością
- Możliwe scenariusze — od eskalacji do lepszego zarządzania emocjami
- Zakończenie
- Kluczowe wnioski — strach jako informacja, nie wróg
- Rekomendowana „mapa umiejętności antylękowych” dla współczesnego człowieka
- Zachęta do dalszej autorefleksji i — w razie potrzeby — szukania profesjonalnej pomocy dla współczesnego człowieka
- Dodatki
- Słowniczek podstawowych pojęć
- Najważniejsze badania i metaanalizy ostatnich 10 lat (z krótkim opisem)
- Praktyczne ćwiczenia do samodzielnej pracy
- Bibliografia podzielona na poziomy zaawansowania (popularnonaukowa / akademicka)
E-book
za 39.38
drukowana A5
za 101.04