1. Wstęp
W całej publikacji przedstawione zostały praktyczne sposoby przygotowania kompletnego projektu instalacji elektrycznej — od stworzenia planu, poprzez dobór wszystkich elementów, aż po jej finalne wykonanie. Wszystko to z wykorzystaniem intuicyjnej aplikacji, w której możemy znaleźć narzędzia pozwalające przeprowadzić cały proces krok po kroku.
W pierwszym etapie rozpoczniemy od naniesienia na schemat wszystkich niezbędnych elementów instalacji, takich jak gniazda, łączniki oraz urządzenia elektryczne. Wyznaczymy ich dokładne punkty docelowe, określimy wysokość montażu, a następnie do każdego elementu dobierzemy odpowiednie parametry techniczne jak np moc lub stopień IP.
W kolejnej części przejdziemy do tworzenia poszczególnych obwodów elektrycznych. Określimy ich moc, przyporządkujemy je do fazy, wyznaczając obciążenie instalacji. Następnie dobierzemy odpowiednie zabezpieczenia, w tym zabezpieczenia przeciążeniowe i zwarciowe oraz przeciwporażeniowe.
Kolejnym etapem będzie dobór rozdzielnicy elektrycznej oraz zaplanowanie jej wyposażenia. Umieścimy w niej wszystkie wymagane aparaty, a następnie przedstawimy sposób ich wzajemnego połączenia.
Na zakończenie wykonamy zestawienie ilości zastosowanych materiałów oraz przygotujemy kosztorys całej instalacji. Dzięki temu otrzymamy kompletny obraz nie tylko tego, jak instalacja ma wyglądać, ale również z czego będzie wykonana i jakie będą przewidywane koszty jej realizacji.
W publikacji znajdzie się również opis nowoczesnych rozwiązań, które mogą zostać wykorzystane podczas projektowania współczesnej instalacji elektrycznej.
Sam projekt wykonamy dla tego samego mieszkania zasilanego instalacją jednofazową jak i trojfazową, porownując funkcjonalność oraz koszty inwestycji.
W starszych instalacjach, w blokach wykonanych z tkz “Wielkiej płyty” jesteśmy skazani na starą dwużyłową instalacje TNC, którą możemy tylko nieco zmodernizować. W nowszym budownictwie mieszkaniowym często rozdziela się TNC na TNC-S w rozdzielnicach na klatce budynku doprowadzając już trzyżyłową i w pełni funkcjonalną instalację. Często także rezygnuje się z tego rozwiązania i doprowadza już instalację trójfazową, pozwalającą obsłużyć więcej urządzeń.
Czy jesteś ciekawy, jak może wyglądać taki projekt?
Jeżeli tak, zapraszam do dalszej części publikacji. Już teraz sprawdź, jak krok po kroku może wyglądać przygotowanie kompletnej instalacji elektrycznej — od pierwszego punktu naniesionego na planie aż po gotową, uporządkowaną i przemyślaną instalację.
2. Plan instalacji
Planowanie instalacji elektrycznej to jeden z najważniejszych etapów całego projektu. Pozwala jeszcze przed rozpoczęciem prac dokładnie określić, gdzie będą znajdowały się poszczególne elementy instalacji, jak zostaną rozmieszczone oraz w jaki sposób będą ze sobą współpracować.
Planowanie najlepiej rozpocząć od dokładnego przejścia po wszystkich pomieszczeniach mieszkania i przeanalizowania każdego z nich. Należy sprawdzić, gdzie powinny znaleźć się gniazda, łączniki, punkty oświetleniowe oraz wszystkie planowane urządzenia elektryczne. Warto uwzględnić również sposób użytkowania pomieszczeń, rozmieszczenie drzwi, okien, mebli oraz urządzeń, które będą wymagały zasilania.
Po określeniu wszystkich punktów należy przenieść je na schemat budowlany. Dzięki temu możemy zobaczyć całą instalację jeszcze przed jej wykonaniem, wykryć ewentualne błędy, zmienić położenie poszczególnych elementów i odpowiednio przygotować kolejne etapy projekt.
2.1. Mieszkanie zasilane z jednej fazy
Przedmiotem projektu jest mieszkanie w budynku wielorodzinnym, znajdujące się na piętrze i wyposażone w instalację elektryczną przeznaczoną do zasilania podstawowych urządzeń i odbiorników znajdujących się w typowym gospodarstwie domowym.
W pierwszej części publikacji przedstawione zostanie mieszkanie zasilane z sieci jednofazowej. Jest to rozwiązanie spotykane w istniejących lokalach mieszkalnych, szczególnie tam, gdzie zapotrzebowanie na moc nie jest bardzo duże, a wyposażenie mieszkania nie obejmuje dużej liczby odbiorników o wysokiej mocy.
W projekcie skupimy się przede wszystkim na praktycznym przedstawieniu możliwości instalacji jednofazowej — od rozmieszczenia podstawowych punktów elektrycznych w poszczególnych pomieszczeniach, poprzez podział instalacji na obwody, aż po sposób zabezpieczenia ich w rozdzielnicy mieszkaniowej.
W wariancie jednofazowym wszystkie odbiorniki korzystają z tego samego układu zasilania, dlatego tutaj nie będziemy się skupiać na właściwym rozłożeniu obciążenia. Tu przekłada się ono wyłącznie na jedną fazę tak więc jak najbardziej właściwe będzie dobranie odpowiedniego przekroju przewodu, zgodnie z mocą przyłączeniową do naszego obiektu.Nie chodzi także tylko wyłącznie o liczbę gniazd czy punktów oświetleniowych, ale przede wszystkim o to, jakie urządzenia będą z niej zasilane i jaka może być ich moc.
W naszym mieszkaniu przewidziane zostaną między innymi podstawowe odbiorniki charakterystyczne dla tego typu lokalu, takie jak lodówka, zmywarka, piekarnik, pralka, okap, urządzenia kuchenne, odbiorniki RTV oraz standardowe urządzenia podłączane do gniazd w pokojach. Poszczególne grupy odbiorników zostaną odpowiednio rozdzielone na obwody, aby zapewnić bezpieczną i funkcjonalną pracę instalacji.
Zasilanie jednofazowe wiąże się jednak z pewnymi ograniczeniami. W porównaniu z instalacją trójfazową mamy do dyspozycji tylko jedną fazę, a więc całość dostępnej mocy przyłączeniowej musi zostać wykorzystana w ramach tego jednego toru zasilania. Ma to szczególne znaczenie w przypadku jednoczesnego korzystania z kilku urządzeń o dużej mocy.
W tej części projektu zwrócimy również uwagę na ograniczoną możliwość podziału instalacji na poszczególne wyłączniki różnicowoprądowe (RCD) oraz na sposób organizacji rozdzielnicy. Zdecydowanie będzie zawierać mniej elementów jak przy zasilaniu trójfazowym. Przy zasilaniu jednofazowym projektant musi tak zaplanować obwody, aby instalacja była bezpieczna, funkcjonalna i możliwie odporna na przeciążenie, a jednocześnie aby dostępna moc przyłączeniowa była wykorzystywana w racjonalny sposób.
Nie oznacza to jednak, że mieszkanie zasilane jednofazowo jest pozbawione możliwości zastosowania nowoczesnych i bezpiecznych rozwiązań. Przy właściwie zaprojektowanej instalacji można bez problemu zasilać większość podstawowych urządzeń gospodarstwa domowego, pod warunkiem uwzględnienia ich mocy oraz sposobu użytkowania.
2.2. Schemat budowlany
W moim projekcie wykorzystuję schemat budowlany zwykłego mieszkania trzypokojowego /M4/ znajdującego się na piętrze w bloku. Każde pomieszczenie przedstawione jest w rzucie z góry, dzięki czemu można w przejrzysty sposób określić jego układ oraz dokładne rozmieszczenie poszczególnych elementów instalacji.
Do wykonania projektu wykorzystuję specjalną aplikację, która umożliwia łatwe i intuicyjne nanoszenie wszystkich potrzebnych elementów. Do dyspozycji mamy szeroki wybór urządzeń, gniazd, łączników oraz elementów oświetleniowych, którym możemy przypisać najważniejsze parametry techniczne, takie jak rodzaj, moc, wysokość montażu czy stopień ochrony IP.
Każdy element można dowolnie przesuwać, obracać i umieszczać w wybranym miejscu. Możliwe jest również nadanie mu odpowiedniego koloru, co ułatwia rozróżnienie poszczególnych elementów i zwiększa czytelność całego projektu.
Sam schemat można odpowiednio wyskalować i nadać mu rzeczywiste wymiary, dzięki czemu możliwe jest bardzo dokładne określenie lokalizacji każdego gniazda, łącznika, punktu oświetleniowego czy urządzenia np od przeciwległej ściany. Pozwala to stworzyć wizualizację znacznie bardziej zbliżoną do rzeczywistego układu instalacji.
W razie potrzeby do poszczególnych elementów można również dodawać komentarze i dodatkowe informacje, które ułatwiają późniejsze odczytanie projektu oraz pozwalają wyszczególnić ważne rozwiązania techniczne.
Gotowy projekt można następnie zapisać w dokumentach lub przenieść do chmury, dzięki czemu może być przechowywany, udostępniany lub poddawany dalszej obróbce.
Mieszkanie składa się z kilku odpowiednio zaplanowanych pomieszczeń, których rozmieszczenie zostało zaprojektowane tak, aby tworzyły spójną i funkcjonalną całość. Poszczególne pomieszczenia pozostają ze sobą w odpowiedniej korelacji, zapewniając wygodną komunikację i łatwy dostęp.
Tak przygotowany układ stanowi podstawę do dalszego projektowania instalacji elektrycznej. Na jego podstawie możemy rozpocząć dokładne rozmieszczanie gniazd, łączników, punktów oświetleniowych oraz pozostałych urządzeń.
Mieszkanie znajduje się na piętrze budynku, a wejście do niego prowadzi bezpośrednio z korytarza. Po wejściu znajdujemy się w przedpokoju (1), który stanowi centralną część komunikacyjną mieszkania i zapewnia dostęp do wszystkich pozostałych pomieszczeń.
Układ został zaprojektowany w taki sposób, aby poszczególne pomieszczenia były od siebie wyraźnie oddzielone i pełniły swoje określone funkcje. W mieszkaniu nie zastosowano rozwiązania polegającego na łączeniu kuchni z salonem poprzez wyspę kuchenną czy szerokie otwarcie przestrzeni.
Dzięki temu każde pomieszczenie zachowuje swój indywidualny charakter, a użytkownik może korzystać z niego zgodnie z jego przeznaczeniem.
Wchodząc do przedpokoju (1), po prawej stronie znajduje się mały pokój (7). Jest to najmniejsze pomieszczenie w mieszkaniu, dlatego jego lokalizacja pozwala wykorzystać je jako osobną, bardziej kameralną przestrzeń.
Naprzeciwko pokoju (7), po prawej stronie przedpokoju, znajduje się kuchnia (3). Takie usytuowanie pozwala na łatwy dostęp do kuchni bez konieczności przechodzenia przez inne pomieszczenia mieszkania. Kuchnia została zaplanowana jako całkowicie oddzielne Mieszkanie pomieszczenie, co pozwala ograniczyć przenikanie zapachów i odgłosów gotowania do pozostałej części mieszkania, a jednocześnie zapewnia jej niezależność funkcjonalną.
Dalej, równolegle do najmniejszego pokoju (7), znajduje się największy pokój(6). Jego większa powierzchnia pozwala na bardziej swobodne zagospodarowanie przestrzeni i dostosowanie jej do głównej funkcji mieszkalnej..
Z kolei po lewej stronie, naprzeciwko największego pokoju (6), znajduje się średni pokój (2). Takie rozmieszczenie trzech pokoi o różnej wielkości tworzy czytelny układ mieszkania, w którym każde pomieszczenie ma określoną lokalizację i nie jest bezpośrednio podporządkowane funkcjonalnie innemu pokojowi.
Patrząc na wprost od wejścia do przedpokoju (1), na końcu części komunikacyjnej znajdują się dwa pomieszczenia sanitarne. Po prawej stronie znajduje się łazienka (5), natomiast po lewej stronie WC (4). Rozdzielenie łazienki i toalety pozwala na niezależne korzystanie z obu pomieszczeń. Jest to rozwiązanie praktyczne szczególnie wtedy, gdy z mieszkania korzysta jednocześnie kilka osób, ponieważ zajęcie łazienki nie oznacza konieczności oczekiwania na dostęp do toalety.
Cały układ mieszkania został więc oparty na czytelnym podziale funkcjonalnym oraz wygodnej komunikacji. Przedpokój (1) pełni rolę głównej osi komunikacyjnej, z której dostępne są poszczególne pomieszczenia. Kuchnia (3) pozostaje oddzielona od pokoju (2), Natomiast pokoje(6) i (7) zachowują swoją niezależność. Łazienka (5) i WC (4) zostały umieszczone na końcu ciągu komunikacyjnego. Dzięki temu poruszanie się po mieszkaniu jest proste i intuicyjne, a poszczególne strefy funkcjonalne są od siebie wyraźnie oddzielone.
Tak przygotowany układ będzie również podstawą do kolejnego etapu projektu, czyli nanoszenia elementów instalacji elektrycznej. Znając już dokładne rozmieszczenie pomieszczeń i sposób poruszania się po mieszkaniu, będziemy mogli w każdym z nich określić właściwe miejsca dla punktów oświetleniowych, łączników, gniazd, punktów RTV, LAN oraz pozostałych elementów instalacji..
Dzięki temu rozmieszczenie instalacji będzie wynikało bezpośrednio z funkcji każdego z poszczególnych pomieszczeń.
2.2.1. Funkcjonalność całego układu pomieszczeń
Każdy element instalacji elektrycznej powinien pełnić konkretną i przemyślaną funkcję, tak aby wszystkie zastosowane rozwiązania tworzyły razem spójny system zapewniający bezpieczeństwo, wygodę oraz komfort użytkowania budynku.
Łączniki i oświetlenie — powinny przede wszystkim zapewniać odpowiednie oświetlenie pomieszczeń oraz wygodną komunikację. Ich rozmieszczenie należy zaplanować tak, aby użytkownik mógł łatwo włączyć lub wyłączyć światło w odpowiednim miejscu, bez konieczności pokonywania niepotrzebnej drogi.
Gniazda elektryczne — powinny zapewniać możliwość wygodnego i bezpiecznego zasilania urządzeń znajdujących się w danym pomieszczeniu. Ich liczba i rozmieszczenie powinny wynikać z rzeczywistych potrzeb użytkownika oraz przewidywanego sposobu wykorzystania pomieszczenia.
Urządzenia elektryczne — powinny natomiast realizować określone zadania związane z funkcjonowaniem całego budynku..
Podstawą całej instalacji jest rozdzielnica elektryczna, ponieważ to właśnie w niej skupiają się obwody zasilające poszczególne części budynku. Z rozdzielnicy prowadzone są przewody do gniazd, oświetlenia, łączników oraz urządzeń elektrycznych, a zastosowane w niej aparaty zabezpieczają poszczególne obwody i zapewniają bezpieczną pracę całej instalacji.
Dlatego podczas projektowania nie wystarczy jedynie zaznaczyć elementu na schemacie. Należy zastanowić się, jaką funkcję ma on spełniać, komu i czemu ma służyć oraz w jaki sposób będzie współpracował z pozostałymi elementami instalacji.
W kolejnych częściach przejdziemy więc przez wszystkie pomieszczenia znajdujące się w tym mieszkaniu. Dla każdego z nich określimy funkcję zastosowanych elementów elektrycznych oraz urządzeń, tak aby cały projekt tworzył przemyślaną, praktyczną i funkcjonalną instalację.
UWAGA: W celu zwiększenia czytelności tego schematu kolory oświetlenia oraz łączników wykonano w tym samym kolorze aby je łatwiej przyporządkować do siebie, gdyż każdy łącznik steruje określoną grupą lub pojedynczym oświetleniem. Są one oznaczone kolorem pomarańczowym.
Natomiast wszystkie gniazda oznaczono kolorem czerwonym celem łatwiejszego wyszukania i przyporządkowania do określonego obwodu. Kolor innych elementów nie uległ zmianie.
Zatem przechodzimy do konkretów jakim jest cel i funkcja rozmieszczenia poszczególnych elementów w danych pomieszczeniach
2.2.2. Przedpokój jako pierwsze pomieszczenie
Przedpokój pełni funkcję komunikacyjną, stanowiąc główne wejście do mieszkania i zapewniając dostęp do pozostałych pomieszczeń. Jest to przestrzeń, w której często znajduje się szafa na odzież wierzchnią, obuwie lub inne przedmioty codziennego użytku, choć w zależności od wielkości i układu mieszkania może pozostać również niezabudowana. Odpowiednio zaplanowana instalacja elektryczna w przedpokoju zapewnia wygodne korzystanie z oświetlenia oraz dostęp do podstawowych punktów zasilania.
Przed drzwiami wejściowymi do mieszkania znajduje się łącznik dzwonkowy, którego naciśnięcie uruchamia dzwonek umieszczony wewnątrz lokalu.
Po wejściu do przedpokoju mamy możliwość uruchomienia oświetlenia[A], składającego się z dwóch opraw oświetleniowych rozmieszczonych wzdłuż sufitu. Sterowanie oświetleniem odbywa się za pomocą układu dwóch łączników schodowych oraz jednego łącznika krzyżowego, co umożliwia wygodne włączanie i wyłączanie światła z trzech różnych miejsc. Pierwszy łącznik schodowy pojedynczy [A] znajduje się bezpośrednio przy drzwiach wejściowych, drugi, w postaci łącznika krzyżowego [A], umieszczono przy wejściu do dużego pokoju, natomiast trzeci łącznik schodowy pojedynczy [A] znajduje się naprzeciwko, przy wejściu do średniego pokoju.
Takie rozmieszczenie łączników pozwala na wygodne sterowanie oświetleniem podczas przemieszczania się pomiędzy pomieszczeniami. Zastosowanie dodatkowych łączników schodowych w pobliżu wejść do kuchni lub najmniejszego pokoju nie jest w tym układzie konieczne, ponieważ znajdują się one stosunkowo blisko głównego wejścia do przedpokoju. Dzięki temu światło można wyłączyć na wyciągnięcie ręki za pomocą łącznika umieszczonego przy drzwiach wejściowych, bez konieczności cofania się w głąb przedpokoju.
W przedpokoju przewidziano również podwójne gniazdo wtyczkowe ogólnego przeznaczenia[O], umożliwiające tymczasowe podłączenie urządzeń, takich jak odkurzacz, ładowarka czy inne niewielkie odbiorniki elektryczne.
Na końcu przedpokoju, we wnęce ściennej, zaplanowano montaż rozdzielnicy elektrycznej, umieszczonej na wysokości około 1,80 m. Takie usytuowanie pozwala na racjonalne wykorzystanie przestrzeni i zapewnia dostęp do aparatury zabezpieczającej. Ostateczna wysokość montażu zwykle powinna uwzględniać wymagania techniczne, warunki dostępu oraz uzgodnienia dostawcy energii dotyczące danego lokalu.
Przy wejściu do mieszkania znajduje się także unifon domofonowy, współpracujący z cyfrową centralą domofonową wyposażoną w spis lokatorów. Centrala umieszczona jest na parterze budynku, w klatce schodowej, w pobliżu wejścia do obiektu. System umożliwia komunikację z osobami znajdującymi się przy wejściu do budynku oraz zdalne zwalnianie elektrozaczepu drzwi wejściowych.
2.2.3. Kuchnia jako najbardziej prądożerne miejsce
Kuchnia jest jednym z najważniejszych pomieszczeń w mieszkaniu, pełniąc funkcję miejsca przygotowywania i przechowywania posiłków. W typowym mieszkaniu w bloku jest to zazwyczaj pomieszczenie wyposażone w zabudowę meblową, blat roboczy, zlewozmywak oraz podstawowe urządzenia AGD, takie jak lodówka, piekarnik, płyta grzewcza czy zmywarka. W zależności od wielkości i układu pomieszczenia kuchnia może być wyposażona również w niewielki stół lub dodatkowe szafki. W przedstawionym projekcie zaplanowano tradycyjną, oddzielną kuchnię bez wyspy kuchennej, z funkcjonalnym rozmieszczeniem wyposażenia oraz instalacji elektrycznej, dostosowanym do codziennego użytkowania.
Po wejściu do kuchni, tuż przy drzwiach znajduje się łącznik podwójny światła [BC], umożliwiający niezależne sterowanie dwoma źródłami oświetlenia. Pierwszy klawisz uruchamia dwie oprawy punktowe [B], natomiast drugi odpowiada za taśmę LED [C], umieszczoną w zabudowie z płyt kartonowo-gipsowych, nad szafkami i blatem roboczym. Takie rozwiązanie pozwala na dostosowanie oświetlenia do aktualnych potrzeb, zapewniając zarówno oświetlenie ogólne, jak i dodatkowe światło robocze.
Wzdłuż krótszej ściany kuchni zaplanowano zabudowę meblową, w której znajdują się lodówka[L], zmywarka[Z] oraz piekarnik [P]. Bezpośrednio nad piekarnikiem umieszczono okap[O], odprowadzający opary powstające podczas przygotowywania posiłków. Dla każdego z wymienionych urządzeń przewidziano osobne gniazdo pojedyncze, zapewniające dedykowany punkt przyłączeniowy, zgodnie z przyjętym projektem instalacji.
Wzdłuż dłuższej ściany, pod oknem, rozciąga się blat roboczy, przy którym przewidziano dwa zestawy gniazd podwójnych[B], umieszczonych po obu stronach blatu, nieco powyżej jego powierzchni. Ich rozmieszczenie zapewnia wygodny dostęp do zasilania drobnego sprzętu AGD, takiego jak czajnik elektryczny, ekspres do kawy czy toster, bez konieczności stosowania przedłużaczy.
Na przeciwległej, krótszej ścianie, naprzeciwko zabudowy z lodówką, piekarnikiem i zmywarką, zaplanowano dodatkowe gniazdo podwójne ogólnego przeznaczenia[O]. Będzie ono wykorzystywane do tymczasowego podłączania urządzeń przenośnych, takich jak odkurzacz, ładowarka lub inne sprzęty elektryczne używane w gospodarstwie domowym.
2.2.4. Mały pokój będący miejscem odpoczynku
Mały pokój będzie pełnić funkcję kameralnej sypialni.. Ze względu na niewielką powierzchnię jego wyposażenie ograniczono do podstawowych elementów, dzięki czemu pomieszczenie pozostaje funkcjonalne i nie jest nadmiernie zabudowane. Przewidziano tutaj przede wszystkim łóżko, niewielką szafkę oraz stolik z lampką nocną, przy którym można wygodnie usiąść i poczytać książkę lub wykonać inną czynność.
Po wejściu do małego pokoju, tuż przy drzwiach, znajduje się łącznik pojedynczy [D], który uruchamia pojedynczą oprawę punktową [D] znajdującą się na suficie. Takie rozwiązanie zapewnia proste i wygodne sterowanie oświetleniem pomieszczenia.
W każdym rogu pokoju przewidziano po dwa gniazda pojedyncze[O], rozmieszczone w jednym zestawie w podwojnych poziomo ułożonych ramkach. Przyjęty układ został zaplanowany również z myślą o możliwości przyszłej modernizacji instalacji. W razie potrzeby dwa gniazda umieszczone poziomo można w przyszłości zastąpić gniazdami podwójnymi, uzyskując w jednym miejscu łącznie cztery gniazda i zwiększając w ten sposób możliwości podłączenia urządzeń elektrycznych.
2.2.5. Duży pokój czyli wszestronność i telewizja
Duży pokój jest największym pomieszczeniem mieszkania i może pełnić funkcję głównej przestrzeni wypoczynkowej, pokoju dziennego lub salonu. Ze względu na swoją powierzchnię daje możliwość swobodnego rozmieszczenia podstawowego wyposażenia, takiego jak sofa, stół, szafki, regały oraz sprzęt RTV.
W zależności od potrzeb mieszkańców pomieszczenie może zostać podzielone na kilka funkcjonalnych stref, na przykład wypoczynkową, telewizyjną lub przeznaczoną do pracy. Odpowiednio zaplanowana instalacja elektryczna powinna uwzględniać zarówno codzienne użytkowanie pokoju, jak i możliwość późniejszego przestawienia mebli lub zmiany sposobu jego wykorzystania. W przedstawionym projekcie duży pokój został zaplanowany jako przestronne i uniwersalne pomieszczenie, które może pełnić kilka funkcji jednocześnie.
Po wejściu do pokoju, tuż przy drzwiach, znajduje się łącznik dwubiegunowy [EF], który uruchamia żyrandol [EF]. Jeden klawisz odpowiada za uruchomienie jednej sekcji żarówek, natomiast drugi załącza drugą sekcję, dzięki czemu możliwe jest niezależne sterowanie częścią oświetlenia. Obok niego znajduje się łącznik pojedynczy [G], który uruchamia pasek LED [G] umieszczony w zabudowie z płyt kartonowo-gipsowych, znajdującej się bezpośrednio nad telewizorem ustawionym na szafce.
Za szafką, na której znajduje się telewizor, zaplanowano zestaw kilku gniazd zasilających oraz gniazdo LAN i RTV-SAT, przeznaczone do podłączenia telewizora oraz dodatkowych urządzeń multimedialnych, takich jak konsola do gier, tuner, dekoder, odtwarzacz multimedialny czy inne urządzenia RTV. Takie rozwiązanie pozwala na estetyczne ukrycie przewodów za szafką i zapewnia wygodny dostęp do wszystkich niezbędnych przyłączy
.
W każdym rogu pomieszczenia zaplanowano również zestaw gniazd podwójnych ogólnego przeznaczenia[O], przeznaczonych do podłączania urządzeń przenośnych i innych odbiorników wykorzystywanych na co dzień, takich jak odkurzacz, ładowarka lub niewielkie urządzenia elektryczne.
2.2.6. Średni pokój — nauka i miejsce do pracy z komputerem
Średni pokój jest uniwersalnym pomieszczeniem, które pełni funkcję sypialni, pokoju młodzieżowego, lub miejsca do nauki i pracy. Ze względu na większą powierzchnię niż w przypadku małego pokoju możliwe jest tutaj wygodne rozmieszczenie podstawowego wyposażenia oraz stworzenie kilku funkcjonalnych stref.
W pomieszczeniu przewidziano miejsce na łóżko, szafkę oraz biurko z monitorem i komputerem, dzięki czemu pokój może służyć zarówno do wypoczynku, jak i codziennej pracy lub nauki. Odpowiednie rozmieszczenie wyposażenia pozwala zachować swobodę poruszania się po pomieszczeniu, a jednocześnie zapewnia dostęp do niezbędnych punktów zasilania i przyłączy.
Instalacja elektryczna została zaplanowana w taki sposób, aby pokój pozostawał funkcjonalny również w przypadku późniejszej zmiany jego przeznaczenia lub ustawienia mebli.
Po wejściu do pokoju, tuż przy drzwiach, znajduje się łącznik pojedynczy [H], który uruchamia oprawę oświetleniową [H] znajdującą się na suficie. Takie rozwiązanie zapewnia proste i wygodne sterowanie głównym oświetleniem pomieszczenia.
W każdym rogu pomieszczenia przewidziano gniazdo podwójne w ramce[O], zapewniające dostęp do zasilania urządzeń elektrycznych w różnych częściach pokoju. Jeden z zestawów, znajdujący się na krótszej ścianie naprzeciwko drzwi, został przeznaczony do zasilania monitora i komputera ustawionych na biurku. Gniazdo znajduje się bezpośrednio za biurkiem, dzięki czemu urządzenia mogą zostać podłączone bezpośrednio do instalacji, bez konieczności stosowania dodatkowych przedłużaczy.
2.2.7. Pomieszczeniue sanitarne z toaletą
WC jest niewielkim, samodzielnym pomieszczeniem sanitarnym, przeznaczonym wyłącznie do korzystania z toalety. W pomieszczeniu znajduje się miska ustępowa, której stelaż oraz instalacja zostały ukryte w zabudowie wykonanej z płyt kartonowo-gipsowych. Prosty układ pomieszczenia pozwala na zachowanie niewielkiej, ale funkcjonalnej przestrzeni, dostosowanej do podstawowej funkcji WC. Dzięki zabudowie instalacje pozostają estetycznie ukryte, a wnętrze zachowuje uporządkowany wygląd.
Przy wejściu do pomieszczenia WC, od strony przedpokoju, znajduje się łącznik pojedynczy światła [I], który uruchamia oprawę oświetleniową [I] znajdującą się na suficie. Takie rozwiązanie zapewnia wygodne sterowanie oświetleniem bezpośrednio przy wejściu do pomieszczenia.
Kompakt WC znajduje się w jednym z rogów pomieszczenia. W przeciwległym rogu, w górnej części ściany, zaplanowano wentylator wyciągowy, którego zasilanie doprowadzone jest bezpośrednio z wypustu kablowego w ścianie. Takie rozwiązanie pozwala na estetyczne podłączenie wentylatora bez konieczności prowadzenia dodatkowego przewodu natynkowo.
2.2.8. Łazienka komfort, czystość i higiena
Łazienka jest funkcjonalnym pomieszczeniem sanitarnym, w którym przewidziano podstawowe wyposażenie niezbędne do codziennego użytkowania. W jednym z rogów pomieszczenia znajduje się kabina prysznicowa, zapewniająca wygodne miejsce do kąpieli. Na dłuższej ścianie zaplanowano lustro, które stanowi jeden z podstawowych elementów wyposażenia łazienki. Układ pomieszczenia został zaplanowany w sposób pozwalający na wygodne korzystanie z poszczególnych elementów wyposażenia oraz zachowanie odpowiedniej przestrzeni komunikacyjnej.
.
Przed wejściem do łazienki znajduje się łącznik podwójny [KJ], umożliwiający niezależne sterowanie dwoma elementami oświetlenia. Pierwszy klawisz uruchamia oprawę centralną [J], natomiast drugi odpowiada za pasek LED [K] umieszczony w zabudowie z płyt kartonowo-gipsowych, znajdującej się nad kabiną prysznicową i gniazdem pralki[P].
Na przeciwległej ścianie, nad lustrem, znajduje się kinkiet [L], którego sterowanie odbywa się za pomocą łącznika pojedynczego [L] umieszczonego bezpośrednio po prawej stronie lustra, nad gniazdem wtyczkowym[O]. Gniazdo znajdujące się pod łącznikiem przeznaczone jest do podłączania urządzeń używanych w łazience, takich jak golarka elektryczna lub suszarka do włosów.
3. Obwody i zabezpieczenia
Prawidłowe zaprojektowanie instalacji elektrycznej nie polega wyłącznie na doprowadzeniu zasilania do wszystkich gniazd, punktów oświetleniowych i urządzeń. Równie ważne jest właściwe podzielenie instalacji na poszczególne obwody, tak aby każdy z nich odpowiadał określonej funkcji oraz właściwemu sposobowi użytkowania budynku.
Podział obwodów powinien uwzględniać rodzaj odbiorników, ich moc, charakter pracy oraz możliwość jednoczesnego użytkowania. Odbiorniki o większym lub specyficznym obciążeniu, takie jak piekarnik, zmywarka, lub inne urządzenia gospodarcze, wymagają odpowiednio zaplanowanego i wydzielonego obwodu.. Z kolei oświetlenie, gniazda ogólnego przeznaczenia i urządzenia techniczne powinny być rozdzielone w taki sposób, aby awaria jednego obwodu nie pozbawiała zasilania całej funkcjonalnej części budynku.
Przemyślany podział pozwala również właściwie dobrać przewody, zabezpieczenia nadprądowe oraz ochronę różnicowoprądową, a także równomiernie rozłożyć obciążenie pomiędzy poszczególne fazy instalacji trójfazowej. Ma to znaczenie zarówno dla bezpieczeństwa, jak i prawidłowej oraz stabilnej pracy całej instalacji.
Dlatego obwody należy projektować nie tylko według pomieszczeń, ale przede wszystkim według ich funkcji, zastosowania, rodzaju odbiorników i przewidywanego obciążenia. Tak zaprojektowana instalacja jest bardziej przejrzysta, bezpieczna, wygodna w eksploatacji i łatwiejsza do rozbudowy oraz serwisowania w przyszłości.
3.1. Projektowanie obwodow
Zaletą aplikacji, na której od pewnego czasu pracujemy, jest możliwość bardzo dokładnego projektowania i konfigurowania obwodów elektrycznych. Każdemu obwodowi możemy przypisać określoną moc, fazę, a także odpowiedni rodzaj i przekrój przewodu elektrycznego.
Szczególnie istotną funkcją jest możliwość automatycznego podziału obwodów pomiędzy poszczególne fazy w taki sposób, aby obciążenie instalacji zostało rozłożone możliwie równomiernie. Dzięki temu możemy już na etapie projektowania ograniczyć nadmierne obciążenie jednej z faz i uzyskać bardziej prawidłowy bilans obciążenia całej instalacji.
Akurat w tej części to nas nie dotyczy ale zajmiemy się tym przy projektowaniu instalacji trójfazowej, również w mieszkaniu w dalszej części tej publikacji.
Każdy zaprojektowany obwód możemy również przypisać do odpowiedniego wyłącznika różnicowoprądowego (RCD), co pozwala na uporządkowanie instalacji oraz właściwe zaplanowanie jej zabezpieczeń.
Aplikacja umożliwia ponadto określenie wymaganej mocy przyłączeniowej budynku na podstawie zaprojektowanych obwodów i przewidywanych obciążeń. Przy projektowaniu możemy uwzględnić również długość przewodów oraz dopuszczalne spadki napięcia, co pozwala sprawdzić, czy przyjęte rozwiązania są odpowiednie pod względem parametrów elektrycznych.
Połączenie tych funkcji pozwala przejść od samego rozmieszczenia odbiorników w budynku do kompletnego, uporządkowanego projektu instalacji elektrycznej, obejmującego obwody, ich obciążenia, fazy, przewody, zabezpieczenia oraz podstawowe parametry zasilania.
Po przeanalizowaniu funkcji poszczególnych pomieszczeń, znajdujących się w nich odbiorników oraz przewidywanego sposobu użytkowania instalacji wyznaczyłem 11 niezależnych obwodów elektrycznych. Każdemu obwodowi przypisałem odpowiednią moc wynikającą z przewidywanego obciążenia, określiłem tę samą fazę zasilania oraz ustaliłem, że jest to tylko obwód jednofazowy. Dla każdego obwodu został również dobrany odpowiedni rodzaj i przekrój przewodu.
Kolejnym etapem było określenie układu sieci zasilającej oraz wyznaczenie wymaganej mocy przyłączeniowej.
UWAGA: Zwykle w wielorodzinnych budynkach mieszkalnych moc przyłączeniowa jest odgórna wyznaczana na zasadach wcześniejszego projektu, przy powstawaniu budynku. Jednak moc przyłączeniową zawsze można zmienić poprzez pisemną zgodę właściciela budynku lub dostawcy energii elektrycznej.
Następnie dobrałem odpowiednie zabezpieczenia nadprądowe dla poszczególnych obwodów oraz właściwe wyłączniki różnicowoprądowe (RCD), przypisując do nich odpowiednie grupy obwodów. W ten sposób powstał kompletny układ projektowanych obwodów wraz z ich mocami, fazami, przewodami oraz zabezpieczeniami. Tak przygotowany projekt stanowi podstawę do kolejnego etapu, czyli odpowiedniego rozmieszczenia wszystkich elementów w rozdzielnicy elektrycznej, do którego przejdziemy w następnym rozdziale.
Zanim jednak przejdziemy do projektowania rozdzielnicy, należy dokładnie przedstawić każdy z tych 11 obwodów, określić jego funkcję, odbiorniki wchodzące w jego skład oraz sposób jego wykonania. Dzięki temu każdy obwód będzie miał jasno określone zadanie i będzie można prawidłowo przypisać go do odpowiednich zabezpieczeń.
3.1.1. Gniazda ogólnego przeznaczenia 1
Pierwszy obwód obejmuje gniazda ogólnego przeznaczenia znajdujące się w przedpokoju, kuchni oraz średnim pokoju. Został wydzielony dla lewej części mieszkania w taki sposób, aby w przypadku awarii lub konieczności wyłączenia tego obwodu nadal mogła prawidłowo funkcjonować druga, prawa część instalacji. Takie rozdzielenie obwodów zwiększa funkcjonalność instalacji i ogranicza zakres ewentualnej przerwy w zasilaniu.
Liczba przewidzianych gniazd została dobrana z uwzględnieniem charakteru tego obwodu oraz przewidywanego sposobu użytkowania. Gniazda ogólnego przeznaczenia służą przede wszystkim do podłączania urządzeń przenośnych, które nie pracują stale i nie są zazwyczaj użytkowane jednocześnie. Nie przewiduje się również podłączania do tych punktów urządzeń o dużym poborze mocy, ktore bedą w części kuchennej, gdzie urządzenia wymagające większego obciążenia zostały przewidziane na odrębnych obwodach.
Przy takim sposobie użytkowania należy uwzględnić łączne przewidywane obciążenie obwodu, tak aby w normalnych warunkach pracy nie dochodziło do przekroczenia wartości prądu znamionowego zastosowanego zabezpieczenia. Dzięki odpowiedniemu podziałowi odbiorników oraz wydzieleniu urządzeń o większym poborze mocy obwód może bezpiecznie obsługiwać przewidziane dla niego punkty zasilania.
3.1.2. Gniazda ogólnego przeznaczenia 2
Drugi obwód obejmuje gniazda ogólnego przeznaczenia znajdujące się w małym oraz dużym pokoju. Został wydzielony dla prawej części mieszkania, dzięki czemu w przypadku awarii lub konieczności wyłączenia pierwszego obwodu zasilającego lewą część mieszkania, prawa część nadal może pozostawać zasilana. Takie rozwiązanie pozwala na ograniczenie zakresu ewentualnej przerwy w zasilaniu i zachowanie podstawowej funkcjonalności mieszkania.
Obwód zabezpieczony jest wyłącznikiem nadprądowym B16 A. Przewidywana moc urządzeń podłączanych do gniazd ogólnego przeznaczenia została dobrana w taki sposób, aby przy normalnym użytkowaniu nie powodować przekroczenia wartości prądu znamionowego zastosowanego zabezpieczenia. Gniazda te przeznaczone są przede wszystkim do urządzeń przenośnych i odbiorników o niewielkim lub umiarkowanym poborze mocy, które nie są użytkowane jednocześnie w sposób powodujący nadmierne obciążenie obwodu.
Wydzielenie tego obwodu jako zasilania prawej części mieszkania, niezależnie od obwodu obsługującego część lewą, pozwala na bardziej funkcjonalny podział instalacji i ograniczenie skutków ewentualnej awarii jednego z obwodów.
3.1.3. Zestaw gniazd pod telewizor
Trzeci obwód został przeznaczony do zasilania zestawu gniazd znajdujących się przy telewizorze. W ramach tego obwodu przewidziano zasilanie dla gniazd wtyczkowych, gniazda LAN oraz gniazda RTV-SAT, tworzących kompletny zestaw przyłączeniowy dla telewizora i urządzeń multimedialnych.
Obwód ten nie jest przewidziany do zasilania odbiorników o dużym poborze mocy, dlatego jego podstawowym celem nie jest obsługa dużego obciążenia, lecz wydzielenie zestawu telewizyjnego jako niezależnego obwodu. Został on zabezpieczony oddzielnym wyłącznikiem nadprądowym, dzięki czemu jego zasilanie jest niezależne od pozostałych obwodów gniazd ogólnego przeznaczenia.