Bezpłatny fragment - Pax Sinica

Prolog

Konstytucja Chińskiej Republiki Ludowej

PREAMBUŁA

Chiny są jednym z krajów o najdłuższej historii na świecie. Ludzie wszystkich narodowości w Chinach wspólnie stworzyli wspaniałą kulturę i mają wspaniałą tradycję rewolucyjną. Chiny feudalne zostały stopniowo zredukowane po roku 1840 do państwa półkolonialnego i półfeudalnego. Chiński naród prowadził falę za falą bohaterskich walk o niepodległość narodową i wyzwolenie oraz o demokrację i wolność. W XX wieku w Chinach miały miejsce wielkie i wstrząsające zmiany historyczne. Rewolucja 1911 roku, kierowana przez doktora Sun Jat-sena, obaliła monarchię feudalną i dała początek Republice Chin. Jednak Chińskiemu ludowi nadal nie udało się wypełnić swojego historycznego zadania obalenia imperializmu i feudalizmu. Po ciężkich, długotrwałych i krętych walkach, zarówno zbrojnych, jak i innych, Chiński naród wszystkich narodowości, kierowany przez Komunistyczną Partię Chin pod przywództwem przewodniczącego Mao Zedonga, ostatecznie w 1949 roku obalił rządy imperializmu, feudalizmu i biurokratycznego kapitalizmu, odniósł wielkie zwycięstwo nowo-demokratycznej rewolucji i założył Chińską Republikę Ludową. Od tego momentu Chiński lud przejął władzę państwową i stał się panem we własnym kraju.

Po utworzeniu Chińskiej Republiki Ludowej stopniowo dokonano przejścia chińskiego społeczeństwa od nowo-demokratycznego do socjalistycznego. Zakończono socjalistyczną transformację prywatnej własności środków produkcji, zlikwidowano system wyzysku człowieka przez człowieka i ustanowiono system socjalistyczny. Ludowa dyktatura demokratyczna, kierowana przez klasę robotniczą i oparta na sojuszu robotników i chłopów, która w istocie jest dyktaturą proletariatu, została utrwalona i rozwinięta. Chiński lud i Chińska Ludowa Armia Wyzwolenia odparły agresję, sabotaż i prowokacje zbrojne ze strony imperialistów i hegemoniści, chroniły niepodległość i bezpieczeństwo Chin oraz wzmacniały obronność państwa. Osiągnięto znaczące sukcesy w rozwoju gospodarczym. W zasadzie powstał niezależny i dość kompletny socjalistyczny system przemysłowy. Produkcja rolnicza znacznie wzrosła. Dokonano istotnych postępów w dziedzinie edukacji, nauki, kultury i innych przedsięwzięć, a socjalistyczna edukacja ideologiczna przyniosła zauważalne rezultaty. Standard życia ludności znacznie się poprawił. Zarówno zwycięstwo nowo-demokratycznej rewolucji Chin, jak i sukcesy sprawy socjalistycznej zostały osiągnięte przez Chiński lud wszystkich narodowości pod przewodnictwem Komunistycznej Partii Chin oraz według wskazówek marksizmu-leninizmu i myśli Mao Zedonga, poprzez utrzymywanie prawdy, poprawianie błędów i pokonywanie licznych trudności i przeciwności.

Podstawowym zadaniem narodu w nadchodzących latach jest skoncentrowanie wysiłków na modernizacji socjalistycznej. Pod przewodnictwem Komunistycznej Partii Chin i według wskazówek marksizmu-leninizmu oraz myśli Mao Zedonga, Chiński lud wszystkich narodowości będzie nadal przestrzegał ludowej dyktatury demokratycznej i podążał drogą socjalistyczną, stopniowo ulepszając instytucje socjalistyczne, rozwijając demokrację socjalistyczną, doskonaląc system prawny socjalistyczny i ciężko oraz samodzielnie pracując nad modernizacją przemysłu, rolnictwa, obrony narodowej oraz nauki i technologii, aby przekształcić Chiny w kraj socjalistyczny o wysokim poziomie kultury i demokracji. Klasy wyzyskujące zostały w naszym kraju zlikwidowane. Jednak walka klasowa będzie nadal istnieć w pewnych granicach przez długi czas. Chiński lud musi walczyć z tymi siłami i elementami, zarówno wewnątrz kraju, jak i poza jego granicami, które są wrogo nastawione wobec chińskiego systemu socjalistycznego i próbują go podważyć. Tajwan jest częścią świętego terytorium Chińskiej Republiki Ludowej. Cały Chiński lud, włącznie z naszymi rodakami na Tajwanie, ma wielki obowiązek dokonania wielkiego dzieła zjednoczenia ojczyzny. W budowaniu socjalizmu niezbędne jest opieranie się na robotnikach, chłopach i inteligencji oraz jednoczenie wszystkich sił, które można zjednoczyć. W długich latach rewolucji i odbudowy powstał pod przewodnictwem Komunistycznej Partii Chin szeroki patriotyczny front jedności, składający się z partii demokratycznych i organizacji ludowych, obejmujący wszystkich socjalistycznych pracowników, wszystkich patriotów wspierających socjalizm oraz wszystkich patriotów dążących do zjednoczenia ojczyzny. Front ten będzie nadal utrwalany i rozwijany. Chińska Ludowa Polityczna Konferencja Konsultacyjna jest szeroko reprezentatywną organizacją frontu jedności, która odegrała znaczącą rolę historyczną i nadal będzie ją odgrywać w życiu politycznym i społecznym kraju, w promowaniu przyjaźni z ludźmi innych państw oraz w walce o modernizację socjalistyczną i o zjednoczenie kraju. Chińska Republika Ludowa jest państwem jednolitym wielonarodowym, budowanym wspólnie przez lud wszystkich narodowości. Pomiędzy nimi ustanowiono socjalistyczne stosunki równości, jedności i wzajemnej pomocy, które będą nadal wzmacniane. W walce o utrzymanie jedności narodów konieczne jest zwalczanie wielonarodowego szowinizmu, głównie szowinizmu Hanów, a także zwalczanie lokalnego szowinizmu narodowego. Państwo dokłada wszelkich starań, aby promować wspólne dobrobyt wszystkich narodów w kraju. Osiągnięcia Chin w rewolucji i odbudowie są nierozerwalnie związane z poparciem ludów świata. Przyszłość Chin jest ściśle związana z przyszłością całego świata. Chiny przestrzegają niezależnej polityki zagranicznej oraz pięciu zasad: wzajemnego poszanowania suwerenności i integralności terytorialnej, wzajemnej nieagresji, nieingerencji w sprawy wewnętrzne, równości i wzajemnych korzyści oraz pokojowego współistnienia, rozwijając stosunki dyplomatyczne oraz wymianę gospodarczą i kulturalną z innymi państwami; Chiny konsekwentnie sprzeciwiają się imperializmowi, hegemonizmowi i kolonializmowi, dążą do wzmocnienia jedności z ludami innych państw, wspierają uciśnione narody i kraje rozwijające się w ich sprawiedliwej walce o niepodległość i rozwój gospodarczy oraz starają się chronić pokój na świecie i wspierać postęp ludzkości. Niniejsza Konstytucja potwierdza osiągnięcia w walce ludów wszystkich narodowości i określa podstawowy system oraz podstawowe zadania państwa w formie prawnej; jest to podstawowe prawo państwa i ma najwyższą władzę prawną. Ludzie wszystkich narodowości, wszystkie organy państwowe, siły zbrojne, wszystkie partie polityczne, organizacje publiczne oraz wszystkie przedsiębiorstwa i przedsięwzięcia w kraju muszą traktować Konstytucję jako podstawową normę postępowania i mają obowiązek chronić jej godność oraz zapewnić jej przestrzeganie.

ROZDZIAŁ I. ZASADY OGÓLNE

Artykuł 1. Chińska Republika Ludowa jest państwem socjalistycznym, w którym obowiązuje ludowa dyktatura demokratyczna kierowana przez klasę robotniczą i oparta na sojuszu robotników i chłopów. System socjalistyczny stanowi podstawowy system Chińskiej Republiki Ludowej. Jakiekolwiek działania mające na celu podważenie systemu socjalistycznego przez organizacje lub osoby fizyczne są zabronione.

Artykuł 2. Wszelka władza w Chińskiej Republice Ludowej należy do narodu. Organami, poprzez które lud sprawuje władzę państwową, są Narodowy Kongres Ludowy oraz lokalne kongresy ludowe na różnych szczeblach. Lud sprawuje państwowe sprawy oraz zarządza sprawami gospodarczymi, kulturalnymi i społecznymi za pośrednictwem różnych kanałów i w różny sposób, zgodnie z prawem.

Artykuł 3. Organy państwowe Chińskiej Republiki Ludowej stosują zasadę centralizmu demokratycznego. Narodowy Kongres Ludowy oraz lokalne kongresy ludowe na różnych szczeblach powoływane są w drodze wyborów demokratycznych. Są odpowiedzialne przed ludem i podlegają jego kontroli. Wszystkie organy administracyjne, sądownicze i prokuratorskie państwa powoływane są przez kongresy ludowe, którym są odpowiedzialne i pod których nadzorem działają. Podział funkcji i kompetencji między organami centralnymi i lokalnymi odbywa się według zasady pełnego wykorzystania inicjatywy i zaangażowania władz lokalnych przy jednoczesnym jednolitym kierownictwie organów centralnych.

Artykuł 4. Wszystkie narodowości w Chińskiej Republice Ludowej są równe. Państwo chroni prawnie uzasadnione prawa i interesy mniejszości narodowych oraz utrzymuje i rozwija stosunki równości, jedności i wzajemnej pomocy między narodowościami Chin. Dyskryminacja i ucisk jakiejkolwiek narodowości są zabronione; zakazane są także działania podważające jedność narodów lub nawołujące do ich secesji. Państwo wspiera obszary zamieszkałe przez mniejszości narodowe w przyspieszaniu ich rozwoju gospodarczego i kulturalnego, uwzględniając szczególne potrzeby poszczególnych narodowości. Na terenach, gdzie ludność mniejszościowa mieszka w zwartym skupisku, stosuje się autonomię regionalną; na tych terenach powołuje się organy samorządowe w celu realizacji prawa do autonomii. Wszystkie narodowe obszary autonomiczne są nieodłączną częścią Chińskiej Republiki Ludowej. Ludzie wszystkich narodowości mają prawo do swobodnego używania i rozwijania własnego języka mówionego i pisanego oraz do zachowania lub reformowania własnych zwyczajów i tradycji.

Artykuł 5. Państwo chroni jedność i godność socjalistycznego systemu prawnego. Żadne prawo ani przepisy administracyjne lub lokalne nie mogą być sprzeczne z konstytucją. Wszystkie organy państwowe, siły zbrojne, wszystkie partie polityczne i organizacje publiczne oraz wszystkie przedsiębiorstwa i instytucje muszą przestrzegać Konstytucji i prawa. Wszystkie działania sprzeczne z Konstytucją i prawem muszą być ścigane. Żadna organizacja ani osoba nie może mieć przywileju bycia ponad Konstytucją i prawem.

Artykuł 6. Podstawą socjalistycznego systemu gospodarczego Chińskiej Republiki Ludowej jest socjalistyczna własność publiczna środków produkcji, tj. własność całego narodu oraz własność zbiorowa pracujących ludzi. System socjalistycznej własności publicznej zastępuje system wyzysku człowieka przez człowieka i stosuje zasadę: „każdemu według jego pracy, od każdego według jego zdolności”.

Artykuł 7. Gospodarka państwowa należy do sektora gospodarki socjalistycznej w całości należącego do narodu i stanowi siłę przewodnią gospodarki narodowej. Państwo zapewnia utrwalenie i rozwój gospodarki państwowej.

Artykuł 8. Ludowe gminy wiejskie, spółdzielnie rolnicze i inne formy gospodarki spółdzielczej, takie jak spółdzielnie dostaw i zbytu, kredytowe oraz konsumenckie, należą do sektora gospodarki socjalistycznej w własności zbiorowej pracujących ludzi. Członkowie wiejskich kolektywów gospodarczych mają prawo, w granicach określonych przez prawo, uprawiać prywatne działki rolne i grunty pagórkowate, prowadzić produkcję dodatkową w gospodarstwie domowym oraz hodować prywatnie zwierzęta. Różne formy gospodarki spółdzielczej w miastach i miasteczkach, w tym w rzemiośle, przemyśle, budownictwie, transporcie, handlu i usługach, należą do sektora gospodarki socjalistycznej w własności zbiorowej pracujących ludzi. Państwo chroni prawnie uzasadnione prawa i interesy miejskich i wiejskich kolektywów gospodarczych oraz zachęca, kieruje i wspiera rozwój gospodarki zbiorowej.

Artykuł 9. Zasoby mineralne, wody, lasy, góry, pastwiska, nieużytki, plaże i inne zasoby naturalne należą do państwa, tj. do całego narodu, z wyjątkiem lasów, gór, pastwisk, nieużytków i plaż należących do kolektywów zgodnie z prawem. Państwo zapewnia racjonalne wykorzystanie zasobów naturalnych i chroni rzadkie gatunki zwierząt i roślin. Przywłaszczenie lub niszczenie zasobów naturalnych przez jakąkolwiek organizację lub osobę, w jakikolwiek sposób, jest zabronione.

Artykuł 10. Grunty w miastach należą do państwa. Grunty na terenach wiejskich i podmiejskich należą do kolektywów, z wyjątkiem tych części należących do państwa zgodnie z prawem; działki budowlane i prywatne działki rolne również należą do kolektywów. Państwo może w interesie publicznym przejąć grunty do wykorzystania zgodnie z prawem. Żadna organizacja ani osoba nie może przywłaszczać, kupować, sprzedawać ani dzierżawić gruntów ani w inny sposób nielegalnie nimi rozporządzać. Wszystkie organizacje i osoby korzystające z gruntów muszą korzystać z nich racjonalnie.

Artykuł 11. Gospodarka indywidualna miejskich i wiejskich pracujących ludzi, prowadzona w granicach określonych przez prawo, stanowi uzupełnienie socjalistycznej własności publicznej. Państwo chroni prawnie uzasadnione prawa i interesy gospodarki indywidualnej oraz kieruje, wspiera i nadzoruje jej działalność poprzez kontrolę administracyjną.

Artykuł 12. Własność publiczna socjalistyczna jest święta i nienaruszalna. Państwo chroni własność publiczną socjalistyczną. Przywłaszczenie lub niszczenie własności państwowej lub kolektywnej przez jakąkolwiek organizację lub osobę, w jakikolwiek sposób, jest zabronione.

Artykuł 13. Państwo chroni prawo obywateli do posiadania legalnie zarobionego dochodu, oszczędności, mieszkań i innej legalnej własności. Państwo chroni prawnie prawo obywateli do dziedziczenia własności prywatnej.

Artykuł 14. Państwo nieustannie podnosi wydajność pracy, poprawia wyniki gospodarcze i rozwija siły wytwórcze poprzez zwiększanie zaangażowania pracujących ludzi, podnoszenie poziomu ich umiejętności technicznych, upowszechnianie nowoczesnej nauki i technologii, doskonalenie systemów zarządzania gospodarczego i funkcjonowania przedsiębiorstw, wprowadzanie socjalistycznego systemu odpowiedzialności w różnych formach oraz poprawę organizacji pracy. Państwo stosuje zasadę oszczędności i zwalcza marnotrawstwo. Państwo odpowiednio dzieli akumulację i konsumpcję, uwzględnia interesy kolektywu, jednostki oraz państwa i, w oparciu o rozwój produkcji, stopniowo poprawia materialne i kulturalne warunki życia ludności.

Artykuł 15. Państwo prowadzi planowanie gospodarcze w oparciu o socjalistyczną własność publiczną. Zapewnia proporcjonalny i skoordynowany rozwój gospodarki narodowej poprzez ogólne wyważanie planu gospodarczego oraz wspomagającą rolę regulacji rynkowej. Zakłócanie prawidłowego funkcjonowania gospodarki społecznej lub planu gospodarczego państwa przez jakąkolwiek organizację lub osobę jest zabronione.

Artykuł 16. Przedsiębiorstwa państwowe mają władzę decyzyjną w zakresie działania i zarządzania w granicach przewidzianych prawem, pod warunkiem podporządkowania się jednolitemu kierownictwu państwa i realizacji wszystkich zobowiązań wynikających z planu państwowego. Przedsiębiorstwa państwowe stosują demokratyczne zarządzanie poprzez kongresy pracowników i inne formy zgodnie z prawem.

Artykuł 17. Kolektywne organizacje gospodarcze mają władzę decyzyjną w prowadzeniu niezależnych działań gospodarczych, pod warunkiem akceptacji wskazań planu państwa i przestrzegania obowiązujących przepisów prawa. Kolektywne organizacje gospodarcze stosują demokratyczne zarządzanie zgodnie z prawem, a całość pracowników wybiera lub odwołuje kierownictwo oraz decyduje o istotnych kwestiach dotyczących działania i zarządzania.

Artykuł 18. Chińska Republika Ludowa dopuszcza inwestycje zagraniczne, działalność zagranicznych przedsiębiorstw i innych organizacji gospodarczych oraz współpracę gospodarczą cudzoziemców z chińskimi przedsiębiorstwami i innymi organizacjami gospodarczymi zgodnie z prawem Chińskiej Republiki Ludowej. Wszystkie zagraniczne przedsiębiorstwa i inne zagraniczne organizacje gospodarcze działające w Chinach, a także joint ventures z kapitałem chińskim i zagranicznym, działające w Chinach, muszą przestrzegać prawa Chińskiej Republiki Ludowej. Ich prawnie uzasadnione prawa i interesy są chronione przez prawo Chin.

Artykuł 19. Państwo rozwija socjalistyczne szkolnictwo i podnosi poziom naukowy oraz kulturalny narodu. Państwo prowadzi szkoły różnych typów, wprowadza obowiązek powszechnej edukacji podstawowej, rozwija edukację średnią, zawodową i wyższą oraz wspiera edukację przedszkolną. Państwo rozwija placówki edukacyjne, aby likwidować analfabetyzm i zapewniać kształcenie polityczne, kulturowe, naukowe, techniczne i zawodowe dla robotników, chłopów, funkcjonariuszy państwowych i innych pracujących ludzi. Zachęca obywateli do samokształcenia. Państwo wspiera kolektywne organizacje gospodarcze, przedsiębiorstwa państwowe i inne siły społeczne w tworzeniu instytucji edukacyjnych zgodnie z prawem. Państwo promuje ogólnonarodowe używanie Putonghua (języka wspólnego opartego na wymowie pekińskiej).

Artykuł 20. Państwo rozwija nauki przyrodnicze i społeczne, upowszechnia wiedzę naukową i techniczną oraz nagradza osiągnięcia w badaniach naukowych, odkryciach i wynalazkach technicznych.

Artykuł 21. Państwo rozwija służbę zdrowia i opiekę medyczną, promuje medycynę nowoczesną i tradycyjną chińską, wspiera tworzenie różnych placówek zdrowotnych przez kolektywy wiejskie, przedsiębiorstwa państwowe i organizacje sąsiedzkie oraz promuje masowe działania sanitarne w celu ochrony zdrowia ludności. Państwo rozwija kulturę fizyczną i promuje masowe aktywności sportowe w celu wzmocnienia kondycji fizycznej ludności.

Artykuł 22. Państwo rozwija literaturę i sztukę, prasę, radio, telewizję, wydawnictwa i usługi dystrybucyjne, biblioteki, muzea, centra kultury i inne przedsięwzięcia kulturalne służące ludziom i socjalizmowi oraz wspiera masowe działania kulturalne. Państwo chroni miejsca o walorach krajobrazowych i historycznych, cenne zabytki kultury oraz inne ważne elementy dziedzictwa historyczno-kulturowego Chin.

Artykuł 23. Państwo kształci specjalistów we wszystkich dziedzinach, którzy służą socjalizmowi, zwiększa liczbę intelektualistów i tworzy warunki do pełnego wykorzystania ich roli w modernizacji socjalistycznej.

Artykuł 24. Państwo wzmacnia budowę socjalistycznej cywilizacji duchowej poprzez edukację w zakresie wysokich ideałów i moralności, ogólną edukację, edukację prawną oraz promowanie opracowywania i przestrzegania zasad postępowania i wspólnych zobowiązań różnych grup ludności miejskiej i wiejskiej. Państwo propaguje cnoty obywatelskie: miłość do ojczyzny, do ludzi, do pracy, do nauki i do socjalizmu; uczy patriotyzmu, kolektywizmu, internacjonalizmu i komunizmu oraz materializmu dialektycznego i historycznego; zwalcza dekadenckie idee kapitalizmu, feudalizmu i inne idee degeneracyjne.

Artykuł 25. Państwo propaguje planowanie rodziny, aby wzrost liczby ludności był zgodny z planami rozwoju gospodarczego i społecznego.

Artykuł 26. Państwo chroni i poprawia środowisko życia oraz ekosystem, zapobiega zanieczyszczeniom i innym zagrożeniom publicznym. Państwo organizuje i wspiera zalesianie i ochronę lasów.

Artykuł 27. Wszystkie organy państwowe stosują zasadę prostego i skutecznego zarządzania, system odpowiedzialności za pracę oraz system szkolenia funkcjonariuszy i oceny ich pracy, w celu stałego podnoszenia jakości i efektywności pracy oraz zwalczania biurokratyzmu. Wszystkie organy państwowe i funkcjonariusze muszą opierać się na poparciu ludności, pozostawać z nią w bliskim kontakcie, uwzględniać jej opinie i sugestie, podlegać jej nadzorowi oraz ciężko pracować dla jej dobra.

Artykuł 28. Państwo utrzymuje porządek publiczny i zwalcza zdradzieckie oraz inne kontrrewolucyjne działania; penalizuje działania zagrażające bezpieczeństwu publicznemu i zakłócające socjalistyczną gospodarkę oraz inne przestępstwa, a także karze i resocjalizuje przestępców.

Artykuł 29. Siły zbrojne Chińskiej Republiki Ludowej należą do narodu. Ich zadania obejmują wzmacnianie obrony narodowej, odpieranie agresji, obronę ojczyzny, ochronę pokojowej pracy ludności, udział w odbudowie narodowej oraz ciężką pracę na rzecz ludzi. Państwo wzmacnia rewolucyjność, modernizację i profesjonalizację sił zbrojnych, aby zwiększyć zdolność obronną kraju.

Artykuł 30. Podział administracyjny Chińskiej Republiki Ludowej jest następujący:

— Kraj dzieli się na prowincje, regiony autonomiczne i miasta wydzielone pod bezpośrednią kontrolą rządu centralnego;

— Prowincje i regiony autonomiczne dzielą się na prefektury autonomiczne, powiaty, powiaty autonomiczne i miasta;

— Powiaty i powiaty autonomiczne dzielą się na gminy, gminy narodowościowe i miasteczka. Miasta wydzielone pod bezpośrednią kontrolą rządu centralnego oraz inne duże miasta dzielą się na dzielnice i powiaty. Prefektury autonomiczne dzielą się na powiaty, powiaty autonomiczne i miasta. Wszystkie regiony autonomiczne, prefektury autonomiczne i powiaty autonomiczne są narodowymi obszarami autonomicznymi.

Artykuł 31. Państwo może, gdy zajdzie taka potrzeba, ustanawiać specjalne regiony administracyjne. Systemy funkcjonujące w tych regionach określone będą przez ustawę uchwaloną przez Narodowy Kongres Ludowy, uwzględniającą ich specyficzne warunki.

Artykuł 32. Chińska Republika Ludowa chroni prawnie uzasadnione prawa i interesy cudzoziemców na swoim terytorium, a przebywający tam cudzoziemcy muszą przestrzegać prawa Chińskiej Republiki Ludowej. Chińska Republika Ludowa może udzielić azylu cudzoziemcom, którzy o niego proszą z powodów politycznych.

ROZDZIAŁ II. PODSTAWOWE PRAWA I OBOWIĄZKI OBYWATELI

Artykuł 33. Osoby posiadające obywatelstwo Chińskiej Republiki Ludowej są obywatelami Chińskiej Republiki Ludowej. Wszyscy obywatele Chińskiej Republiki Ludowej są równi wobec prawa. Każdy obywatel korzysta z przysługujących mu praw, a jednocześnie jest zobowiązany do wypełniania obowiązków przewidzianych w Konstytucji i ustawach.

Artykuł 34. Wszyscy obywatele Chińskiej Republiki Ludowej, którzy ukończyli 18 lat, mają prawo do głosowania i kandydowania w wyborach, bez względu na narodowość, rasę, płeć, zawód, pochodzenie rodzinne, wyznanie, wykształcenie, stan majątkowy czy długość zamieszkania, z wyjątkiem osób pozbawionych praw politycznych zgodnie z prawem.

Artykuł 35. Obywatele Chińskiej Republiki Ludowej korzystają z wolności słowa, prasy, zgromadzeń, stowarzyszeń, pochodu i demonstracji.

Artykuł 36. Obywatele Chińskiej Republiki Ludowej mają wolność wyznania. Żaden organ państwowy, organizacja publiczna ani osoba fizyczna nie może zmuszać obywateli do wierzenia lub niewierzenia w jakąkolwiek religię; nie mogą również dyskryminować obywateli w zależności od wyznania. Państwo chroni normalne praktyki religijne. Nikt nie może wykorzystywać religii do działalności zakłócającej porządek publiczny, szkodzącej zdrowiu obywateli lub ingerującej w system edukacyjny państwa. Organizacje religijne i sprawy religijne nie podlegają żadnej obcej dominacji.

Artykuł 37. Wolność osobista obywateli Chińskiej Republiki Ludowej jest nienaruszalna. Żaden obywatel nie może być aresztowany bez zgody lub decyzji prokuratury ludowej albo decyzji sądu ludowego; aresztowania dokonują organy bezpieczeństwa publicznego. Zabronione jest bezprawne pozbawianie wolności lub ograniczanie wolności osobistej obywateli poprzez zatrzymanie lub inne środki; zabronione jest również bezprawne przeszukanie osoby obywateli.

Artykuł 38. Godność osobista obywateli Chińskiej Republiki Ludowej jest nienaruszalna. Zakazane są zniewagi, oszczerstwa, fałszywe oskarżenia lub zmyślenia skierowane wobec obywateli w jakiejkolwiek formie.

Artykuł 39. Mieszkanie obywateli Chińskiej Republiki Ludowej jest nienaruszalne. Zabronione jest bezprawne przeszukanie lub wtargnięcie do domu obywatela.

Artykuł 40. Wolność i prywatność korespondencji obywateli Chińskiej Republiki Ludowej są chronione przez prawo. Żadna organizacja ani osoba nie może w żaden sposób naruszać wolności i prywatności korespondencji obywateli, z wyjątkiem przypadków, gdy organy bezpieczeństwa publicznego lub prokuratorskie, w celu zapewnienia bezpieczeństwa państwa lub prowadzenia śledztwa w sprawach karnych, mają prawo do kontrolowania korespondencji zgodnie z procedurami przewidzianymi prawem.