Bezpłatny fragment - Pax Britannica

Prolog
Statut westminsterski z 1931 r.

Preambuła

Zważywszy na to, że delegaci rządów Jego Królewskiej Mości w Zjednoczonym Królestwie, Dominium Kanady, Związku Australijskim, Dominium Nowej Zelandii, Unii Południowej Afryki, Wolnym Państwie Irlandzkim i Nowej Fundlandii, na konferencjach imperialnych zorganizowanych w Westminsterze w roku pańskim tysiąc dziewięćset dwudziestym szóstym i tysiąc dziewięćset trzydziestym zgodzili się na deklaracje i uchwały przedstawione w sprawozdaniach z rzeczonych konferencji.

Zważywszy ponadto na to, że właściwe i stosowne jest określenie w preambule do niniejszej ustawy, iż jako że Korona jest symbolem wolnego związku członków Brytyjskiej Wspólnoty Narodów, a są one zjednoczone wspólną lojalnością wobec Korony, byłoby zgodne z uznaną konstytucyjną pozycją wszystkich członków Wspólnoty w stosunku do pozostałych przyjęcie, że każda zmiana prawa dotyczącego następstwa tronu lub królewskich tytułów wymaga od tej chwili zgody zarówno parlamentów dominiów, jak i Parlamentu Zjednoczonego Królestwa.

Zważywszy ponadto na to, że zgodne z uznaną konstytucyjną pozycją jest przyjęcie, że żadne prawo ustanowione przez Parlament Zjednoczonego Królestwa nie obejmuje od tej chwili rzeczonych dominiów i nie stanowi części prawa tych dominiów, bez wniosku i zgody tych dominiów.

Zważywszy ponadto na to, że niezbędne dla ratyfikacji, potwierdzenia i wprowadzenia niektórych z rzeczonych deklaracji i uchwał rzeczonych konferencji, jest ustanowienie w należytej formie prawa w ramach władzy Parlamentu Zjednoczonego Królestwa.

Zważywszy ponadto na to, że Dominium Kanady, Związek Australijski, Dominium Nowej Zelandii, Unia Południowej Afryki, Wolne Państwo Irlandzkie i Nowa Fundlandia oddzielnie wystąpiły z wnioskiem i wyraziły zgodę na przedłożenie Parlamentowi Zjednoczonego Królestwa projektu ustawy zawierającego postanowienia dotyczące wyżej wymienionych spraw, zawartych następnie w tej ustawie.

Zatem za radą i zgodą lordów duchownych i świeckich oraz Izby Gmin, zebranych w obecnym Parlamencie, i z ich upoważnienia Jego Królewska Mość zarządza co następuje:

Definicja „dominium” w niniejszej ustawie

1. W ustawie niniejszej wyrażenie „dominium” oznacza każde z następujących dominiów, to jest Dominium Kanady, Związek Australijski, Dominium Nowej Zelandii, Wolne Państwo Irlandzkie i Nową Fundlandię.

Ważność praw ustanowionych

przez parlament dominium

2. — (1) Ustawa o ważności praw kolonialnych z 1865 r. nie ma zastosowania do praw ustanowionych przez parlament dominium po wejściu w życie niniejszej ustawy.

(2) Żadne prawo i żadne przepisy prawne ustanowione po wejściu w życie niniejszej ustawy przez parlament dominium nie zostaną uznane za nieważne lub za nieobowiązujące na tej podstawie, że są niezgodne z prawem Anglii lub z przepisami istniejących, lub przyszłych ustaw Parlamentu Zjednoczonego Królestwa, lub zarządzeń, lub przepisów wydanych na podstawie takich ustaw, zaś uprawnienia parlamentu dominium obejmują uprawnienie do uchylania lub zmieniania takich ustaw, zarządzeń lub przepisów[1] w zakresie, w jakim stanowią one część prawa dominium.

Uprawnienie parlamentu dominium do ustanawiania prawa eksterytorialnego

3. Niniejszym ogłasza się i postanawia, że parlament dominium ma pełne uprawnienie do ustanawiania prawa obowiązującego także poza jego terytorium.

Parlament Zjednoczonego Królestwa nie ustanawia prawa dla dominium

bez jego zgody

4. Żadna ustawa Parlamentu Zjednoczonego Królestwa przyjęta po wejściu w życie niniejszej ustawy nie obejmuje swoim zakresem ani nie może być uznana za obejmującą swoim zakresem dominium, stanowiąc część prawa tego dominium, chyba że wyraźnie ogłoszono w tej ustawie, że dominium wystąpiło z wnioskiem o jej przyjęcie i wyraziło na to zgodę.

5. Bez uszczerbku dla ogólności poprzednich postanowień niniejszej ustawy, artykuły siedemset trzydziesty piąty i siedemset trzydziesty szósty Merchant Shipping Act z 1894 roku należy interpretować tak, jak gdyby zawarte tam odniesienie do ustawodawcy posiadłości brytyjskiej nie obejmowało Parlamentu Dominium.

6. Bez uszczerbku dla ogólności poprzednich postanowień niniejszej ustawy, artykuł czwarty Colonial Courts of Admiralty Act z 1890 roku (który wymagał zastrzeżenia niektórych ustaw dla oznajmienia woli Jego Królewskiej Mości lub zawarcia klauzuli zawieszającej), a także ta część artykułu siódmego tej ustawy, która wymagała zatwierdzenia przez Jego Królewską Mość w Radzie wszelkich regulaminów sądowych dotyczących praktyki i procedury Kolonialnego Sądu Admiralicji, przestają obowiązywać w każdym Dominium od chwili wejścia w życie niniejszej ustawy.

7.

(1) Żadne postanowienie niniejszej ustawy nie może być uznane za mające zastosowanie do uchylenia, zmiany lub modyfikacji British North America Acts z lat 1867–1930 ani jakiegokolwiek zarządzenia, przepisu lub regulacji wydanych na ich podstawie.

(2) Postanowienia artykułu drugiego niniejszej ustawy rozciągają się również na ustawy uchwalane przez prowincje Kanady oraz na kompetencje legislatur tych prowincji.

(3) Uprawnienia przyznane niniejszą ustawą Parlamentowi Kanady lub legislaturom prowincji ograniczają się do stanowienia prawa wyłącznie w sprawach należących odpowiednio do kompetencji Parlamentu Kanady albo poszczególnych legislatur prowincjonalnych.

8. Żadne postanowienie niniejszej ustawy nie może być uznane za przyznające władzę do uchylenia lub zmiany konstytucji albo Constitution Act Wspólnoty Australii lub Constitution Act Dominium Nowej Zelandii inaczej niż zgodnie z prawem obowiązującym przed wejściem w życie niniejszej ustawy.

9.

(1) Żadne postanowienie niniejszej ustawy nie może być uznane za upoważniające Parlament Wspólnoty Australii do stanowienia prawa w sprawach należących do kompetencji stanów Australii, o ile nie należą one do kompetencji Parlamentu lub Rządu Wspólnoty Australii.

(2) Żadne postanowienie niniejszej ustawy nie może być uznane za wymagające zgody Parlamentu lub Rządu Wspólnoty Australii na jakąkolwiek ustawę uchwaloną przez Parlament Zjednoczonego Królestwa w sprawie należącej do kompetencji stanów Australii, a nie do kompetencji Parlamentu lub Rządu Wspólnoty Australii, jeżeli zgodnie z praktyką konstytucyjną istniejącą przed wejściem w życie niniejszej ustawy Parlament Zjednoczonego Królestwa mógłby uchwalić taką ustawę bez tej zgody.

(3) Przy stosowaniu niniejszej ustawy do Wspólnoty Australii, „wniosek i zgoda”, o których mowa w artykule czwartym, oznaczają wniosek i zgodę Parlamentu oraz Rządu Wspólnoty.

10.

(1) Żaden z następujących artykułów niniejszej ustawy, to jest artykuły drugi, trzeci, czwarty, piąty i szósty, nie będzie stanowił części prawa Dominium, do którego stosuje się niniejszy artykuł, dopóki dany artykuł nie zostanie przyjęty przez Parlament tego Dominium. Ustawa Parlamentu przyjmująca taki artykuł może przewidywać, że przyjęcie będzie obowiązywać od chwili wejścia w życie niniejszej ustawy albo od późniejszej daty wskazanej w ustawie przyjmującej.

(2) Parlament każdego takiego Dominium może w dowolnym czasie odwołać przyjęcie któregokolwiek z artykułów wymienionych w ustępie pierwszym.

(3) Dominiami, do których stosuje się niniejszy artykuł, są Wspólnota Australii, Dominium Nowej Zelandii oraz Nowa Fundlandia.

11. Niezależnie od postanowień Interpretation Act z 1889 roku, określenie „kolonia” użyte w jakiejkolwiek ustawie Parlamentu Zjednoczonego Królestwa uchwalonej po wejściu w życie niniejszej ustawy nie obejmuje Dominium ani żadnej prowincji lub stanu wchodzącego w skład Dominium.

12. Niniejsza ustawa może być cytowana jako Statut Westminsterski z 1931 roku.

Rozdział 1

Konferencja Imperialna

Premier Imperium brytyjskiego Winston Churchill przywitał premierów Kanady, Nowej Zelandii, Australii i Południowej Afryki. 16 września 1944 był w Londynie bardzo mroźny.

Od 7 grudnia 1941 zmieniło się dużo, Stany Zjednoczone dołączyły do Wojny co przechyliło szalę zwycięstwa już na dobre ku koalicji antyhitlerowskiej

— Oto dokumenty panie premierze. — powiedział Stan Jenkins podając mu dokumenty dotyczące strategii wobec poszczególnych dominiów.

Premier doskonale wiedział, że Wielka Brytania traci w obliczu rosnącej potęgi Związku Radzieckiego i Stanów Zjednoczonych.

— Mogliśmy powstrzymać Hitlera już w 1939 i pomóc Polsce. — powiedział do siebie. — A teraz zmieniły się realia.

Churchill wiedział o jednym, jeśli Imperium Brytyjskie miało pozostać globalnym graczem musi zmienić swoje fundamenty.

…

— Witam wszystkich tu obecnych. — powiedział uroczyście król Jerzy VI. — Postanowienia na tej konferencji wpłyną fundamentalnie na nasze imperium.

— Co wasza wysokość ma na myśli? — spytał Premier Kanady.

Tu król dał głos Churchillowi.

— Ta konferencja nie jest zwykłą konferencją, tu ważą się losy naszego imperium albo się zmienimy, albo zostaniemy zdominowani przez Amerykę. Kanada skończy jako kolejny stan, a Australia, Południowa Afryka, Nowa Zelandia… może nawet i Indie i Malaje staną się protektoratami USA. — przemówił premier Zjednoczonego Królestwa. — Dlatego proponuję rozwiązanie.

Zamilkł na chwilę, jakby rozważał słowa, które za moment powie.

— Federalizacja Wspólnoty Narodów.

Na te słowa głos zabrał premier Australii.

— A więc zamiast stosunków wasalnych federacja?

Kanadyjczyk niemal natychmiast zadał kolejne pytanie.

— Czy to nie oznacza pogrzebanie suwerenności Kanady?

— Wspólnota będzie federacją równych podmiotów. — odparł Churchill wypowiadając powoli każde słowo. — Wspólna gospodarka, handel, polityka zagraniczna i armia z zachowaniem autonomii w sprawach wewnętrznych.

— Mówi pan o Stanach Zjednoczonych, ale Sowieci są jeszcze większym zagrożeniem dla świata. — powiedział Australijczyk.

— Owszem należy również zważać na Związek Radziecki. — Churchill spojrzał na mapę imperium. — Ale Ameryka szybciej rośnie w siłę. — dodał.

— Pan się boi. — zauważył premier Nowej Zelandii.

— Jeśli jedynym zwycięzcą tej wojny będą Sowieci i Amerykanie, my znajdziemy się pod butem tych drugich a znając ich tendencje do obalania monarchii, skończymy jako republika. — przyznał Churchill. — U nas król jest świętością. Nie mogę pozwolić by demokracja i komunizm narzucały naszemu dumnemu krajowi swoje rozwiązania ustrojowe.

— Z całym szacunkiem panie premierze… — premier Kanady wstał. — Jak pan to sobie wyobraża?

— Federalizacja to jedyny ratunek. — powtórzył Churchill. — Jeśli tego nie zrobimy my i cała Europa stanie się własnym cienie.

— Załóżmy, że się zgodzimy. — powiedział delegat Nowej Zelandii. — Czy Korona ma możliwości, by obronić swoje globalne interesy?

— Mamy największą flotę na świecie. — odparł król Jerzy. — Więc o to niech państwo się nie martwią.

— Pytanie zasadnicze, gdzie delegat z Indii?

— Jak państwo wiedzą król wydał oświadczenie, na mocy którego po wojnie odzyskają niepodległość. — odparł Churchill.

— Bez Indii Federacja jest tylko mitem. — zauważył Nowozelandczyk.

Po długiej dyskusji nie zapadły jednak żadne decyzje.