Spis treści - Od wolności jednostki do wolności narodu
Książka została utworzona z pomocą AI
- Wstęp
- Palimpsest Wolności — O Wieloznaczności i Ewolucyjności Idei
- W Labiryncie Wolności — Jak Badać Spór, Który Ukształtował Świat?
- Architektura Opowieści — Podróż przez Epoki Wolności
- Dylemat Fundamentalny — Naród jako Suma czy jako Dusza?
- Część I: Korzenie: Antyk i jego dziedzictwo
- Rozdział 1: Ateny — Wolność jako uczestnictwo w życiu polis
- 1.1: Ateński Paradoks: Eleutheria w Cieniu Sklaverei
- 1.2: Maszyna Wolności: Instytucje Ateńskie między Władzą Ludu a Strachem przed Jednostką
- 1.3: Mędrcy Przeciwko Tłumowi: Sokrates, Platon i Arystoteles o Cenie Nieokiełznanej Wolności
- 1.4: Wyspa Wolności na Morzu Wykluczenia: Paradoks Granic Ateńskiej Demokracji
- Rozdział 2: Rzym — Prawo, republika i imperium
- 2.1: Wolność jako Stan Prawny: Rzymskie Dziedzictwo Libertas i Statusu Osoby
- 2.2: Krucha Równowaga: Republika Rzymska między Libertas a Auctoritas
- 2.3: Śmierć Wolności: Od Libertas do Dominatio — Tragedia Republiki Rzymskiej
- 2.4: Twierdza Duszy: Stoicyzm jako Ostatnie Sanktuarium Wolności
- Część II: Średniowiecze i renesans: Wolność w okowach i jej przebłyski
- Rozdział 3: Chrześcijaństwo: wolność duchowa i hierarchia społeczna
- 3.1: Boski Przewrót: Wolność jako Dar, Obowiązek i Niebezpieczeństwo w Rewolucji Chrześcijańskiej
- 3.2: Dramat Woli: Św. Augustyn i Przepaść między Wolnością a Łaską
- 3.3: Wolność w Okowach i Jej Oazy: Feudalizm, Stany i Miasta
- 3.4: Dwie Miecze, Dwie Wolności: Spór o Inwestyturę i Narodziny Idei Odrębnej Wspólnoty
- Rozdział 4: Odrodzenie i reformacja: Indywidualizm i wolność sumienia
- 4.1: Człowiek w Centrum: Humanizm Renesansowy i Odkrycie Jednostki
- 4.2: Bunt Sumienia: Marcin Luter i Rozdarcie Zachodniej Wolności
- 4.3: Krwawa Geografia Wiary: Cuius Regio, Eius Religio i Wypaczona Droga do Tolerancji
- 4.4: Realizm i Republika: Machiavelli oraz Przednowoczesna Koncepcja Wolności Zbiorowej
- Część III: Ku nowoczesności: Kontrakt, prawa i rewolucje
- Rozdział 5: Filozofia umowy społecznej: Hobbes, Locke, Rousseau
- 5.1: Umowa z Potworem: Thomas Hobbes i Fundament Nowożytnej Wolności Negatywnej
- 5.2: Umowa na Warunkach: John Locke i Narodziny Liberalnej Wolności
- 5.3: Powrót do Źródła: Rousseau i Tragiczna Dialektyka Wolności
- 5.4: Przeciwko Despotyzmowi: Monteskiusz i Architektura Wolności
- Rozdział 6: Rewolucje amerykańska i francuska: Deklaracje i paradoksy
- 6.1: „Nowy Porządek Wieków”: Amerykańska Rewolucja i Synteza Wolności
- 6.2: „Człowiek i Obywatel”: Uniwersalna Obietnica i Krwawa Dialektyka Rewolucji Francuskiej
- 6.3: Cnota i Gilotyna: Terror Jakobiński jako Apogeum i Zdrada Rewolucyjnej Wolności
- 6.4. Edmund Burke i konserwatywna krytyka rewolucyjnej wolności
- Część IV: XIX wiek: Narodziny nowoczesnych narodu i ideologii
- Rozdział 7: Liberalizm klasyczny: Wolność jednostki przede wszystkim
- 7.1. Benjamin Constant: „wolność starożytnych” (udział we władzy) vs. „wolność nowożytnych” (nietykalność osobista)
- 7.2. John Stuart Mill: O wolności — zasada szkody i wolność słowa jako fundament postępu
- 7.3. Alexis de Tocqueville: o demokracji w Ameryce i niebezpieczeństwach „tyranii większości”
- Rozdział 8: Romantyczny nacjonalizm: Wolność jako samostanowienie ludu
- 8.1. Johann Gottfried Herder: duch narodu (Volksgeist) i język
- 8.2. Powstania narodowe (polskie, greckie, włoskie, węgierskie): naród jako podmiot prawa do wolności
- 8.3. Giuseppe Mazzini i idea „Europy ojczyzn”
- 8.4. Napięcie między liberalizmem a nacjonalizmem: czy wolny naród gwarantuje wolność obywateli?
- Rozdział 9: Krytycy: Marks, Nietzsche i nowe koncepcje wyzwolenia
- 9.1. Karol Marks: wolność burżuazyjna jako fikcja; wyzwolenie jako zniesienie alienacji i klas
- 9.2. John Stuart Mill a początki feminizmu: Poddaństwo kobiet
- 9.3. Fryderyk Nietzsche: przewartościowanie wartości; wolność jako przezwyciężenie siebie (wola mocy)
- Część V: Próby ognia: Totalitaryzmy i odpowiedzi na nie
- Rozdział 10: Kryzys demokracji liberalnej i totalitarne anty-wolności
- 10.1. I wojna światowa a kres pewności. Narodziny komunizmu: wolność zbiorowa (klasowa) jako totalne zniewolenie jednostki
- 10.2. Faszyzm i nazizm: wolność narodu (rasy) wyrażająca się w całkowitym podporządkowaniu jednostki wodzowi i państwu
- 10.3. Hannah Arendt: analiza źródeł totalitaryzmu i zaniku przestrzeni dla wolności
- Rozdział 11: Obrońcy wolności w „wieku ekstremów”
- 11.1. Isaiah Berlin: „Dwie koncepcje wolności” — wolność „negatywna” (od przymusu) i „pozytywna” (do samorealizacji) oraz ich wypaczenia
- 11.2. Karl Popper: Społeczeństwo otwarte i jego wrogowie
- 11.3. Ruchy oporu i prawa człowieka w czasie II wojny światowej
- 11.4. Powojenna konsolidacja wolności: Powszechna Deklaracja Praw Człowieka ONZ (1948)
- Rozdział 12: Zimna wojna: Wolność w blokach
- 12.1. Propagandowe użycie pojęcia: „Świat wolnego świata” vs. „wyzwolenie” przez rewolucję
- 12.2. Ruchy obywatelskie w USA (walka o prawa obywatelskie) jako wewnętrzna walka o realizację wolności
- 12.3. Dysydenci w bloku wschodnim (m.in. Havel, Kuroń, Sacharow): obrona „życia w prawdzie” i praw jednostki wobec kolektywu
- 12.4. Solidarność w Polsce: masowy ruch łączący postulaty wolnościowe robotników, narodowe i obywatelskie
- Część VI: Współczesność i przyszłość: Nowe wyzwania
- Rozdział 13: Triumf i kryzys liberalnej demokracji po 1989 r.
- 13.1. Fukuyama i „koniec historii”: liberalna demokracja jako ostateczna forma rządów?
- 13.2. Rozwój koncepcji praw człowieka (3 generacje: polityczne, socjoekonomiczne, solidarnościowe)
- 13.3. Wyzwania: terroryzm a bezpieczeństwo (Patriot Act), nierówności ekonomiczne, populizm
- Rozdział 14: Suwerenność, globalizacja i ponadnarodowe wyzwania
- 14.1. Napięcie między suwerennością narodową a prawami jednostki (ingerencja humanitarna)
- 14.2. Unia Europejska jako eksperyment: dzielona suwerenność i nowy model wolności (swoboda przepływu)
- 14.3. Cyfrowa rewolucja: wolność w sieci, prywatność, algorytmiczna kontrola
- 14.4. Ekologia: czy wolność obecnych pokoleń musi być ograniczona dla wolności przyszłych?
- Zakończenie
- Podsumowanie głównych linii napięć między wolnością jednostki a narodu
- Czy istnieje uniwersalny model? Wnioski z historii
- Wolność jako proces, a nie stan; jako praktyka, a nie dar. Rola edukacji, społeczeństwa obywatelskiego i pamięci historycznej
- Osobista odpowiedzialność za wolność w codziennych wyborach
- Aneksy
- Kalendarium najważniejszych wydarzeń i pism dotyczących wolności
- Wybór krótkich fragmentów źródłowych
- Słownik podstawowych pojęć
- Bibliografia uporządkowana tematycznie