E-book
15.75
drukowana A5
35.02
Książka dla obłąkanych

Bezpłatny fragment - Książka dla obłąkanych


Objętość:
93 str.
ISBN:
978-83-293-0193-0
E-book
za 15.75
drukowana A5
za 35.02

Krzysztof Trybulski

Strona autora: www.KrzysztofTrybulski.pl

Od autora

Ta powieść jest fikcją literacką. Bohaterowie i instytucje powstali na potrzeby opowieści, a opisane zagadki nie stanowią dowodu na istnienie ukrytych sił ani nadprzyrodzonych przepowiedni. Interesuje mnie coś bardziej codziennego: sposób, w jaki opowieść potrafi zmienić nasze spojrzenie na fakty, oraz cena, którą płacimy, kiedy ktoś wykorzystuje zaufanie innych. Nie oczekuję od czytelnika, że uwierzy narratorowi. Przeciwnie. Najciekawsze pytania zaczynają się wtedy, gdy człowiek potrafi powiedzieć: tego jeszcze nie wiem. Życzę przyjemnej lektury i własnych odpowiedzi. Niech każda kolejna strona będzie zaproszeniem do myślenia, nie rozkazem. A jeśli coś w tej historii wyda się zbyt dziwne, warto pamiętać, że nawet najbardziej przekonujące zdanie pozostaje tylko zdaniem, dopóki nie znajdziemy dla niego dobrych podstaw.

Rozdział 1. Ta książka nie jest dla ciebie

Jest prosty sposób, żeby przekonać człowieka do zrobienia czegoś głupiego: powiedzieć mu, że absolutnie nie wolno mu tego robić. Dlatego nie będę cię ostrzegał przed tą historią. Ostrzeżenie brzmiałoby jak zaproszenie. Zresztą dawno już otworzyłeś książkę i najprawdopodobniej zdążyłeś wyrobić sobie opinię. O tytule, o autorze, może nawet o człowieku, który ją kupił. Jeśli kupiłeś ją sam, zapewne znalazłeś dla siebie jakieś usprawiedliwienie. Ciekawość. Żart. Ładna okładka. Taniej niż kawa.

Nie ma znaczenia, które z nich wybierzesz. Człowiek potrafi wymyślić wspaniałe powody dla decyzji, które podjął sekundę wcześniej bez żadnego powodu.

Przyjmijmy na chwilę, że jesteś normalny. Wstajesz, kiedy dzwoni budzik. Używasz kluczy do otwierania drzwi, talerzy do jedzenia i telefonu do rozmów z ludźmi, których często nie masz ochoty słuchać. Jeśli widzisz człowieka rozmawiającego z pustym krzesłem, uznajesz to za dziwne. Jeśli natomiast widzisz człowieka krzyczącego do niewielkiego prostokąta ze szkła, na którym wyświetla się twarz innego człowieka, wzruszasz ramionami. Technologia, mówisz. Cywilizacja.

To nie jest dowód, że się mylisz. To dowód, że normalność lubi mieć publiczność.

W mieście, o którym zaraz przeczytasz, wprowadzono kiedyś niezwykły przepis. Zabroniono stać w kolejce tyłem do okienka. Nikt nie potrafił wyjaśnić, dlaczego. Przez pierwszy tydzień ludzie protestowali. Przez drugi narzekali. W trzecim zaczęli poprawiać obcych: proszę się odwrócić, tak się nie stoi. Po miesiącu rodziły się plotki, że osoby stojące tyłem są niebezpieczne. Po roku dzieci pytały rodziców, czy istnieją naprawdę tacy ludzie.

Przepis oczywiście nie istniał. To tylko przykład. A jednak może już próbujesz sobie przypomnieć, czy nie słyszałeś o podobnym.

Zaczynamy od niewielkiej prośby. Nie musisz wierzyć narratorowi. Nie musisz wierzyć bohaterom. Kiedy ktoś w tej książce powie ci, że coś widział, zapytaj, skąd to wie. Kiedy ktoś zapewni, że działa dla dobra wszystkich, sprawdź, kto ustalił znaczenie słowa „dobro”. I kiedy ktoś nazwie innego człowieka obłąkanym, zapytaj, co zamierza na tym zyskać.

Nie jest to instrukcja życia. To instrukcja czytania opowieści, w której każdy ma własną wersję faktów. Włącznie ze mną.

Zapomniałbym o jednym. Jeżeli natrafisz na stronę, na której napisano, że masz zamknąć książkę, spokojnie czytaj dalej. Prawdziwe niebezpieczeństwa rzadko zostawiają tak uprzejme wskazówki.

Rozdział 2. Wszyscy jesteśmy normalni

Adam Wolski obudził się o szóstej czterdzieści dwie, minutę przed budzikiem. Uważał to za osobisty sukces, chociaż od kilku lat nie potrafił wyjaśnić, nad kim odnosi zwycięstwo. Leżąc nieruchomo, słuchał lodówki w sąsiednim pomieszczeniu. Wydawała dźwięk podobny do pociągu, który nie może zdecydować się na odjazd.

Mieszkał na trzecim piętrze szarego bloku przy ulicy Miedzianej. Miał trzydzieści osiem lat, pracował w dziale reklamacji firmy sprzedającej urządzenia gospodarstwa domowego i uważał, że ludzkość spędza za dużo czasu na zastanawianiu się, czy ekspres do kawy ma prawo piszczeć przy odkamienianiu. Jego obowiązkiem było odpowiadać, że tak. W uprzejmy sposób, najlepiej w ciągu dwóch dni roboczych.

Tego ranka otrzymał wiadomość od matki: „Czy jadłeś wczoraj coś ciepłego?”. Odpowiedział, że tak, choć poprzedniego dnia zjadł dwa zimne kawałki pizzy. Matka odpisała sercem. Adam poczuł ukłucie winy, ale szybko zastąpił je poczuciem dobrze wykonanego obowiązku rodzinnego.

W autobusie spotkał panią Irenę, sąsiadkę z parteru. Zawsze pachniała mydłem i mówiła, jakby przekazywała poufne informacje wywiadowcze. Nachyliła się do niego.

— Znowu przenosili skrzynki — szepnęła.

— Jakie skrzynki?

— Pocztowe. Wczoraj numer trzy wisiał niżej niż numer cztery. Dzisiaj jest wyżej. Ktoś je przestawia.

— Może konserwator.

— O tej porze? — spytała tak, jakby konserwator był nazwą tajnej organizacji.

Adam uśmiechnął się grzecznie. Pani Irena potrafiła uczynić z przesuniętej doniczki sprawę wagi państwowej. To był jednak jej sposób na samotność, a Adam nie zamierzał go wyśmiewać.

W pracy przełożona poprosiła go o napisanie instrukcji składania skarg na instrukcje. Był już nawet odpowiedni formularz. Adam zapytał, czy klient może zgłosić skargę na formularz, jeśli sam formularz jest nieczytelny. Przełożona spojrzała na niego z takim smutkiem, jakim patrzy się na człowieka, który jeszcze nie pojął zasad świata.

— Proszę nie komplikować — powiedziała. — Chcemy uprościć procedurę.

Wieczorem Adam kupił mleko, chleb i jedną gruszkę. Nie dlatego, że lubił gruszki, lecz dlatego, że stały obok kas i przypominały o istnieniu witamin. W domu znalazł w drzwiach ulotkę o czyszczeniu dywanów. Wyrzucił ją bez czytania. Położył klucze na szafce i dopiero wtedy zauważył czarną kopertę na wycieraczce.

Nie miała znaczka, nazwiska ani pieczęci. Była sucha, mimo że na klatce schodowej ktoś zostawił mokre ślady. Adam rozejrzał się przez wizjer. Korytarz był pusty. Pomyślał o rachunku, o reklamacjach, o kolejnej pomyłce listonosza. Wziął kopertę, zamknął drzwi i postawił mleko na blacie.

Dopiero po kwadransie przyszło mu do głowy, że ktoś musiał wiedzieć, pod którymi drzwiami ją zostawić.

Międzyrozdział. Zanim przyszła koperta

Trzy miesiące przed pojawieniem się czarnej koperty Adam odwiedził ojca na cmentarzu. Nie chodził tam regularnie. Nie dlatego, że zapomniał, lecz dlatego, że cmentarz przypominał mu o wszystkim, czego nie zdążyli powiedzieć sobie za życia. Stał przed nagrobkiem z niewielką torbą narzędzi, ponieważ matka poprosiła go o dokręcenie obluzowanej tabliczki. Śrubka była tak mała, że dwa razy wpadła mu między palce.

— Zawsze robiłeś to szybciej — powiedział pod nosem.

Ojciec był ślusarzem i miał osobliwą cierpliwość do przedmiotów. Potrafił naprawiać drzwi przez pół dnia, lecz nigdy nie rozumiał, dlaczego syn potrafi przez pół dnia zastanawiać się, czy warto przyjąć nową pracę. Adam zapamiętał go jako człowieka pewnego swoich umiejętności, choć matka twierdziła, że po nocach godzinami rozważał każdą decyzję. To ona powiedziała Adamowi, że pewność ojca była często tylko sposobem na uspokojenie innych.

Po dokręceniu tabliczki Adam usiadł na ławce. Przez alejkę przeszedł starszy mężczyzna z książką pod pachą. Zatrzymał się przy sąsiednim grobie, wyjął z torby niewielką butelkę wody i podlał jedyną rosnącą tam roślinę. Potem otworzył książkę i przeczytał na głos kilka linijek. Nie modlił się. Nie wyglądał też na kogoś, kto urządza przedstawienie. Po prostu czytał komuś, kto już nie mógł odpowiedzieć.

Adam poczuł zazdrość o tę prostotę. Sam przychodził do ojca i nie wiedział, co powiedzieć. W pracy pisał kilkaset słów dziennie, a tutaj nie potrafił wykrztusić trzech. W końcu opowiedział ojcu o zepsutym ekspresie do kawy i kliencie, który domagał się odszkodowania za utracone zaufanie do technologii. Potem zamilkł.

— Widzisz — powiedział — nawet po śmierci dostajesz ode mnie reklamacje.

Wracając, zauważył przy bramie tablicę z ogłoszeniem o spotkaniu autorskim. „Franciszek Orski: czy świat potrzebuje instrukcji obsługi?”. Wydarzenie miało odbyć się miesiąc wcześniej. Papier wyblakł na słońcu. Adam nie znał nazwiska, nie poszedłby na spotkanie, nawet gdyby odbywało się jutro. Odnotował je jedynie dlatego, że ktoś dopisał ołówkiem na dole: „Świat ma już instrukcje. Tylko użytkownicy się nie zgadzają”.

W domu Adam przez przypadek znalazł w starej szufladzie kartkę ojca z listą drobnych prac. Oprócz wkrętów, uszczelek i płynu do szyb zapisano na niej: „Nie poprawiać ludzi, gdy chcą tylko opowiedzieć”. Adam nie wiedział, do kogo odnosił się ten zapis. Być może ojciec chciał przypomnieć sobie, żeby nie przerywać matce. Być może odnosił się do syna. Kartkę schował między książki.

Wiele tygodni później, kiedy czarna koperta wywróciła jego dni do góry nogami, przypomniał sobie tę notatkę. Nie była przepowiednią. Nie łączyła ojca z Instytutem. Była zwykłym zdaniem zapisanym przez człowieka, który próbował stać się trochę lepszy. A jednak to właśnie ono pomogło Adamowi wysłuchać Lidii, nie przerywając jej po pierwszej niewiarygodnej historii.

Rozdział 3. Czarna koperta

Papier był gruby, prawie szorstki. Na zagięciu koperty Adam dostrzegł niewielki ślad po czerwonym lakierze, jakby ktoś usunął pieczęć przed doręczeniem. W środku znajdowała się książka bez informacji o wydawnictwie. Czarna okładka miała czerwony tytuł: „Książka dla obłąkanych”. Pod nim widniało zdanie: „Jeśli uważasz się za normalnego, lepiej jej nie czytaj”.

Adam parsknął śmiechem.

— Sprytne — powiedział do pustej kuchni. — Reklama szyta na ludzi, którzy nie chcą, żeby ich reklamowano.

Zajrzał na ostatnią stronę, szukając ceny albo kuponu rabatowego. Znalazł tylko puste miejsce. Otworzył pierwszą stronę. Napisano tam: „Mężczyzna kupił dzisiaj mleko, chleb i jedną gruszkę. Gruszka była mu niepotrzebna”.

Adam odłożył książkę.

Wpatrywał się przez chwilę w owoce na blacie. Jedna gruszka. Nie dwie. Nie jabłko. Mógł to być zbieg okoliczności. Ludzie kupują gruszki, autorzy piszą o gruszkach. Świat nie musi od razu stawać na głowie. Podniósł książkę ponownie.

„O godzinie dziewiętnastej jedenaście mężczyzna sprawdzi, czy drzwi są zamknięte, chociaż pamięta, że je zamknął”.

Na zegarze kuchenki było dziewiętnasta dziesięć. Adam spojrzał na drzwi i demonstracyjnie usiadł na krześle. Postanowił ich nie sprawdzać. Po chwili wydało mu się jednak, że klamka poruszyła się od przeciągu. Wstał, podszedł i nacisnął ją dwukrotnie. Drzwi były zamknięte. Z kuchni dobiegł krótki sygnał zegarka. Dziewiętnasta jedenaście.

Przestraszył się nie przepowiedni, lecz własnego posłuszeństwa. Książka przecież nie zmusiła go do niczego. Dała mu pomysł, a on zrobił resztę.

Przewrócił stronę. „Właśnie odkrył pierwszy mechanizm. Zamiast się uspokoić, będzie teraz szukał drugiego”. Adam poczuł złość. Każda zwyczajna reakcja mogła zostać opisana jako część planu. Jeśli rzuci książką, autor też może twierdzić, że to przewidział. Jeśli nie rzuci, również.

Zadzwonił do przyjaciela, Marka, informatyka z pasją do rozbierania starych radioodbiorników. Marek odebrał dopiero za czwartym razem.

— Słuchaj, dostałem dziwną książkę.

— To odłóż. Są rzeczy, które bardziej ci zaszkodzą, niż przyniosą pożytku. Na przykład poradniki inwestycyjne pisane przez nastolatków.

Adam opowiedział o gruszce i drzwiach. Marek milczał przez moment.

— Zrób zdjęcie stron — poprosił w końcu. — I koperty. Nie dotykaj więcej papieru, jeśli podejrzewasz dowcip.

— Dlaczego miałbym nie dotykać?

— Bo chcę zobaczyć odciski palców — odparł Marek. — Żartuję. Chcę zobaczyć, czy ktoś cię nie nabiera.

Gdy Adam sięgnął po telefon, zauważył na brzegu kartki zdanie zapisane bardzo drobnym drukiem: „Nie wysyłaj zdjęcia Markowi. On już ją widział”.

W tej samej chwili połączenie się urwało.

Rozdział 4. Strona, której nie powinno być

Marek oddzwonił po dziesięciu minutach. Twierdził, że wyładowała mu się bateria, ale Adam słyszał w tle stukanie klawiatury. Nie zapytał o to. Zamiast tego odczytał mu ostrzeżenie z marginesu.

— Skąd książka zna twoje imię? — Marek próbował brzmieć rzeczowo.

— Nie zna mojego. Zna twoje.

— To gorsze?

— Nie wiem. Czemu miałeś ją już widzieć?

Po drugiej stronie zapadła cisza. Adam usłyszał dzwonek, skrzypienie krzesła i głuchy trzask, jakby Marek zamknął szufladę. Wreszcie przyjaciel odparł:

— Przyjdź jutro do mnie. Weź książkę. Przed wyjściem sprawdź numer strony, na której jest to zdanie.

— Czemu?

— Bo sprawdzimy, czy po drodze coś się nie zmienia.

Adam zapisał numer: siedemnaście. Zamknął tom na gumce recepturce i położył go na lodówce. Zawsze uważał, że jeśli coś znajduje się wysoko, staje się mniej kłopotliwe. Ta metoda działała na rachunki i zepsuty blender. Tej nocy nie zadziałała.

Obudził go cichy stuk. Potem drugi. Wyszedł do kuchni, nie zapalając światła. Książka leżała na podłodze, otwarta. Gumka pękła. Na rozłożonych stronach widniały ciemne plamy, których nie pamiętał.

Zapalił lampkę nad okapem. Plamami okazały się rysunki planu mieszkania. Pod jednym z prostokątów napisano: „W tym miejscu dawniej były drzwi”.

Adam spojrzał na ścianę między kuchnią a pokojem. Zwykła, pomalowana na biało powierzchnia. Bez śladu futryny. Mógłby przysiąc, że zawsze tak wyglądała. A jednak na wysokości dłoni odkrył niewielkie zagłębienie w tynku. Wyjął z szuflady latarkę i przesunął strumień światła po ścianie. Dostrzegł prostą, niemal niewidoczną linię. Możliwe, że podczas remontu zamurowano przejście. Nie musiało to mieć żadnego związku z książką.

Nagle zadzwonił domofon.

— Halo? — odezwał się Adam.

— Przesyłka — powiedział kobiecy głos.

— O drugiej w nocy?

— Według naszego zegara jest dziewiętnasta jedenaście.

Adam spojrzał na kuchenny zegar. Wyświetlał 19:11. Telefon pokazywał 02:06. Przez kilka sekund patrzył na obie godziny, jakby jedna miała zaraz przeprosić drugą. Kobieta w domofonie powtórzyła słowo „przesyłka”, po czym połączenie zgasło.

Adam zbiegł na parter. Przy skrzynkach pocztowych stało mokre pudełko. Pani Irena uchyliła drzwi mieszkania, owinięta szlafrokiem.

— To pan też dostał? — spytała.

— Co?

— Drugą część.

Nie zdążył odpowiedzieć. Sąsiadka zatrzasnęła drzwi. W pudełku znalazł zwyczajny budzik z wyjętymi bateriami. Wskazówki ustawiono na dziewiętnastą jedenaście. Z tyłu przyklejono fotografię jego kuchni. Zrobiono ją z miejsca, w którym nikogo nigdy nie widział: zza zamurowanej ściany.

Rozdział 5. Człowiek w lustrze

Nazajutrz Adam przyszedł do Marka wcześniej, niż się umówili. Przyjaciel mieszkał w suterenie starej kamienicy, gdzie na półkach stały rozebrane radia, stare dyski i słoiki ze śrubkami. Pachniało kurzem i kawą. Marek otworzył mu bez powitania, od razu spojrzał na książkę.

— Pozwól, że najpierw coś ci pokażę — powiedział.

Na monitorze wyświetlił plik ze zdjęciem okładki. Ten sam tytuł, to samo krzywe czerwone podkreślenie. Data utworzenia pliku wskazywała poprzedni czwartek.

— Skąd to masz? — Adam poczuł zimno w karku.

— Od klientki. Przyszła do mnie, bo ktoś włamał się na jej konto pocztowe. W wiadomościach znajdowała ostrzeżenie, że niedługo dostanie książkę. Nie potraktowałem tego poważnie. Potem zdjęcie zniknęło z maila. Zostawiłem kopię.

— Kim była?

— Nazywała się Lidia Brzeska. Pracowała jako tłumaczka. Nie odbiera ode mnie telefonu.

Marek porównał strony. Numer siedemnaście zawierał teraz zupełnie inny tekst. Zamiast ostrzeżenia o Marku druk opisywał wejście Adama do sutereny. Wspominał o pękniętym kubku obok monitora. Kubek naprawdę był pęknięty. Adam dotknął go palcem. Pęknięcie wyglądało na stare.

— Kto mógł podmienić książkę? — zapytał.

— Może nikt — odparł Marek. — Może strony są zrobione z papieru termicznego, może atrament reaguje na światło. Zanim uznamy, że znamy przyszłość, sprawdźmy rzeczy, które można zbadać.

Zrobił zdjęcie każdej strony i zapisał kopię na dwóch nośnikach. Przy pomocy lupy obejrzał druk. Niektóre litery były złożone z regularnych punktów, inne wyglądały jak nadrukowane później. Przy grzbiecie odkrył cienką nić, która prowadziła przez kilka składek do metalowej wsuwki.

— Elektronika? — spytał Adam.

— Nie wiem jeszcze. Ale ktoś włożył pracę w ten przedmiot. To nie jest cud spadający z nieba.

W korytarzu kamienicy znajdowało się wielkie, przydymione lustro. Adam poszedł umyć ręce i zobaczył w nim własne odbicie, a za sobą niewyraźną postać. Odwrócił się gwałtownie. Nikogo nie było. Gdy znów spojrzał w lustro, postać stała bliżej.

Zawołał Marka. Przyjaciel podszedł, poświecił latarką na powierzchnię i podniósł krawędź ramy. Za lustrem znajdowała się ciemna wnęka. W niej wydrukowana fotografia mężczyzny, oświetlana małą diodą. Obraz odbijał się w starym szkle, tworząc złudzenie obecności.

— Ktoś chce, żebyś się bał — powiedział Marek.

Adam odetchnął. Strach zmienił się w gniew, ale nie zdążył się nim nacieszyć. Na odwrocie fotografii znajdowała się data oraz podpis: „Próba numer pięć. Badany rozpozna mechanizm dzięki świadkowi”. Pod spodem dopisano ręcznie: „Marek K., współpracownik tymczasowy”.

Marek patrzył na podpis dłużej, niż Adam uznał za konieczne.

Międzyrozdział. Dwie prawdy Marka

Marek przyjaźnił się z Adamem od czasów liceum, kiedy obaj wierzyli, że dorosłość zaczyna się w chwili, gdy człowiek kupuje własny czajnik. Razem założyli szkolne radio, które nadawało przez trzy dni, zanim dyrektor zakazał korzystania z głośników podczas lekcji. Adam prowadził audycję o muzyce, Marek odpowiadał za sprzęt. Już wtedy różnili się sposobem podejścia do problemów. Adam chciał wiedzieć, dlaczego radio nie działa. Marek najpierw sprawdzał kabel.

Po latach ich spotkania stały się rzadsze. Marek naprawiał komputery i wykonywał zlecenia programistyczne, które zwykle okazywały się bardziej skomplikowane, niż obiecywał klient. Adam odpowiadał na reklamacje. Jeden tłumaczył ludziom, co zawiodło, drugi tłumaczył, dlaczego urządzenie nie zawiodło tak, jak ludzie sądzili. W gruncie rzeczy wykonywali podobną pracę, ale żaden nie chciał się do tego przyznać.

Kilka dni przed otrzymaniem fotografii czarnej książki Marek dostał wiadomość od dawnego zleceniodawcy. Nadawca prosił o ponowne udostępnienie raportu bezpieczeństwa, który Marek przygotował wiele miesięcy wcześniej. Pisał, że zagubiono część dokumentacji. Marek odmówił przesłania plików przez zwykły komunikator i poprosił o oficjalne potwierdzenie. W odpowiedzi otrzymał tylko emotikon z uniesionym kciukiem. Uznał sprawę za zakończoną.

Dzień później przyszła Lidia z prośbą o pomoc. Jej konto pocztowe wysyłało wiadomości, których nie pisała. Kiedy Marek badał nagłówki, zauważył, że część wiadomości pochodziła z usługi używanej do automatycznego rozsyłania kampanii. W załącznikach znajdowały się pliki nazwane pozornie losowo. Jeden zawierał zdjęcie czarnej okładki. Marek zapisał kopię, a potem wrócił do innych spraw. Nie skojarzył od razu obu zdarzeń. W jego pracy wiele rzeczy wyglądało podejrzanie, a okazywało się pomyłką człowieka lub źle skonfigurowanym programem.

Kiedy Adam zadzwonił z opowieścią o gruszce, Marek pomyślał najpierw o reklamie personalizowanej. Wiedział, jak wiele informacji ludzie zostawiają po sobie, nawet gdy są przekonani, że nikt ich nie obserwuje. Drobne zakupy, aplikacje, karty lojalnościowe i zdjęcia z mieszkań nie musiały składać się na tajny plan. Były codzienną częścią sieci usług. Wystarczyło jednak połączyć je niewłaściwie, aby stworzyć przerażające wrażenie, że nie ma się już własnej prywatności.

Marek obawiał się powiedzieć Adamowi o poprzednim zleceniu. Nie dlatego, że pracował dla Rauty świadomie przy tym projekcie, lecz dlatego, że podejrzewał, iż jego kod został wykorzystany. Był człowiekiem, który zawsze uważał, że technika jest neutralna, a znaczenie zależy od tego, kto ją obsługuje. Teraz musiał przyznać, że jego odpowiedzialność nie kończy się w chwili wysłania faktury. Dobre pytania o zastosowanie programu powinien był zadać wcześniej.

W nocy po odkryciu nadajnika przejrzał wszystkie swoje stare projekty. Znalazł kilka, których ostatecznego przeznaczenia nigdy nie sprawdził. Nie podejrzewał, że każdy z nich kryje przestępstwo. Zrozumiał raczej, jak wygodnie jest czasem nie zadawać pytań. Napisał do trzech dawnych klientów, prosząc o informacje o wykorzystaniu jego prac, a do kancelarii wysłał pytanie o zakres obowiązków przy przekazywaniu kodu. Nie rozwiązało to problemu Adama. Ale przestało być tylko problemem Adama.

Kiedy przyjaciele spotkali się znowu, Marek nie próbował udowodnić, że zawsze miał rację. Powiedział, co wiedział i czego nie wiedział. To była mniej efektowna wersja lojalności niż walka z tajemniczym przeciwnikiem. Adam potrzebował jednak właśnie takiej.

Rozdział 6. Obłąkani nie wiedzą, że są obłąkani

— Nie jestem żadnym współpracownikiem — powiedział Marek. Nie podniósł głosu, choć Adam liczył na oburzenie. — Ktoś wydrukował moje nazwisko. To jeszcze niczego nie dowodzi.

— Poznałeś ten papier, zanim ci go pokazałem.

— Poznałem okładkę.

— Powiedziałeś, żebym nie dotykał stron.

— Powiedziałem tak w żartach.

Adam usiadł na stopniu schodów. Właśnie ta mieszanina racjonalnych wyjaśnień i niewygodnych szczegółów doprowadzała go do szału. Gdyby Marek uciekał albo zaprzeczał oczywistym faktom, łatwiej byłoby podjąć decyzję. Tymczasem siedział obok i cierpliwie przyglądał się fotografii.

— Możemy zacząć od tego, co wiemy — zaproponował. — Ktoś ma dostęp do twoich zakupów, zna twój adres i przygotował dekorację w korytarzu. Ktoś także wiedział, że tu przyjdziesz. To nie oznacza, że czyta w myślach.

— Może śledzić telefon — odparł Adam.

— Albo korzystać z informacji od kogoś, komu ufasz. Włączając mnie. Tylko że w takim przypadku musiałbym wiedzieć, po co to wszystko robię.

Wracali razem przez miasto. Marek uparł się, żeby iść pieszo, bocznymi ulicami. Na przystanku stała kobieta w niebieskim płaszczu. Patrzyła na Adama z jawnym zainteresowaniem. Gdy podeszli bliżej, wręczyła mu kartkę.

„Proszę pamiętać: świadek nie musi być niewinny, a winny nie musi wiedzieć, że bierze udział”.

— Skąd pani to ma? — spytał Adam.

— Dostałam pięćdziesiąt złotych, żeby panu przekazać — odpowiedziała kobieta. — Jeśli szuka pan sensu, to proszę pytać tego, kto płaci.

Pokazała im wiadomość w telefonie. Nadawca używał numeru jednorazowego. W załączniku była fotografia Adama i dokładne miejsce spotkania. Marek zrobił zdjęcie ekranu za jej zgodą. Kobieta wzruszyła ramionami. Nie wyglądała na zainteresowaną tajemnicą.

— Ludzie zrobią wiele rzeczy za pięćdziesiąt złotych — stwierdził Marek.

— A za pięćset?

— Przestaną zadawać pytania o pięćdziesiąt.

Adam chciał się roześmiać, ale coś mu przeszkadzało. Nie tyle słowa nieznajomej, ile wrażenie, że każda rozmowa stała się przesłuchaniem. Kiedy autobus zahamował obok nich, spojrzał na kierowcę, jakby ten również mógł uczestniczyć w spisku. Kiedy dwóch uczniów wybuchnęło śmiechem, poczuł, że śmieją się z niego. Rozumiał, jak łatwo można tak żyć: wystarczy uznać, że wszystko ma związek z nami. Wtedy świat nigdy nie milczy, lecz też nigdy nie pozwala odpocząć.

Przed jego blokiem stali dwaj mężczyźni w szarych płaszczach. Rozmawiali ze sobą i palili papierosy. Jeden z nich miał na rękawie naszywkę z symbolem koła przeciętego pionową kreską. Adam zobaczył podobny znak na stronie książki. Chciał przejść na drugą stronę jezdni, ale Marek zatrzymał go gestem.

— Najpierw zapytamy, co tu robią — powiedział.

Mężczyźni okazali się technikami firmy wodociągowej. Pokazali identyfikatory i protokół kontroli pionów. Naszywka była logotypem wykonawcy. Jeden zażartował, że gdyby każdy przechodzień tak dokładnie ich sprawdzał, być może nikt nie kradłby pokryw studzienek.

Adam poczuł wstyd. Ostatnie dwie doby wystarczyły, aby zwykły dzień wyglądał jak zbiór zaszyfrowanych wiadomości. Marek nie powiedział „a nie mówiłem”, za co Adam był mu wdzięczny.

Wieczorem sprawdzili książkę. Na jednej ze stron znajdowała się teraz lista osiemnastu imion i nazwisk. Przy pierwszym wpisano: „Lidia Brzeska — odmówiła”. Przy drugim: „Adam Wolski — w trakcie”. Przy trzecim: „Marek Kaczor — uczestnictwo niejawne”. Marek zbladł.

— Teraz już nie możemy udawać, że to tylko twój problem — powiedział.

Rozdział 7. Proszę zachowywać się normalnie

Następnego dnia Adam złożył na komisariacie zawiadomienie o możliwym nękaniu. Dyżurny wysłuchał go z uwagą, ale gdy usłyszał o zmieniających się stronach i lustrze, poprosił o uporządkowanie opowieści. Adam próbował zacząć od początku, tylko że początek przesuwał mu się z każdą minutą. Czy wszystko zaczęło się od koperty? Od fotografii? A może od tego, że ktoś wiedział o gruszce?

— Proszę powiedzieć, co konkretnie zrobiono przeciwko panu — powiedział policjant. — Bez interpretacji. Daty, miejsca, osoby.

Adam wymienił czarną kopertę, zdjęcie zrobione zza ściany i kartkę przekazaną przez kobietę. Policjant zapisał informacje. Poprosił o zachowanie przedmiotów, kopii wiadomości i danych świadków. Poinformował, co stanie się z zawiadomieniem. Nie śmiał się. Nie rzucał dziwnych spojrzeń. Kiedy Adam wyszedł na ulicę, po raz pierwszy od dwóch dni miał wrażenie, że zrobił coś pożytecznego.

Zaraz potem zadzwonił telefon. Nieznany numer. Kobiecy głos przedstawił się jako sekretariat Instytutu Normalności.

— Zapraszamy na rozmowę informacyjną — oznajmiła. — Proszę się nie obawiać. Udział jest dobrowolny.

— Skąd macie mój numer?

— Z formularza zgłoszeniowego.

— Niczego nie zgłaszałem.

— W takim razie formularz został złożony przez osobę trzecią. Może pan złożyć formularz sprzeciwu.

— Gdzie?

— Podczas rozmowy informacyjnej.

Adam zamknął oczy. Pomyślał o instrukcji reklamowania instrukcji, którą pisał w pracy. Ta sama logika, tylko bardziej elegancko ubrana.

Instytut mieścił się w jasnym budynku przy ulicy Spokojnej. Na drzwiach wisiał plakat: „Normalność zaczyna się od zgody na wspólne zasady”. W recepcji siedziała kobieta z włosami związanymi tak ciasno, jakby nawet pojedynczy kosmyk mógł zakłócić procedurę.

— Cel wizyty? — zapytała.

— Chcę wiedzieć, dlaczego do mnie dzwoniliście.

— To jest cel pytający. Proszę wskazać cel właściwy: konsultacja, rejestracja, odwołanie, odbiór wyników.

— Odwołanie.

— Od czego?

— Od wizyty.

Recepcjonistka pokiwała głową, jakby to zdarzało się codziennie. Wręczyła mu numerek N-018, chociaż poczekalnia była pusta. Na ścianie wisiało osiemnaście krzeseł. Każde oznaczono małą tabliczką z liczbą. Numer osiemnaście ustawiono w głębi, pod obrazem przedstawiającym las o identycznych drzewach.

Przeczytałeś bezpłatny fragment.
Kup książkę, aby przeczytać do końca.
E-book
za 15.75
drukowana A5
za 35.02