Bezpłatny fragment - Krzysiek

Krzysiek

Rozdział 1 — Szczęście od dziecka

W Bystrowicach, wsi położonej na Podkarpaciu, w powiecie jarosławskim i gminie Roźwienica, zaczyna się historia Krzyśka. Już od dzieciństwa miał szczęście w loteriach i różnego rodzaju grach. Szczególnie dobrze było to widać podczas rodzinnych spacerów.

Krzysiek miał jedenaście lat, a jego starszy brat Andrzej — trzynaście. Ich rodzice, Józef i Kazimiera, mieli po trzydzieści lat. Wychodzili razem na spacery, a kiedy po drodze zatrzymywali się przy kiosku Ruchu, rodzice kupowali losy.

Dla chłopców był to moment, w którym zwykły spacer nabierał innego znaczenia. Los dawał szansę na wygraną, ale dopiero jego sprawdzenie pokazywało, komu tym razem dopisało szczęście. Obaj bracia uczestniczyli w tej samej zabawie, jednak ich wyniki były zupełnie różne.

Krzysiek prawie zawsze coś wygrywał. Andrzej nie wygrywał nigdy. Zdarzenie, które przy jednym spacerze można było uznać za przypadek, powtarzało się przy kolejnych zakupach losów. Młodszy brat raz po raz trafiał na wygraną, a starszy wciąż pozostawał bez nagrody.

Nie chodziło o wielkość wygranych, lecz o samo szczęście, które tak często towarzyszyło Krzyśkowi. W rodzinnych wspomnieniach zachował się prosty obraz: rodzice, dwóch synów, spacer i losy kupowane w kiosku. A potem wynik, który znów sprzyjał jedenastoletniemu chłopcu.

Już w wieku jedenastu lat Krzysiek miał też różne pomysły na zarabianie pieniędzy. Wygrane w loteriach były więc tylko częścią tej historii. Obok szczęścia w grach pojawiała się własna inicjatywa — pomysły na to, jak zdobyć pieniądze samemu.

Tak szybko, jak Krzysiek zarabiał pieniądze, tak szybko wydawał je na przyjemności życia. Już od dziecka lubił dziewczynki i chętnie kupował im prezenty. Zarobione pieniądze nie zostawały więc przy nim na długo — znajdował dla nich kolejne przeznaczenie, a obdarowywanie dziewczynek było jednym z nich.

Kiedy Krzysiek skończył dwanaście lat, wpadł na pomysł, żeby z rodzinnej krowy zrobić atrakcję dla turystów. Nazwał ją Kicia. Zwierzę, które na co dzień należało do zwyczajnego wiejskiego krajobrazu, miało teraz przyciągać uwagę spacerowiczów.

Najpierw zadbał o jej wygląd. Na wzór szwajcarski kupił dzwonki, które zawiesił jej na szyi. Pomalował rogi i kopyta, a na końcu ogona zawiązał kokardkę. Każdy z tych szczegółów służył temu samemu celowi: Kicia miała wyróżniać się na pastwisku i zachęcać turystów do wspólnego zdjęcia.

Okolica sprzyjała długim spacerom. Łąki, pola i stawy dawały wiele miejsca do wędrówek, a liczne ptactwo i cisza przyciągały ludzi szukających odpoczynku w naturze. Od piątkowego popołudnia do niedzielnego wieczora przyjeżdżali turyści. Spacerowali po okolicy, korzystając z wolnych dni.

Krzysiek dostrzegł w tych weekendowych wizytach okazję. Kiedy w pobliżu pojawiali się spacerowicze, proponował im zdjęcie z Kicią. Oferował coś z własnych, rodzinnych stron — pamiątkę ze spotkania z krową przystrojoną w dzwonki i kokardkę. Nie musiał szukać atrakcji daleko. Wykorzystał to, co miał tuż obok siebie.

W jego pomyśle spotkały się dwa światy: codzienność mieszkańców wsi i ciekawość ludzi przyjeżdżających na wypoczynek. Dla Krzyśka krowa była czymś znajomym. Dla turystów zdjęcie z Kicią mogło stać się wspomnieniem weekendowego spaceru. Chłopiec potrafił dostrzec, że zwyczajny element jego otoczenia może zainteresować kogoś, kto ogląda je po raz pierwszy.

Z czasem rozwinął swoje przedsięwzięcie. W jednym miejscu na pastwisku wygospodarował kawałek łąki i postawił stolik. Pojawiły się na nim napoje i słodycze, które sprzedawał turystom. Do propozycji zdjęcia z Kicią dołączyła więc możliwość kupienia czegoś do picia albo czegoś słodkiego podczas spaceru.

Nie poprzestał na pierwszym pomyśle. Stolik był kolejnym krokiem: skoro ludzie przychodzili w tę okolicę na dłuższe wędrówki, mógł zaoferować im także drobny poczęstunek. Pastwisko stało się miejscem, w którym łączył atrakcję z prostą sprzedażą. Miał zaledwie dwanaście lat, a już szukał sposobu, by rozwinąć to, co sam wymyślił.

Historia Krzyśka i Kici trafiła na pierwsze strony miejscowych gazet. Pomysł chłopca stał się lokalną ciekawostką. Krowa z dzwonkami, pomalowanymi rogami i kopytami oraz kokardką na ogonie wyróżniała się na tyle, że zainteresowanie wykroczyło poza samo pastwisko.

Wcześniej Krzysiek był chłopcem, któremu dopisywało szczęście przy losach kupowanych w kiosku. Teraz do szczęścia dołożył własny pomysł i pracę. Przygotował Kicię, proponował zdjęcia, a później ustawił stolik z napojami i słodyczami. Już jako dwunastolatek potrafił znaleźć okazję do zarobku w miejscu, które znał od dziecka.

Rozdział 2 — Pierwszy sezon

Pierwszy sezon Krzyśka zaczął się wśród zapachu traw i dźwięku dzwonków zawieszonych na szyi Kici. Po artykułach w miejscowych gazetach coraz więcej spacerowiczów zaglądało na pastwisko. Chcieli zobaczyć krowę z pomalowanymi rogami, zrobić zdjęcie i poznać chłopca, który wymyślił tę osobliwą atrakcję. Przyjeżdżali dla ciekawostki, lecz nieraz zostawali na dłużej, urzeczeni okolicą.

Wokół Bystrowic rozciągały się łąki, pola i stawy. Z bliska krajobraz okazywał się znacznie bogatszy, niż można było dostrzec z drogi. Trawy różniły się wysokością i kolorem: przy ścieżkach rosły niskie, jasnozielone, dalej ciemniały i sięgały niemal do pasa. Wiatr przechodził przez nie powoli, pochylając kolejne pasy źdźbeł. Pomiędzy nimi bielały drobne kwiaty, a nad kwitnącymi kępami krążyły owady.

Rano na łąkach długo utrzymywała się rosa. Wystarczyło zejść ze ścieżki, żeby po kilku krokach mieć mokre buty. Krople zbierały się na końcach liści i w pajęczynach rozpiętych między łodygami. Kiedy słońce wychodziło wyżej, połyskiwały jeszcze przez chwilę, a potem znikały. Z wilgotnej ziemi podnosił się świeży zapach, który później ustępował woni rozgrzanej trawy.

Krzysiek znał tę okolicę od dziecka. Wiedział, gdzie po deszczu zostaje błoto, którą ścieżką można dojść do stawu i gdzie najlepiej zatrzymać się w cieniu. Przez długi czas nie zastanawiał się nad tym, czy jest tu pięknie. Po prostu tutaj mieszkał. Dopiero turyści, przystający co kilkanaście kroków, pokazywali mu, jak wiele można zauważyć w znajomym miejscu.

Stawy najładniej wyglądały przy spokojnej pogodzie. Powierzchnia wody odbijała niebo, brzegi i pochylone rośliny. Gdy nadchodził podmuch, obraz rozpadał się na drobne, drżące fragmenty. Przy brzegu krążyły ważki. Przysiadały na łodygach, trwały bez ruchu, po czym nagle zrywały się do lotu. W trzcinach słychać było ptaki, choć nie zawsze dawało się je zobaczyć.

Niekiedy z zarośli wypływała kaczka, zostawiając za sobą dwa rozszerzające się ślady. Dalej, tam gdzie woda była ciemniejsza, na powierzchni pojawiały się kręgi. Spacerowicze pochylali się, próbując odgadnąć, co je poruszyło. Krzysiek lubił patrzeć, jak długo potrafili czekać na drugi taki znak. Sam zazwyczaj przebiegał tędy, zajęty czymś innym.

Nad polami ptaki odzywały się od wczesnego rana. Jeden głos dochodził wysoko z nieba, drugi odpowiadał z trawy, kolejny urywał się wśród krzewów. W południe dźwięków było mniej wyraźnie słychać; gorące powietrze zdawało się zatrzymywać nad ziemią. Dopiero wieczorem okolica znowu ożywała. Nad łąką przemykały jaskółki, a od strony stawów dobiegało coraz donośniejsze rechotanie żab.

Ludzie mówili, że przyjeżdżają tu dla ciszy. Krzysiek początkowo dziwił się temu określeniu. Słyszał przecież wiatr, ptaki, owady i Kicię poruszającą dzwonkami. Z czasem zrozumiał, że spacerowiczom chodzi o spokój: mogli słuchać tych odgłosów, rozmawiać bez podnoszenia głosu albo przez dłuższą chwilę nie mówić nic.

Od piątkowych popołudni na ścieżkach pojawiały się rodziny, pary i pojedynczy wędrowcy. Niektórzy szli szybko, jakby chcieli obejść całą okolicę przed zmrokiem. Inni siadali przy stawie i pozostawali tam, aż cień przesunął się na drugą stronę brzegu. Dzieci wypatrywały żab, zbierały znalezione pióra i wracały do rodziców z pytaniami. W niedzielne wieczory ludzie odchodzili wolniej, często oglądając się jeszcze za siebie.

Kicia przyjmowała to zainteresowanie ze spokojem. Jej jasne dzwonki słychać było, kiedy przesuwała się za kolejną kępą trawy. Kokardka na ogonie pojawiała się i znikała przy każdym ruchu. Na tle zielonej łąki wyglądała tak osobliwie, że trudno było przejść obok niej obojętnie. Krzysiek przedstawiał ją turystom z dumą, jakby od dawna wiedział, że właśnie ona będzie najbardziej rozpoznawalnym zwierzęciem w okolicy.

Zdjęcia rzadko wychodziły od razu. Kicia pochylała głowę, odwracała się albo robiła krok w chwili, gdy ktoś podnosił aparat. Ludzie śmiali się i ustawiali ponownie. Chłopiec czekał razem z nimi. Za ich plecami falowała łąka, a dalej ciągnęły się pola i jasne niebo. Pamiątka obejmowała więc więcej niż samą krowę: zachowywała kawałek miejsca, do którego przyjechali odpocząć.

Stolik z napojami i słodyczami stał w pobliżu. Turyści zatrzymywali się przy nim po spacerze, dzielili wrażeniami i pytali o inne drogi. Krzysiek wskazywał im ścieżki, które znał. Andrzej czasem pomagał, a rodzice doglądali obu chłopców. Zarobek cieszył Krzyśka, lecz podczas tych spotkań zaczynał też rozumieć, co przyciągało ludzi do jego rodzinnych stron.

Pewnego popołudnia starszy mężczyzna długo patrzył w stronę stawów. Nie pytał o zdjęcie ani o cenę napoju. Stał przy stoliku, trzymając butelkę, i obserwował, jak chmury przesuwają się nad wodą.

— Macie tu piękne miejsce — powiedział w końcu.

Krzysiek spojrzał w tę samą stronę. Słońce wychodziło właśnie zza chmury. Jeden brzeg pozostawał ciemny, drugi rozjaśnił się nagle, a na wodzie pojawiła się smuga światła. Chłopiec widywał podobny obraz wiele razy, lecz teraz zatrzymał na nim wzrok.

Pod wieczór kolory zmieniały się najwolniej. Zieleń traw przygasała, pola nabierały ciepłego odcienia, a od strony wody napływało chłodniejsze powietrze. Cienie wydłużały się przez ścieżki. Na jasnym jeszcze niebie wyraźnie rysowały się lecące ptaki. W takie wieczory Krzysiek zwlekał ze sprzątaniem stolika. Słyszał ostatnie rozmowy oddalających się turystów i dzwonki Kici, która wciąż spokojnie pasła się obok.

Bywały też dni deszczowe. Nad stawami wisiało szare niebo, a krople marszczyły wodę tak gęsto, że nie odbijało się w niej nic. Ścieżki pustoszały. Po deszczu wszystko pachniało mocniej: ziemia, liście, mokre drewno. Krzysiek wychodził sprawdzić pastwisko i znajdował na trawach ciężkie krople. Kiedy pogoda wracała, znowu pojawiali się ludzie.

Lato mijało mu pomiędzy tymi zmianami. Poznawał twarze stałych gości, pamiętał dzieci, które z początku bały się Kici, a później od razu biegły zobaczyć krowę. Coraz częściej słyszał pytania o miejsce na samochód albo o możliwość spędzenia tutaj kilku dni. Nie miał jeszcze odpowiedzi. Zapamiętywał jednak, czego ludzie szukali, i spoglądał na znajomą okolicę z nową ciekawością.

Pod koniec sezonu poranki stały się chłodniejsze. Nad wodą dłużej utrzymywała się mgła, a wieczorne spacery kończyły się wcześniej. Pewnego dnia Krzysiek zaniósł stolik do domu, schował dzwonki i odwiązał kokardkę. Na pastwisku pozostała Kicia, trawa i kilka wydeptanych miejsc po letnich gościach.

Zarobione pieniądze przeliczył dopiero wieczorem. Część zostawił na następny sezon. Resztę schował osobno, już myśląc o przyjemnościach i prezentach, na które chciał ją przeznaczyć.

Przed snem podszedł jeszcze do okna. Na dworze było ciemno, lecz od strony stawów dochodziły znajome odgłosy. Latem przyjeżdżali tu ludzie, żeby przez kilka godzin pobyć w takim spokoju. On miał go każdego dnia. Przez chwilę słuchał, a potem zasunął zasłonę.

Rozdział 3 — Puste kieszenie

Jesień przyszła do Bystrowic najpierw od strony stawów. Rano nad wodą zalegała mgła, tak gęsta, że drugi brzeg znikał z oczu. Dopiero później odsłaniały się trzciny, ciemna powierzchnia i pojedyncze ptaki. Na łąkach trawa była ciężka od wilgoci, a wydeptane latem ścieżki zaczynały zarastać.

Krzysiek nie musiał już w piątkowe popołudnia wynosić stolika. Po szkole miał czas dla siebie. Z początku podobało mu się to bardziej niż wakacyjny ruch na pastwisku. Zarobił własne pieniądze i teraz chciał sprawdzić, ile przyjemności można za nie kupić.

Trzymał je w pudełku schowanym w szufladzie. Obok leżała odłożona na następny sezon część oszczędności. Za każdym razem, kiedy otwierał szufladę, patrzył przede wszystkim na to, co mógł wydać. Wydawało mu się, że pieniędzy jest dużo. Przecież zbierał je przez całe lato.

Pierwsze zakupy były niewielkie. Coś słodkiego po lekcjach, napój dla kolegi, drobiazg wypatrzony podczas wyjścia z rodzicami. Lubił płacić sam. Gdy matka sięgała po portmonetkę, wyciągał monety wcześniej.

— Ja kupię — mówił.

Kazimiera pozwalała mu od czasu do czasu, ale przypominała, żeby pilnował oszczędności. Kiwał głową. Nie uważał, że przestroga dotyczy właśnie jego. Wiedział przecież, jak zdobyć pieniądze. Wystarczyło poczekać do następnego lata.

Najchętniej wydawał je jednak wtedy, gdy obok była dziewczynka, na której mu zależało. W jego klasie uczyła się Ania. Była w jego wieku i często wracała ze szkoły tą samą drogą. Nosiła zeszyty pod pachą, bo zamek w tornistrze ciągle się zacinał. Kiedy się śmiała, pochylała głowę, jakby chciała ukryć uśmiech.

Krzysiek pewnego dnia kupił dla niej czekoladę. Wręczył ją tak szybko, że omal nie upuścił opakowania.

— Dla mnie?

— No przecież nie dla Andrzeja.

Roześmiała się. Ten śmiech pamiętał dłużej niż cenę zakupu.

Potem przyniósł jej kolorowy długopis. Kilka dni później spinkę do włosów, którą zobaczył na wystawie. Nie wiedział, czy jej się spodoba, więc wybrał taką, która jemu wydawała się najładniejsza. Ania obracała ją przez chwilę w palcach.

— Dziękuję. Ale nie musisz mi ciągle czegoś kupować.

— Wiem — odpowiedział.

Następnego tygodnia znów szukał prezentu.

Nie tylko ona korzystała z jego hojności. Jeśli koledzy wybierali się do sklepu, Krzysiek często płacił za słodycze dla wszystkich. Podobało mu się, że czekali, aż dołączy, i wołali go z daleka. Łatwo było wtedy zapomnieć, ile wydał poprzedniego dnia.

Andrzej zauważył zmianę szybciej niż rodzice. Pewnego wieczoru wszedł do pokoju akurat wtedy, gdy młodszy brat chował pudełko.

— Dużo jeszcze zostało?

— Wystarczy.

— Na co?

Krzysiek zamknął szufladę.

— Na moje rzeczy.

Andrzej nie pytał dalej, lecz spojrzał na nowe drobiazgi leżące przy łóżku. Krzysiek odebrał to spojrzenie jak zarzut. Przecież to on wymyślił zdjęcia z Kicią. On rozmawiał z turystami. Miał prawo korzystać z tego, co zarobił.

W pogodną sobotę poszli z kolegami w stronę stawów. Wiatr przesuwał suche liście po drodze, a nad polami ciągnęły ptaki. Słońce świeciło nisko, rozjaśniając trawy od boku. Na ich końcach zostało jeszcze trochę letniego złota.

Ania szła obok Krzyśka. Nie miał tego dnia żadnego prezentu. Z początku czuł się niezręcznie, jakby zapomniał czegoś ważnego. Ona jednak opowiadała o szkole i o psie, który rano zabrał jej rękawiczkę. Przy stawie zatrzymała się, żeby popatrzeć na wodę.

— Tutaj jest najładniej — powiedziała.

Usiedli razem z resztą dzieci na suchym brzegu. Kolega puszczał płaskie kamienie, licząc odbicia. Kiedy wiatr ucichł, na wodzie pojawiło się odbicie chmur, przecięte tylko śladami po kamieniach. Krzysiek chciał powiedzieć Ani coś ciekawego. Zamiast tego zapytał, czy ma ochotę na słodycze.

— Teraz? Nie. Posiedźmy jeszcze.

Siedział więc. Przez chwilę nie musiał niczego kupować ani nikogo zabawiać. Ania była obok, a on słyszał szelest trzcin i rozmowy kolegów. Wracając, zapomniał o skrępowaniu. Dopiero następnego dnia znowu pomyślał, że jakiś drobiazg na pewno sprawiłby jej radość.

Pudełko stopniowo robiło się lżejsze. Banknoty znikały szybciej niż monety, więc z początku nie odczuwał ubytku. Dopiero kiedy wysypał wszystko na łóżko, zobaczył, jak mało zostało. Przeliczył pieniądze i przypomniał sobie kilka zakupów. Innych nie potrafił odtworzyć.

Oszczędności na następny sezon wciąż leżały osobno. Wziął z nich niewielką kwotę. Zamierzał ją oddać. Nie zastanowił się tylko, skąd ją weźmie przed latem.

Potem zrobił to ponownie.

Nie było jednego wielkiego wydatku, po którym wszystko się skończyło. Pieniądze rozchodziły się po trochu. Krzysiek kupował, częstował, wręczał prezenty, a między jednym a drugim dniem zawsze potrafił znaleźć powód, żeby zajrzeć do szuflady.

Pod koniec jesieni Józef naprawiał w gospodarstwie drewnianą ławkę. Krzysiek przystanął przy nim i patrzył, jak ojciec dopasowuje deskę.

— Taką można by postawić przy stoliku — powiedział. — Ludzie mieliby gdzie usiąść.

Józef odłożył narzędzie.

— Można. Trzeba kupić drewno na jeszcze jedną.

Krzysiek od razu wyobraził sobie ławkę na łące. Rodzice odpoczywaliby na niej po spacerze, dzieci oglądały Kicię. Może ktoś zostałby dłużej. Zaczął opowiadać o tym z takim zapałem, że ojciec pozwolił mu skończyć.

— To sprawdź, ile masz odłożone — powiedział.

Chłopiec poszedł do pokoju. Otworzył szufladę, wyjął pudełko i długo trzymał je w rękach. Na dnie leżało kilka monet. Z drugiej części oszczędności zostało niewiele więcej.

W kuchni Kazimiera obierała ziemniaki. Józef wszedł za synem i zapytał, czy policzył.

— Za mało — odpowiedział Krzysiek.

— Ile brakuje?

Nie podał kwoty. Patrzył na stół.

— Wydałem.

Matka zatrzymała nóż. Ojciec przez chwilę milczał.

— Także to, co miało zostać na towar?

Krzysiek skinął głową.

Najbardziej obawiał się krzyku. Józef jednak usiadł, a Kazimiera wróciła do obierania. Cisza w kuchni była trudniejsza, niż chłopiec przewidywał.

— Przecież mówiłem, żebyś tego nie ruszał — powiedział ojciec.

— Chciałem oddać.

— Z czego?

Krzysiek nie odpowiedział. Pierwszy raz usłyszał własny plan wypowiedziany do końca. Wcześniej zatrzymywał się na słowie „oddam”, jakby ono wystarczało.

Tego wieczoru nie wyszedł do kolegów. Usiadł przy oknie. Nad polami szybko gasło światło, a od strony stawów napływała mgła. Latem o tej porze wracali ostatni turyści. Teraz droga była pusta.

Andrzej znalazł go z pudełkiem na kolanach.

— Wszystko?

— Prawie.

Starszy brat usiadł na skraju łóżka.

— Ja też lubię coś sobie kupić.

Krzysiek spojrzał na niego nieufnie. Czekał na pouczenie.

— Ale ty kupujesz, jakbyś już miał pieniądze z następnego lata — dodał Andrzej.

— Będę miał.

— Tylko że teraz ich nie masz.

Krzysiek zacisnął palce na pudełku. Chciał przypomnieć bratu, komu zawsze dopisywało szczęście. Nie powiedział tego jednak. Andrzej pomógł mu w sezonie, nosił rzeczy i stał przy stoliku. Wiedział, jak pieniądze trafiały do pudełka. Teraz widział także, co z nich zostało.

Kilka dni później Ania oddała mu jedną ze spinek. Nie pasowała do jej włosów, ciągle się zsuwała.

— Może dasz komuś innemu — powiedziała.

Krzysiek poczuł, że czerwienieje.

— Nie podoba ci się?

— Podoba. Tylko jej nie noszę.

Schował spinkę do kieszeni. Szli przez chwilę bez słowa.

— Możesz jutro wracać ze mną, jeśli chcesz — dodała.

Zgodził się, choć nadal było mu przykro. Wieczorem położył spinkę obok pustego pudełka. Dopiero wtedy przypomniał sobie sobotę nad stawem. Ania nie chciała słodyczy. Chciała, żeby jeszcze posiedział.

Zima przyszła powoli. Ziemia twardniała nocami, na brzegach stawów pojawiał się cienki lód. Krzysiek pomagał ojcu przy gospodarstwie, czasem dłużej niż zwykle. Ławka na następny sezon pozostawała pomysłem. Nie przestał o niej myśleć, ale już nie opowiadał, że postawi ją zaraz.

Pewnego dnia wyciągnął zeszyt z letnimi zapiskami. Na wolnej stronie spróbował wypisać jesienne zakupy. Słodycze, napoje, prezenty. Przy wielu pozycjach nie znał ceny. Zostawił puste miejsce.

Andrzej zajrzał przez jego ramię.

— Co robisz?

— Sprawdzam, gdzie się podziały.

Brat przysunął krzesło. Tym razem Krzysiek nie zasłonił zeszytu.

Za oknem wiatr poruszał nagimi gałęziami. Na stole leżały ołówek, kilka monet i spinka, której Ania nie nosiła. Krzysiek przesunął ją na bok, żeby zrobić miejsce dla Andrzeja. Mieli przed sobą długi wieczór.

Rozdział 4 — Bracia

Andrzej siedział przy stole dłużej niż Krzysiek. Ołówek przesuwał się po kartce, zatrzymywał, wracał do poprzedniego wiersza. Za oknem wiatr szarpał gałęzie, a w pokoju słychać było od czasu do czasu stuknięcie monety o blat.

Nie udało im się odtworzyć wszystkich jesiennych wydatków. Krzysiek pamiętał prezenty, ale zapominał o napojach i słodyczach kupowanych przy okazji. Andrzej nie nalegał, żeby zgadywał. Przy niektórych pozycjach zostawił puste miejsce.

— I tak już nie wrócą — powiedział młodszy brat.

— Pieniądze nie. Ale możesz przestać udawać, że nie wiesz, co się z nimi stało.

Krzysiek odsunął zeszyt. Nie lubił, kiedy Andrzej mówił takim tonem. Wydawało mu się wtedy, że starszy brat stoi po stronie rodziców, nawet jeśli w pokoju nie było nikogo oprócz nich.

— Ty byś wszystko schował i tylko liczył.

— Nie wszystko.

— Prawie wszystko.

Andrzej odłożył ołówek.

— Za to miałbym teraz na tę ławkę.

Krzysiek spojrzał na niego. Przez chwilę żaden się nie odezwał. Potem starszy brat zebrał monety, ułożył je w mały stos i przesunął zeszyt z powrotem.

Tak zaczęła się zima, podczas której obaj częściej się spierali, ale też częściej robili coś razem. Józef znajdował dla nich zajęcia w gospodarstwie. Przy pracy nie można było obrazić się i odejść w połowie, jeśli drugi trzymał ciężką deskę albo czekał na pomoc przy przenoszeniu czegoś do szopy.

Andrzej lubił wiedzieć, od czego zaczynają i kiedy skończą. Krzysiek w trakcie wymyślał lepszy sposób, krótszą drogę albo dodatkową rzecz, którą warto zrobić. Czasem naprawdę ułatwiał pracę. Czasem przez jego pomysł trzeba było zaczynać od nowa.

Józef nauczył się słuchać obu.

— Najpierw pokaż, jak chcesz to zrobić — mówił do Krzyśka.

A kiedy Andrzej z góry odrzucał pomysł brata, dodawał:

— Daj mu skończyć.

Kazimiera najczęściej widziała ich już po kłótni. Wchodzili do kuchni z czerwonymi od zimna policzkami, jeden milczący, drugi gotowy natychmiast opowiedzieć swoją wersję. Stawiała przed nimi jedzenie i czekała. Zwykle zanim skończyli, nie było już o co się sprzeczać.

Pod koniec zimy Józef znalazł w szopie kilka desek, które nadawały się na ławkę. Nie były nowe ani jednakowe. Jedną trzeba było skrócić, inną oczyścić. Krzysiek od razu chciał zabrać się do pracy.

— Drewno mamy — powiedział ojciec. — Resztę zrobicie we dwóch.

Andrzej przytrzymał deskę. Krzysiek mierzył, potem zamienili się miejscami. Z początku każdy poprawiał drugiego. Dopiero kiedy ławka zaczęła przypominać ławkę, przestali dyskutować o każdym ruchu.

Na wiosnę wynieśli ją na łąkę. Stanęła przy miejscu, gdzie latem znajdował się stolik. Krzysiek usiadł pierwszy i przesunął się, robiąc bratu miejsce. Drewno było jeszcze jasne, szorstkie w kilku punktach, pachniało świeżym cięciem.

Przed nimi leżało pastwisko. Trawa dopiero odzyskiwała kolor, przy stawach tkwiły suche zeszłoroczne trzciny. Pomiędzy nimi pojawiały się nowe pędy. Na wodzie odbijały się jasne chmury, a z pobliskich zarośli dobiegał ptasi śpiew.

— Dobrze wyszła — powiedział Krzysiek.

Andrzej oparł dłonie na siedzisku.

— Tylko tu jeszcze trzeba wygładzić.

Młodszy brat westchnął, ale tym razem się nie pokłócili.

Kolejne lata nie przyniosły jednego nagłego przełomu. Były szkoła, obowiązki, następne sezony i coraz dłuższe rozmowy o tym, co zrobią po wyjściu z domu. Zmieniały się ich głosy, ubrania i grono znajomych. Krzysiek wyrósł z dziecięcej dumy, z jaką przedstawiał Kicię turystom, lecz nadal bez trudu podchodził do obcych ludzi. Andrzej coraz częściej zajmował się pracami, które wymagały cierpliwości i dokładności.

Latem okolica zapełniała się spacerowiczami. Łąki pachniały rozgrzaną trawą, nad stawami krążyły ważki. Turyści wracali z aparatami i dziećmi, które od ostatniej wizyty zdążyły urosnąć. Krzysiek również dorastał. Pytania przyjezdnych zaczynały interesować go bardziej niż ich zdjęcia.

Skąd przyjechali? Czym się zajmowali? Jak wyglądało życie w mieście?

Najchętniej słuchał opowieści o Krakowie. Nazwa powracała w rozmowach, aż nabrała dla niego kształtu: ruchliwe ulice, sklepy, goście z różnych stron, miejsca, gdzie ciągle coś się działo. Nie znał jeszcze tego świata. Wyobrażał go sobie na podstawie pojedynczych zdań, które słyszał przy stoliku.

Andrzej dostrzegł, że brat coraz częściej pyta o wyjazd.

— Myślisz, że tam pieniądze leżą na ulicy?

— Myślę, że jest więcej ludzi.

— I więcej takich, którzy chcą im coś sprzedać.

Krzysiek wzruszył ramionami. Konkurencja nie przerażała go tak jak perspektywa, że wszystko pozostanie zawsze takie samo.

Pewnego letniego wieczoru wracali od stawów. Słońce schodziło nisko, światło kładło się na wodzie i wyciągało z traw ciepłe odcienie. Nad polami unosił się pył po przejeździe maszyny. Z oddali dochodził głos wołającej kogoś kobiety, potem znów słychać było tylko ich kroki.

Krzysiek opowiadał o tym, co można by kiedyś zrobić dla turystów. Najpierw porządne miejsce na samochody, potem pokoje. Ludzie pytali przecież, gdzie mogliby zostać na noc. Z każdym zdaniem dokładał coś nowego.

Andrzej zatrzymał się przy rozwidleniu.

— A kto to wszystko zrobi?

— My.

Starszy brat spojrzał na niego uważnie.

— Właśnie. Zawsze mówisz „my”, kiedy trzeba pracować. A kiedy ktoś chwali, to ty wymyśliłeś.

Krzysiek przestał się uśmiechać.

— Bo wymyśliłem.

— Kicię tak. Ale ja też tu jestem.

Przez moment stali naprzeciwko siebie. Krzysiek chciał odpowiedzieć szybko, tak jak zwykle. Tym razem nie znalazł zdania, które pozwoliłoby mu wygrać rozmowę.

Andrzej ruszył pierwszy. Młodszy brat został na ścieżce jeszcze kilka chwil. Patrzył na oddalającą się sylwetkę i przypominał sobie stolik, ławkę, rzeczy noszone do domu. W jego opowieściach brat pojawiał się rzadziej niż w rzeczywistości.

Wieczorem w kuchni siedli po przeciwnych stronach stołu. Kazimiera wyczuła napięcie, lecz o nic nie pytała. Józef mówił o pracy na następny dzień. Krzysiek słuchał i od czasu do czasu zerkał na Andrzeja.

Następnego ranka poszedł z nim bez przypominania. Nie przeprosił od razu. Przytrzymał to, co brat przenosił, i został do końca. Dopiero w drodze powrotnej powiedział:

— Z tą ławką to ty zrobiłeś więcej.

Andrzej popatrzył na niego z ukosa.

— Wiem.

Krzysiek zaśmiał się krótko. Napięcie nie zniknęło całkiem, ale mogli znów iść obok siebie.

Z czasem każdy miał coraz wyraźniejszy plan. Andrzej chciał budować życie blisko domu. Znał ziemię, ludzi i rytm pracy. Nie uważał tego za małe ambicje. Chciał mieć coś własnego, o co potrafił zadbać, i wieczorem wiedzieć, gdzie wraca.

Krzysiek potrzebował wyjazdu. Pomysły dotyczące Bystrowic zachowywał w pamięci, lecz nie chciał od razu zamienić ich w całe swoje życie. Zastanawiał się, jak sobie poradzi tam, gdzie nikt nie zna jego rodziców i nie pamięta zdjęć z krową.

Kiedy skończył osiemnaście lat, zaczął mówić o Krakowie bez słowa „kiedyś”.

Józef pytał o pracę i mieszkanie. Kazimiera chciała wiedzieć, czy ma do kogo zadzwonić po przyjeździe. Krzysiek odpowiadał na to, co wiedział, a przy pozostałych pytaniach obiecywał, że się dowie. Rodzice nie zatrzymywali go siłą. Pilnowali jednak, żeby wyjazd miał więcej podstaw niż jego dawne zapewnienia, że pieniądze same się znajdą.

Andrzej milczał najdłużej. Dopiero gdy brat zaczął zbierać rzeczy, zapytał:

— Naprawdę jedziesz?

— Naprawdę.

— To nie wydaj wszystkiego w pierwszym tygodniu.

Krzysiek chciał rzucić żart, ale zobaczył, że Andrzej się nie uśmiecha.

— Nie jestem już dzieckiem.

— Wiem. Dlatego mówię poważnie.

W ostatni wieczór przed wyjazdem poszli na łąkę. Ławka poszarzała przez lata, lecz nadal stała równo. Usiedli na niej tak samo jak tamtej pierwszej wiosny.

Od stawów napływał chłód. Na wodzie zostało niewiele światła, trzciny poruszały się przy brzegu. Gdzieś w trawie odezwał się ptak. Krzysiek patrzył na ścieżkę, którą następnego lata znów pójdą turyści.

— Wrócę — powiedział.

Andrzej nie zapytał kiedy.

— Tylko daj znać, jak dojedziesz.

Przed snem starszy brat przyniósł mu niewielki zeszyt. Położył go na torbie.

— Znowu rachunki? — zapytał Krzysiek.

— Co chcesz. Adresy, telefony. Żebyś miał gdzie zapisać.

Krzysiek otworzył zeszyt. Kartki były czyste.

— Dzięki.

Rano Andrzej pomógł mu wynieść torbę. Kazimiera poprawiła synowi kołnierz, choć nie było czego poprawiać. Józef uścisnął mu rękę i przytrzymał ją przez chwilę.

Krzysiek obejrzał się przy drodze. Dom wyglądał tak samo jak każdego ranka. Za nim były pola, dalej łąki i stawy ukryte jeszcze w porannej mgle. Andrzej stał przy bramie.

Młodszy brat podniósł rękę. Starszy odpowiedział tym samym gestem. Potem Krzysiek ruszył dalej, z torbą, zeszytem i pieniędzmi, które tym razem miały wystarczyć na początek życia w Krakowie.

Rozdział 5 — Większy świat

Kraków przywitał Krzyśka pośpiechem. Ludzie mijali go, zanim zdążył zdecydować, w którą stronę pójść. Ktoś ciągnął walizkę, ktoś poprawiał pasek torby, ktoś zatrzymał się nagle na środku przejścia. Z głośników dochodziły komunikaty, których nie słuchał do końca. Trzymał mocno swój bagaż i szukał wyjścia.

Jeszcze rano widział mgłę nad rodzinnymi polami. Teraz nad nim były dachy, przewody i jasne niebo pocięte krawędziami budynków. Powietrze pachniało inaczej. Zamiast wilgotnej trawy czuł rozgrzany bruk, jedzenie i spaliny.

Wyjął zeszyt od Andrzeja. Na pierwszej stronie zapisał adres pokoju, który udało mu się znaleźć przed wyjazdem. Pod spodem był numer do domu. Przez chwilę przesuwał palcem po własnym piśmie, potem zamknął zeszyt i ruszył.

Pokój okazał się mniejszy, niż sobie wyobrażał. Łóżko stało przy ścianie, obok mieścił się stolik, a szafa otwierała się tylko wtedy, gdy odsunął krzesło. Za oknem widział podwórze. Na przeciwległym balkonie wisiała pościel.

Gospodyni wyjaśniła mu zasady korzystania z kuchni i podała termin następnej opłaty. Krzysiek zapłacił, schował resztę pieniędzy i został sam.

Usiadł na łóżku. Dopiero teraz poczuł zmęczenie. Przez ścianę słyszał wodę płynącą w rurach i czyjeś kroki. W Bystrowicach potrafił rozpoznać, kto idzie po domu. Tutaj każdy odgłos należał do obcego człowieka.

Dał znać rodzicom, że dotarł. Kazimiera pytała, czy jadł, Józef o pokój. Andrzej odezwał się na końcu.

— Znalazłeś?

— Znalazłem. Wszystko dobrze.

— To jutro szukaj pracy.

Krzysiek spojrzał na torbę, której jeszcze nie rozpakował.

— Wiem.

Wieczorem wyszedł zobaczyć miasto. Kiedy dotarł na Rynek, zwolnił. Przestrzeń otworzyła się przed nim nagle: szeroki plac, Sukiennice, wieże kościoła, ludzie siedzący przy stolikach. W jednym miejscu ktoś robił zdjęcie, w innym para przeglądała mapę. Przez rozmowy przebijał się stuk końskich kopyt.

Długo patrzył na kamienice. Wysokie okna odbijały światło, a w bramach było chłodno i ciemno. Nad placem przesuwały się chmury. Przypominały te nad stawami, lecz tutaj ich cień wędrował po murach i parasolach.

Usłyszał hejnał i podniósł głowę. Przez krótką chwilę stał bez ruchu, choć wokół nadal szli ludzie. Nie musiał jeszcze niczego załatwiać. Mógł po prostu być w Krakowie.

Następnego dnia przekonał się, że zachwyt nie zastąpi pracy. W kilku miejscach usłyszał, że nikogo nie potrzebują. W innych pytano o doświadczenie. Opowiadał o turystach, napojach i zdjęciach z krową. Jedna kobieta uśmiechnęła się, ale nie zaproponowała mu zatrudnienia.

Po południu miał obolałe nogi i znacznie mniej pewności niż rano. Kupił coś do jedzenia i usiadł na ławce w Plantach. Liście poruszały się wysoko nad nim, w cieniu było chłodniej. Słyszał tramwaj, rozmowy i ptaki, które na chwilę przypomniały mu dom.

Wtedy zobaczył pracownika pobliskiego lokalu wynoszącego skrzynki. Podszedł i zapytał o pracę.

— Z właścicielem rozmawiaj — odpowiedział mężczyzna, wskazując drzwi.

Krzysiek wszedł.

Właściciel miał na imię Roman. Słuchał krótko, potem zapytał, czy chłopak potrafi przychodzić punktualnie i pracować, kiedy robi się tłoczno.

— Potrafię.

— Jutro rano. Zobaczymy.

Pierwszy dzień spędził głównie na nogach. Nosił, wycierał, zbierał naczynia i pytał, gdzie odłożyć rzeczy. Mylił miejsca, zapominał o czymś, wracał. Pod koniec dnia bolały go ramiona.

Roman zatrzymał go przy wyjściu.

— Na początku wszyscy pytają. Ważne, żebyś drugi raz pamiętał.

Krzysiek przyszedł następnego ranka wcześniej.

Praca powoli nabierała rytmu. Uczył się patrzeć na salę tak, żeby zauważyć wolny stolik i klienta czekającego na obsługę. Zaczynał rozpoznawać gości, którzy chcieli porozmawiać, oraz tych, którym zależało tylko na szybkim posiłku. Nie znał dobrze obcych języków, więc pomagał sobie gestem, pojedynczym słowem i cierpliwością.

Najlepiej radził sobie wtedy, gdy trzeba było uspokoić czyjeś zniecierpliwienie. Nie obrażał się łatwo. Potrafił podejść, spojrzeć człowiekowi w oczy i powiedzieć, co może zrobić.

Roman zauważył to szybciej, niż Krzysiek oczekiwał.

— Z ludźmi sobie radzisz — powiedział pewnego wieczoru. — Teraz naucz się nie obiecywać im wszystkiego.

Chłopak zapamiętał pierwszą część zdania. Do drugiej wracał dopiero wtedy, gdy jakaś obietnica sprawiała kłopot.

Pierwszą wypłatę przeliczył w pokoju. Odłożył na mieszkanie i jedzenie. Zostało mniej, niż chciał, ale wreszcie miał pieniądze zarobione w Krakowie. Zapisał kwoty w zeszycie. Potem dopisał na marginesie: „następny miesiąc”.

Nie prowadził zapisków równie dokładnie jak Andrzej. Czasem jednak otwierał zeszyt przed zakupem i dzięki temu czegoś nie kupował. Było to nowe uczucie: móc wydać i mimo wszystko odłożyć portfel.

Po pracy chodził nad Wisłę. Woda poruszała się szeroko i ciężko, inaczej niż na rodzinnych stawach. Na jej powierzchni drżały odbicia świateł. W oddali ciemniały mury Wawelu, a po drugiej stronie rzeki zapalały się kolejne okna.

Lubił te spacery. Miasto pozostawało blisko, lecz można było przez chwilę słuchać wody i patrzeć w otwartą przestrzeń. W takie wieczory myślał o Andrzeju siedzącym może przed domem, o matce zamykającej kuchenne okno, o ojcu kończącym pracę. Tęsknota przychodziła niespodziewanie. Rano znów cieszył się, że wyjechał.

Poznał Martę w lokalu. Miała dwadzieścia dwa lata, studiowała i pracowała kilka wieczorów w tygodniu. Za pierwszym razem poprawiła go, kiedy postawił tacę w przejściu.

— Tu się ktoś przewróci.

Odsunął ją bez dyskusji. Następnego dnia próbował rozśmieszyć Martę opowieścią o Kici. Spojrzała na niego z niedowierzaniem.

— Naprawdę pomalowałeś krowie kopyta?

— I rogi.

— Dobrze, że sama nie wyjechała do Krakowa.

Roześmiał się. Od tej pory chętnie zostawał na zmianie, podczas której pracowała.

Kiedy zaprosił ją na spacer, zgodziła się. Szli Plantami, potem usiedli na ławce. Krzysiek opowiadał o Bystrowicach, o stawach i turystach. Marta zadawała pytania, których inni zwykle nie zadawali.

— A ty tam wrócisz?

— Kiedyś.

— Żeby mieszkać?

— Żeby coś zrobić.

Nie umiał jeszcze wyjaśnić, co dokładnie. Mówił o pokojach dla gości, miejscu na samochody, ludziach zostających na kilka dni. Marta słuchała, aż skończył.

— To najpierw zobacz, dlaczego tutaj wybierają jeden lokal, a omijają drugi.

Z Martą spotykał się także poza pracą. Czasem wystarczał krótki spacer, czasem siadali nad Wisłą i rozmawiali, aż chłód zmuszał ich do powrotu. Krzysiek przestawał układać każde zdanie tak, żeby jej zaimponować. Przy niej mógł przyznać, że czegoś nie wie albo że tęskni za domem.

Pewnego wieczoru odprowadził ją pod drzwi mieszkania. Padało, na schodach pachniało mokrymi kurtkami. Marta wyjęła klucz, lecz przed otwarciem odwróciła się do niego.

— Chcesz jeszcze zostać?

— Chcę.

W środku zostawili kurtki przy wejściu. Przez pewien czas rozmawiali tak jak zwykle, choć Krzysiek z trudem skupiał się na słowach. Kiedy Marta usiadła bliżej, ujął jej dłoń. Spojrzała na niego i pocałowała go. Odpowiedział nieśmiało, potem odsunął się na tyle, żeby zobaczyć jej twarz.

— Nigdy wcześniej nie byłem z kobietą — powiedział cicho.

Marta pogładziła jego dłoń.

— Nie musimy się spieszyć.

Zapytała, czy chce zostać z nią na noc. Odpowiedział, że tak, i upewnił się, że ona również tego chce. Później nie próbował już udawać bardziej doświadczonego, niż był. Mógł powiedzieć, że się denerwuje, i poczekać, aż odzyska spokój. Tę noc spędzili razem. Dla osiemnastoletniego Krzyśka była to pierwsza intymna bliskość z kobietą.

Rano obudził go odgłos deszczu uderzającego o parapet. Marta jeszcze spała. Przez chwilę leżał nieruchomo, zdziwiony, jak zwyczajnie wygląda pokój po nocy, która tyle dla niego znaczyła. Kiedy otworzyła oczy, uśmiechnął się do niej bez przygotowanego żartu.

Przy śniadaniu opowiedziała mu o zajęciach, na które musiała zdążyć. On miał później zmianę w lokalu. Ustalili, kiedy znów się zobaczą. Na pożegnanie przytrzymał jej dłoń chwilę dłużej. Nie obiecywał niczego wielkiego. Chciał, żeby wiedziała, że cieszy się z tego, co wydarzyło się między nimi.

Następnego dnia rzeczywiście zaczął patrzeć uważniej. Zauważał wejścia, szyldy, sposób powitania i ludzi, którzy zawracali, zanim usiedli. Rozmawiał z dostawcami. Pytał Romana, skąd bierze towar i jak wybiera współpracowników.

Właściciel czasem odpowiadał, czasem odsyłał go do pracy.

— Nie wszystkiego nauczysz się przy rozmowie — mówił.

Krzysiek nie zamierzał jednak całe życie nosić cudzych tac. Z każdym miesiącem pewniej poruszał się po mieście i coraz częściej wyobrażał sobie własne przedsięwzięcie. Widząc pełną salę, myślał o zarobku. Pustą tłumaczył sobie pogodą albo złą reklamą. Jeszcze nie rozumiał, ile rzeczy pozostaje niewidocznych dla człowieka patrzącego z zewnątrz.

Pewnego wolnego popołudnia kupił los. Zrobił to niemal odruchowo, wspominając spacery z rodzicami. Wygrana nie była ogromna, ale wystarczyła, żeby wyraźnie powiększyć jego oszczędności.

Przez resztę dnia chodził z uśmiechem. Wieczorem zadzwonił do domu.

— Znowu wygrałem.

Andrzej westchnął.

— Tobie zawsze coś wpadnie.

— Mówiłem ci.

— Tylko nie planuj życia pod następny los.

Krzysiek schował pieniądze. Tym razem nie wydał ich od razu. Myślał już o większej rzeczy niż kolacja czy prezent. Wygrana sprawiła, że możliwość własnego interesu wydała mu się bliższa.

Damiana poznał przez ludzi bywających w lokalu. Był starszy od niego, swobodny i zawsze wyglądał, jakby gdzieś się spieszył, choć przy rozmowie potrafił siedzieć długo. Znał imiona dostawców, kierowców i właścicieli różnych miejsc. Krzysiek słuchał go z zainteresowaniem.

Damian szybko zauważył jego ambicję.

— Ty tu długo nie zostaniesz — powiedział.

— Dlaczego?

— Bo patrzysz, jakbyś już sprawdzał, co zrobiłbyś po swojemu.

Było to dokładnie to, co Krzysiek chciał usłyszeć.

Zaczęli spotykać się po pracy. Damian mówił o handlu i obsłudze turystów, o dostawach pamiątek oraz lokalnych produktów do punktów sprzedaży. Twierdził, że zna miejsca, które potrzebują towaru, i ludzi, od których można go kupić. Brakowało mu kogoś, kto potrafiłby zdobywać nowych odbiorców.

Krzysiek od razu wyobraził sobie siebie w tej roli. Nie za stolikiem ani przy zmywaniu, tylko na spotkaniach, z własnym towarem i udziałem w zysku.

Damian pokazał mu próbki i opowiadał o zamówieniach. Mówił konkretniej niż turyści wspominający swoje zajęcia na łące. Przy niektórych nazwach Krzysiek dopytywał, przy innych kiwał głową, nie chcąc zdradzić, że nie wszystko rozumie.

Gdy wspomniał o propozycji Romanowi, właściciel zapytał:

— Widziałeś te zamówienia czy tylko o nich słyszałeś?

— Damian zna ludzi.

— To nie odpowiedź.

Krzysiek poczuł irytację. Miał wrażenie, że każdy starszy od niego potrafi przede wszystkim mówić, na co trzeba uważać. On właśnie znalazł okazję.

Marta słuchała inaczej.

— Sprawdź go — powiedziała. — Jeśli wszystko się zgadza, nadal będzie się zgadzało za tydzień.

Zgodził się, ale następnego dnia Damian mówił już o terminie wpłaty za towar. Dobra cena miała obowiązywać tylko przez krótki czas. Krzysiek otworzył zeszyt i przeliczył oszczędności razem z wygraną.

Wystarczało.

Tego wieczoru wyszedł nad rzekę. Kraków świecił po obu stronach Wisły. Przez most przejeżdżały samochody, na chodniku ktoś przystanął, żeby zrobić zdjęcie. Krzysiek patrzył na światła i przypomniał sobie pierwszą rodzinę przy Kici. Wtedy też wystarczyło odważyć się podejść.

W pokoju długo siedział nad zeszytem. Na jednej stronie były opłaty i terminy, na drugiej zaczął zapisywać pomysły na własną sprzedaż. Obok leżała wizytówka Damiana.

Rano miał podjąć decyzję. Zamknął zeszyt, ale wizytówkę zostawił na wierzchu.

Rozdział 6 — Pierwsza wielka strata

Nazajutrz Krzysiek zadzwonił do Damiana, zanim zdążył zmienić zdanie. Powiedział, że wchodzi w interes. Po drugiej stronie usłyszał krótką ciszę, potem zadowolony głos:

— Wiedziałem, że potrafisz podjąć decyzję.

Te słowa sprawiły mu przyjemność. Miał osiemnaście lat i po raz pierwszy ktoś traktował jego oszczędności jak kapitał, a jego samego jak wspólnika.

Spotkali się po południu. Damian przyniósł dokumenty, listę towarów i kilka próbek. Krzysiek czytał, ale bardziej interesowało go to, co miało nastąpić po podpisaniu. Wyobrażał sobie dostawy, nowych klientów, własne nazwisko na wizytówce. Przy pytaniach o rozliczenie Damian odpowiadał szybko. Wszystko wydawało się przygotowane.

Krzysiek przekazał większą część oszczędności. Zostawił niewielką rezerwę na mieszkanie i jedzenie. Kiedy wracał do pokoju, portfel był lżejszy, lecz on czuł się bogatszy niż rano.

W pierwszych tygodniach coś rzeczywiście się działo. Oglądali towar, odwiedzali punkty sprzedaży, rozmawiali z ludźmi. Krzysiek zdobył dwóch odbiorców na niewielkie partie. Pieniądze z tych zamówień nie były duże, ale wystarczyły, żeby uspokoić jego wątpliwości.

Roman pozwolił mu ograniczyć liczbę zmian. Nie ukrywał niezadowolenia.

— Zostaw sobie pracę, dopóki nie wiesz, z czego będziesz żył.

— Przecież właśnie zaczynam.

— Właśnie dlatego.

Krzysiek uznał, że właściciel nie chce stracić dobrego pracownika. Łatwiej było przyjąć takie wyjaśnienie niż potraktować jego słowa jako ostrzeżenie.

Damian zabierał go na spotkania, podczas których rozmowy o interesach przechodziły w kolacje i późne wyjścia. Krzysiek lubił ten świat. Ludzie mieli plany, kontakty i swobodę, której sam dopiero się uczył. Nie zawsze wiedział, co jest prawdą, a co opowieścią na użytek towarzystwa. Słuchał jednak z przekonaniem, że wreszcie znalazł się blisko dużych pieniędzy.

Na jednym z takich wieczorów poznał Joannę. Miała dwadzieścia siedem lat, pracowała przy organizacji wydarzeń i nosiła obrączkę. Krzysiek zauważył ją od razu. Joanna mówiła spokojnie, czasem przerywała Damianowi, kiedy przesadzał w opowieściach. To właśnie jej uwaga zaczęła interesować Krzyśka bardziej niż rozmowa o sprzedaży.

Został przy niej, gdy inni poszli zamówić kolejne napoje.

— Zawsze taki pewny siebie? — zapytała.

— Nie zawsze.

Odpowiedź zabrzmiała szczerze. Joanna uśmiechnęła się i przez chwilę przyglądała mu się uważniej.

Nie powiedział jej o Marcie. W kolejnych rozmowach przedstawiał się jako człowiek całkowicie wolny. Kiedy Joanna wspomniała o trudnościach w małżeństwie, słuchał cierpliwie, choć w myślach zastanawiał się przede wszystkim, czy zgodzi się z nim spotkać.

Zgodziła się. Była dorosła i podejmowała własne decyzje, lecz Krzysiek dawał jej obraz siebie, który wygodnie pomijał niewygodne szczegóły. Mówił, że rozumie jej samotność. Nie pytał sam siebie, czy będzie przy niej wtedy, gdy rozmowa przestanie prowadzić do tego, czego chciał.

Ich romans zaczął się szybko. Krzysiek odczuwał ekscytację także dlatego, że Joanna była mężatką. Wyobrażał sobie człowieka, który wracał do niej do domu, i czuł niedojrzałe zadowolenie, że potrafił wkroczyć w jego życie. Nie znał tego mężczyzny. Nie musiał go znać, żeby traktować całą sytuację jak zwycięstwo.

Marta zauważyła, że Krzysiek coraz częściej odwołuje spotkania. Tłumaczył się pracą, dostawami i rozmowami z Damianem. Część z tego była prawdą, dzięki czemu kłamstwa przychodziły łatwiej.

Pewnego wieczoru czekała na niego po swojej zmianie. Nie przyszedł. Następnego dnia powiedział, że spotkanie przeciągnęło się do późna.

— Nie mogłeś dać znać?

— Zapomniałem.

Marta patrzyła na niego przez chwilę.

— O mnie czy o telefonie?

Nie odpowiedział wprost. Pocałował ją w policzek i zaczął opowiadać o dużym zamówieniu. Liczył, że nowy temat odsunie poprzedni.

W Krakowie zaczynała się jesień. W Plantach liście żółkły najpierw wysoko, później opadały na ławki i alejki. Po deszczu bruk długo pozostawał ciemny, a światła witryn odbijały się w kałużach. Nad Wisłą wiatr stawał się chłodniejszy. Krzysiek nadal chodził tam po pracy, lecz teraz częściej sprawdzał telefon niż patrzył na wodę.

Damian potrzebował kolejnej wpłaty. Mówił o większej partii towaru, korzystnej cenie i odbiorcy, którego nie wolno stracić. Krzysiek nie miał już dość pieniędzy.

— Pierwsze rozliczenie za chwilę będzie — zapewnił wspólnik. — Trzeba tylko przejść ten moment.

Krzysiek poprosił Andrzeja o pożyczkę. Nie opowiedział wszystkiego. Wspomniał o rozwijającym się interesie i pieniądzach chwilowo związanych w towarze.

— Ile już włożyłeś? — zapytał brat.

Podał kwotę.

— A ile dostałeś z powrotem?

Krzysiek zaczął tłumaczyć, dlaczego pytanie nie oddaje sytuacji. Andrzej wysłuchał go, potem powtórzył je dokładnie.

Rozmowa skończyła się napięciem. Starszy brat przystał na niewielką pożyczkę z własnych oszczędności, ale chciał znać termin oddania. Krzysiek obiecał szybko. Termin podał ten sam, który usłyszał od Damiana.

Przez kilka dni wszystko zdawało się zmierzać w dobrą stronę. Wspólnik odbierał telefon, zapewniał, że transport jest przygotowany. Krzysiek spotkał się z kolejnym odbiorcą i ustalił dostawę. Poczuł ulgę. Miał już tyle powodów do niepokoju, że chętnie przyjął każdy powód, żeby je odsunąć.

W tym samym czasie Joanna zaczęła domagać się jasnej odpowiedzi, czym jest ich relacja.

— Nie chcę być kimś, do kogo przychodzisz tylko wtedy, kiedy masz ochotę — powiedziała.

Krzysiek zapewnił, że zależy mu na niej. Nie chciał rozmawiać o przyszłości. Nie zamierzał wiązać z nią życia, lecz wiedział, że powiedzenie tego wprost mogłoby zakończyć romans.

Kilka dni później flirtował z inną dorosłą kobietą podczas spotkania ze znajomymi. Przez chwilę podobała mu się bardziej niż wszystkie jego dotychczasowe plany. Miał poczucie, że skoro ktoś odwzajemnia zainteresowanie, szkoda odchodzić. Podobnie myślał o pieniądzach: okazja pojawiała się teraz, więc trzeba było z niej skorzystać.

Joanna dowiedziała się o Marcie przypadkiem. Zobaczyła ich razem przed lokalem. Później zapytała go bez wstępu:

— Dlaczego mi nie powiedziałeś?

Próbował wyjaśnić, że niczego nie obiecywał. Wypowiedział te słowa i od razu usłyszał, jak źle brzmią po wszystkich wcześniejszych zapewnieniach.

— Obiecywałeś tyle, ile potrzebowałeś — odpowiedziała Joanna.

Wyszła, zanim znalazł kolejną wymówkę.

Marta również przestała wierzyć w jego wyjaśnienia. Kiedy zapytała o Joannę, początkowo zaprzeczył. Potem przyznał tylko tyle, ile uważał za konieczne. Patrzył na Martę i szukał znaku, że zdoła jeszcze odwrócić rozmowę.

— Gdybym nie zapytała, powiedziałbyś mi? — spytała.

Milczał.

Marta zabrała rzeczy, które zostawiła w jego pokoju. Nie podniosła głosu. To sprawiło, że poczuł się gorzej. Przy kłótni mógłby bronić się przed ostrymi słowami. Tutaj miał przed sobą tylko jej decyzję.

Następnego ranka telefon Damiana nie odpowiadał.

Krzysiek zadzwonił ponownie po godzinie, potem po południu. Wysyłał wiadomości. Najpierw krótkie, później coraz dłuższe. Dostawa miała dotrzeć tego dnia. Odbiorca czekał.

Wieczorem Damian odpisał, że wystąpiło opóźnienie. Nie podał nowego terminu.

Przez następne dni Krzysiek jeździł pod adresy, które znał, pytał ludzi i przeglądał dokumenty. W miejscu, które Damian nazywał ich magazynem, zastał zamknięte drzwi. Człowiek z sąsiedniego pomieszczenia powiedział, że widywał go tam, ale ostatnio nie przychodził.

Krzysiek skontaktował się z firmą wymienioną jako dostawca. Dowiedział się, że nie przyjęła zamówienia w rozmiarze, o którym mówił Damian. Niewielkie partie, które wcześniej oglądał i sprzedawał, istniały naprawdę. Wielka transakcja, na którą przekazał resztę pieniędzy, nie wyglądała już tak samo.

Wrócił do pokoju i rozłożył dokumenty na łóżku. Czytał je po raz kolejny. Teraz każde niejasne zdanie zatrzymywało jego uwagę. Kwoty, terminy i zapewnienia, które uznał za wystarczające, przestały do siebie pasować.

Nie stracił pieniędzy w jednej chwili. Dopiero w jednej chwili zrozumiał, że je stracił.

Poszedł do Romana. Właściciel posadził go przy pustym stoliku i wysłuchał. Krzysiek przyniósł wszystkie dokumenty. Po raz pierwszy opowiedział o wpłatach bez upiększania.

— Chcę to odzyskać — powiedział.

— Najpierw zbierz wszystko, co masz. Potwierdzenia, wiadomości, nazwiska.

Roman pomógł mu uporządkować materiał. Krzysiek zgłosił sprawę. Zostawił informacje potrzebne do kontaktu i wrócił z poczuciem, że zrobił to, co mógł zrobić od razu. Nie oznaczało to jednak, że odzyska pieniądze przed terminem czynszu.

Roman nie mógł przywrócić mu wszystkich dawnych zmian. W międzyczasie zatrudnił kogoś innego. Dał mu pracę na kilka dni, za którą Krzysiek przyjął zapłatę bez targowania.

W lokalu spotkał Martę. Przywitała się uprzejmie. Chciał opowiedzieć jej o Damianie, lecz zatrzymał się, widząc jej twarz.

— Słyszałam — powiedziała.

— Wszystko się posypało.

— Z Damianem tak.

Zrozumiał, co pozostawiła niewypowiedziane. Ich relacja nie rozpadła się z winy wspólnika.

Wieczorem zadzwonił do Andrzeja. Tym razem podał wszystkie kwoty. Wyjaśnił, co sprawdził i czego nadal nie wiedział. Na końcu przyznał, że nie odda pożyczki w obiecanym terminie.

Brat długo się nie odzywał.

— Rodzice wiedzą?

— Jeszcze nie.

— Powiedz im.

— Wstyd mi.

— Wiem.

To jedno słowo pozwoliło Krzyśkowi mówić dalej.

Do Kazimiery zadzwonił następnego dnia. Zapytała, czy ma co jeść. Józef chciał wiedzieć, czy zostały mu pieniądze na podróż. Nikt nie powiedział, że się tego spodziewał.

Krzysiek wyszedł jeszcze raz nad Wisłę. Na bulwarze było mało ludzi. Wiatr pchał drobny deszcz w stronę rzeki, a Wawel ciemniał nad wodą. Miejsce, w którym wcześniej wyobrażał sobie sukces, wyglądało teraz zwyczajnie: mokry chodnik, ławka, światło odbite w nurcie.

Myślał o wygranym losie. Przez kilka miesięcy traktował go jak dowód, że wszystko musi mu się udać. Teraz widział, ile własnych decyzji schował za tym przekonaniem. Nie sprawdził Damiana tak dokładnie, jak powinien. Nie słuchał Romana. Pożyczył od brata i podał termin, którego sam nie kontrolował.

Z kobietami postępował podobnie. Obiecywał, żeby nie utracić tego, co mu odpowiadało. Kiedy przestawało być wygodnie, szukał kolejnej okazji. Marta i Joanna znały już tę stronę jego charakteru. On dopiero zaczynał ją dostrzegać i wcale nie był pewien, czy potrafi z niej zrezygnować.

Przed wyjazdem zaniósł Marcie krótką wiadomość. Przeprosił za kłamstwa. Nie prosił, żeby wróciła, i nie dopisywał wyjaśnień o ciężkim okresie. Zostawił jej wybór, czy przeczyta i czy odpowie.

Gospodyni rozliczyła z nim pokój. Krzysiek spakował torbę, próbki towaru i dokumenty. Zeszyt od Andrzeja był grubszy od wsuniętych między kartki potwierdzeń. Na ostatniej stronie zapisał, komu i ile musi oddać.

Rankiem dotarł na dworzec wcześniej. Miał czas usiąść i spojrzeć na ludzi spieszących do pociągów. Kilka miesięcy wcześniej był jednym z przyjeżdżających. Teraz trzymał bilet w drugą stronę.

Kiedy pociąg ruszył, Kraków powoli znikał za oknem. Krzysiek schował telefon. Andrzej napisał, że wyjdzie po niego.

Dalej pojawiły się pola. Nad wilgotną ziemią leżała mgła. Patrzył na nią długo, nie próbując wymyślić opowieści, z którą wejdzie do rodzinnego domu.

Wracał bez oszczędności, z długiem wobec brata i sprawą, której zakończenia nie znał. Po raz pierwszy nie miał gotowej odpowiedzi na pytanie, co zrobi dalej.

Rozdział 7 — Powrót do Bystrowic

Andrzej czekał przy samochodzie. Kiedy zobaczył brata, wyszedł kilka kroków naprzeciw i wziął od niego torbę. Nie zapytał o Damiana ani o pieniądze. Krzysiek był przygotowany na pytania, więc przez chwilę nie wiedział, co powiedzieć.

— Długo czekasz?

— Niedługo.

Wsiedli. Przez pierwsze kilometry rozmawiali o drodze i pogodzie. Potem Krzysiek oparł głowę o szybę. Za oknem przesuwały się pola, domy i drzewa niemal pozbawione liści. W zagłębieniach terenu zalegała mgła.

Kiedy skręcili w znajomą drogę, poczuł ulgę, której się wstydził. Wyjeżdżając, chciał pokazać wszystkim, że poradzi sobie sam. Teraz cieszył się, że ktoś wiezie go do domu.

Kazimiera wyszła przed drzwi. Objęła go mocno, potem odsunęła się, żeby spojrzeć mu w twarz. Józef stał za nią. Uścisnął syna za ramię i pomógł wnieść rzeczy.

W kuchni czekało jedzenie. Krzysiek usiadł na swoim dawnym miejscu. Wszystko było znajome: kubek, światło nad stołem, odgłos zamykanej szuflady. Dopiero po kolacji wyciągnął dokumenty.

Opowiedział o Damianie, wpłatach i zgłoszeniu sprawy. Józef czytał wolno. Andrzej patrzył na potwierdzenia, które dotyczyły także jego oszczędności. Kazimiera słuchała, trzymając dłonie na kolanach.

— Oddam ci — powiedział Krzysiek do brata.

— Tym razem nie podawaj terminu, którego nie znasz.

Skinął głową. Nie próbował się tłumaczyć.

Pierwsze tygodnie minęły przy pracy w gospodarstwie. Wstawał razem z ojcem, pomagał tam, gdzie był potrzebny, i wracał wieczorem zmęczony. W mieście miał wrażenie, że wszystko zależy od rozmowy i właściwego kontaktu. Tutaj niedokończona praca zostawała na miejscu i czekała następnego dnia.

Czasem szedł nad stawy. Jesienne brzegi były ciemne, wilgotne, pełne opadłych liści. Woda wydawała się głębsza pod szarym niebem. Wiatr poruszał suchymi trzcinami, wydobywając z nich cichy szelest. Krzysiek stał przy ścieżce, którą znał od dziecka, i słuchał.

Nie odzyskał pieniędzy od razu. Nadchodziły wiadomości dotyczące sprawy, prośby o uzupełnienie informacji, kolejne okresy oczekiwania. Zachowywał wszystko w jednej teczce. Powoli przestał zaczynać każdy dzień od sprawdzania, czy Damian się odezwał.

Zimą podjął dorywczą pracę przy remontach. Nosił materiały, porządkował pomieszczenia, uczył się od ludzi, którzy potrafili więcej. Część zarobku oddawał Andrzejowi. Niewielkie wpłaty irytowały go swoją powolnością, lecz brat przyjmował je bez komentarza.

Któregoś wieczoru Krzysiek usiadł nad starym zeszytem. Obok zapisów z Krakowa znalazł zdanie dotyczące miejsca na samochody. Przypomniał sobie pytania turystów, auta zostawiane przy drodze i ludzi próbujących zawrócić w ciasnym miejscu.

Nazajutrz poszedł obejrzeć skraj rodzinnego gruntu przy drodze. Ziemia była zmarznięta. Stanął tam, gdzie można byłoby urządzić wjazd, potem przeszedł w stronę ścieżek prowadzących do łąk i stawów.

Tym razem nie zobaczył od razu hotelu ani całego ośrodka. Wyobraził sobie samochód, który może bezpiecznie zjechać z drogi. Potem drugi. Rodzinę wysiadającą bez pośpiechu i ruszającą na spacer.

Wieczorem pokazał miejsce ojcu.

— Parking — powiedział. — Ludzie i tak przyjeżdżają. Nie mają gdzie zostawić samochodów.

Józef obejrzał grunt, drogę i sąsiednie pola.

— Najpierw sprawdzimy, czy można to tutaj zrobić.

Krzysiek chciał mówić dalej, ale zatrzymał się. W Krakowie zbyt często uznawał własny zapał za wystarczającą odpowiedź.

Zanim zaczęli prace, wyjaśnili potrzebne formalności i sposób urządzenia wjazdu. Krzysiek rozmawiał z ludźmi, którzy znali podobne przedsięwzięcia. Pytał o odwodnienie, nawierzchnię i miejsca, gdzie po deszczu zbiera się woda. Nie wszystko mu się podobało. Niektóre odpowiedzi oznaczały wydatek, którego wcześniej nie przewidział.

Andrzej oglądał z nim kolejne wyliczenia.

— Ile chcesz tam zmieścić?

— Na początek tyle, żeby nie zrobić bałaganu.

Starszy brat podniósł wzrok.

— To już brzmi inaczej.

Nie było to wybaczenie wszystkiego, co wydarzyło się w Krakowie. Krzysiek jednak zapamiętał ten komentarz.

Przygotowania trwały dłużej, niż planował. Pracował, odkładał, porównywał ceny. Z pomocą rodziny urządził niewielki teren, wyznaczył miejsca i zadbał o czytelny dojazd. Nie ruszał brzegu stawu ani łąki, na której najchętniej odpoczywali spacerowicze. Parking miał ułatwić dojście do tych miejsc.

Wiosna przyszła wraz z ptakami. Nad polami znów rozlegały się głosy, na łąkach pojawiły się drobne kwiaty. Po porannym deszczu słońce wychodziło zza chmur i rozświetlało wodę. Przy stawach nowe pędy wyrastały między suchymi trzcinami.

Krzysiek skończył dziewiętnaście lat. W urodziny nie urządził dużego przyjęcia. Wieczorem usiadł z Andrzejem na ławce, którą zrobili przed laty. Drewno wymagało odświeżenia, ale nadal dobrze służyło.

— Myślałem, że będę teraz w Krakowie — powiedział.

— Możesz jeszcze być.

— Teraz chcę skończyć tutaj.

Andrzej spojrzał w stronę przygotowywanego parkingu.

— To skończ.

Pierwszy samochód przyjechał w pogodną sobotę. Kierowca zwolnił przy wjeździe, przeczytał tablicę i zapytał, którędy dojść do stawów. Krzysiek wyjaśnił drogę. Z auta wysiadła rodzina, wyjęła plecak i ruszyła ścieżką.

Chłopak patrzył za nimi z podobnym napięciem jak kiedyś przy Kici. Tym razem nie musiał zachęcać do zdjęcia. Ludzie potrzebowali miejsca, które właśnie przygotował.

W południe stało już kilka samochodów. Nie było tłumu, ale nie było też pustki. Józef przyszedł sprawdzić, czy wjazd pozostaje przejezdny. Andrzej poprawił jedną z oznaczających miejsca linek. Krzysiek rozmawiał z przyjezdnymi i wskazywał ścieżki.

Po południu ruszył na krótki obchód. Na łąkach wiatr kładł wysoką trawę, nad kwiatami unosiły się owady. Przy wodzie ktoś czytał książkę, dalej dzieci oglądały ważkę siedzącą na łodydze. Krzysiek minął ich ostrożnie, żeby nie spłoszyć owada.

Poczuł dumę. Nie z liczby samochodów, lecz z tego, że jego pomysł pasował do miejsca. Ludzie mogli przyjechać, zostawić auto i przez kilka godzin chodzić tam, gdzie on chodził całe życie.

Latem gości przybywało. Jedni trafiali przypadkiem, inni wracali po poprzedniej wizycie. Krzysiek pamiętał twarze, pytał, czy spacer się udał. Coraz częściej słyszał to samo pytanie:

— A nocleg gdzieś tutaj znajdziemy?

Na początku odsyłał ludzi do innych miejsc. Potem zaczął zapisywać, ile razy pytali o pokoje i na jak długo chcieli zostać. Wieczorami oglądał pomieszczenia w domu, które można byłoby kiedyś przeznaczyć dla gości. Rozmawiał z rodzicami. Jeszcze niczego nie obiecywał turystom.

Przyjezdni dawali mu także inne okazje, z których korzystał znacznie mniej ostrożnie. Lubił kobiety i szybko rozpoznawał, kiedy rozmowa staje się czymś więcej niż pytaniem o drogę. Nie szukał już prezentów, żeby zwrócić na siebie uwagę. Wystarczały swoboda, zainteresowanie i umiejętność powiedzenia tego, co druga osoba chciała usłyszeć.

Poznał Ewę podczas jednego z weekendów. Miała dwadzieścia osiem lat i przyjechała z koleżanką. Gdy wspomniała o mężu, spojrzał na jej obrączkę. Nie wycofał się. Zaproponował, że pokaże im spokojniejszą ścieżkę przy stawach.

Koleżanka wróciła wcześniej do samochodu. Ewa została jeszcze na chwilę. Rozmawiali na brzegu, gdzie trzciny osłaniały od wiatru, a światło przechodziło między łodygami. Krzysiek słuchał jej opowieści, zadając pytania tak, żeby zatrzymać ją dłużej.

Przy następnej wizycie przyjechała sama. Wiedział, że ich spotkania mogą zranić innych, lecz ta świadomość nie zatrzymywała go. Podobało mu się, że dorosła mężatka wybiera jego towarzystwo. Ewa podejmowała własną decyzję o romansie, ale nie znała wszystkich jego zamiarów. Krzysiek zapewniał ją, że czeka na jej przyjazdy, choć już rozglądał się za następną kobietą.

Nie opowiadał rodzinie o tych spotkaniach. Andrzej zauważył jednak, że brat czasem zostawia mu parking bez uprzedzenia i znika na dłużej.

— Mam ci pomagać czy zastępować, kiedy idziesz na randkę? — zapytał pewnego wieczoru.

— Przecież wszystko działało.

— Nie o to pytam.

Krzysiek wzruszył ramionami, ale następnego dnia pilnował miejsca sam. O pieniądzach potrafił już rozmawiać uczciwiej. W relacjach nadal szukał sposobu, żeby zachować korzyści i uniknąć odpowiedzialności.

Ewa przestała przyjeżdżać, kiedy odkryła, że nie jest jedyną. Przysłała krótką wiadomość. Krzysiek przeczytał ją przy stoliku, odpisał dopiero wieczorem i próbował złagodzić jej znaczenie. Nie odpowiedziała.

Przez kilka dni wracał myślami do jej twarzy. Potem pojawiła się nowa znajomość. Strata nie była dla niego tak dotkliwa jak ta w Krakowie, bo tym razem to ktoś inny odjeżdżał z poczuciem, że uwierzył niewłaściwej osobie.

Parking przynosił dochód powoli. Zdarzały się puste, deszczowe weekendy i dni, kiedy musiał odmawiać, bo wszystkie miejsca były zajęte. Odkładał część wpływów i spłacał Andrzeja. Nie odzyskał jeszcze pieniędzy od Damiana, lecz przestał uwzględniać je w planach tak, jakby miały nadejść jutro.

Pod koniec lata podał bratu kolejną kwotę. Andrzej przeliczył ją i zapisał.

— Zostało mniej — powiedział.

Krzysiek skinął głową. To proste zdanie sprawiło mu więcej przyjemności niż dawne zapewnienia wspólnika o wielkim zysku.

Jesienią wrócili do rozmowy o noclegach. Kazimiera pokazała mu dwa pomieszczenia, które dałoby się przygotować dla gości. Józef mówił o pracach, które trzeba wykonać wcześniej. Andrzej przyniósł miarkę.

Krzysiek stanął w pustym pokoju i spojrzał przez okno. Widać było ogród, dalej pola i fragment ścieżki. Wyobraził sobie turystę, który otwiera to okno rano, zanim ruszy na spacer.

Tym razem zapisał najpierw to, co miał. Dopiero potem zaczął dopisywać, co chce zbudować.

Wieczorem wyszedł na parking. Ostatni samochód odjechał przed chwilą. Powietrze pachniało ziemią i chłodną wodą. Nad stawami przesuwały się ptaki, coraz mniej widoczne na gasnącym niebie.

W domu paliło się światło. Na stole czekały wymiary pokoi i pierwsze notatki. Krzysiek postał jeszcze chwilę przy wjeździe, potem wrócił do rodziny. Miał przed sobą następny etap: miejsce, z którego goście nie będą musieli odjeżdżać przed nocą.

Rozdział 8 — Miłość i rachunki

Pierwsze łóżko dla gości wnieśli przez okno. W drzwiach zabrakło kilku centymetrów, których Krzysiek nie uwzględnił przy zakupie. Andrzej trzymał ramę od strony ogrodu, Józef pomagał w pokoju, a Kazimiera pilnowała, żeby nie zahaczyli o świeżo pomalowaną ścianę.

Kiedy wreszcie postawili mebel na miejscu, Krzysiek roześmiał się z ulgą.

— Następne kupimy mniejsze.

— Następne najpierw zmierzysz — odpowiedział Andrzej.

Za oknem ogród budził się po zimie. Ziemia była ciemna i wilgotna, na gałęziach rozwijały się pąki. Dalej, ponad polami, ciągnęły jasne chmury. Krzysiek stanął przy oknie i wyobraził sobie człowieka, który obudzi się tutaj po pierwszej nocy.

Miał dwadzieścia lat. Od powrotu z Krakowa zdążył urządzić parking, spłacić część długu i przekonać rodziców do dwóch pokoi gościnnych. Nie było jeszcze hotelu ani dużego ośrodka. Był rodzinny dom, ogród i przygotowane miejsce dla kilku osób. To wystarczało, żeby zacząć.

Przed przyjęciem gości dopilnowali potrzebnych spraw i wyposażenia. Kazimiera sprawdzała pościel oraz ręczniki, Józef kończył prace przy łazience. Krzysiek przygotował opis noclegów. Najdłużej wybierał zdjęcia okolicy. Chciał pokazać wodę, trawy i ścieżki tak, jak widzieli je ludzie przyjeżdżający na spacer.

Na jednej fotografii mgła przesłaniała dalszy brzeg stawu. Na drugiej słońce oświetlało łąkę, na której owady unosiły się nad kwiatami. Nie potrzebował niczego dopowiadać. Wystarczyło, żeby goście wiedzieli, co znajdą po wyjściu z domu.

Pierwsza rezerwacja przyszła na długi weekend. Para chciała odpocząć od miasta i zapytała, czy rano będzie można zjeść śniadanie.

Krzysiek spojrzał na matkę.

— Możemy?

Kazimiera zastanowiła się przez chwilę.

— Możemy. Ale zapiszesz, że to też kosztuje i wymaga pracy.

Tym razem zapisał.

Goście przyjechali późnym popołudniem. Obejrzeli pokój, odłożyli torby i prawie od razu wyszli nad stawy. Krzysiek patrzył z okna, jak oddalają się ścieżką. Wrócili dopiero przed zmrokiem, z chłodnymi dłońmi i zaróżowionymi twarzami.

— Zostaniemy dzień dłużej, jeśli pokój jest wolny — powiedziała kobieta.

Był wolny.

Rano Kazimiera postawiła śniadanie na stole. Przez otwarte okno dochodził ptasi śpiew. Goście jedli wolno, rozmawiając o wczorajszym spacerze. Krzysiek po raz pierwszy zobaczył, że można zarabiać także na tym, żeby ludzie nigdzie się nie spieszyli.

Przez następne miesiące dom zmienił swój rytm. W piątki słychać było walizki na schodach, w niedziele pożegnania. Ktoś prosił o dodatkowy koc, ktoś pytał o najkrótszą drogę do wody. Dzieci biegały do ogrodu, rodzice przystawali przy bramie. Kazimiera poznawała ich upodobania przy śniadaniu, a Krzysiek zapamiętywał, kto chce wrócić.

Wieczorami goście siadali na zewnątrz. Nad polami powoli gasło światło, od stawów napływał chłód. W trzcinach coś się poruszało, na wodzie pojawiały się ostatnie odbicia nieba. Rozmowy cichły wraz ze zmrokiem. Czasem ktoś prosił, żeby jeszcze nie zapalać lampy.

Właśnie podczas jednego z takich wieczorów Krzysiek poznał Magdę. Miała dwadzieścia cztery lata i przyjechała ze znajomą na kilka dni. Pracowała w niewielkim biurze, a wolny czas spędzała na fotografowaniu. Zanim zapytała go o pokój, chciała wiedzieć, z której strony stawu najlepiej oglądać wschód słońca.

Pokazał jej ścieżkę następnego ranka. Trawa była mokra, powietrze chłodne. Magda zatrzymywała się często, przykucała przy roślinach, patrzyła przez aparat. Krzysiek z początku próbował ją zabawiać. W końcu zamilkł i pozwolił jej pracować.

Przy wodzie cienka mgła przesuwała się nad powierzchnią. Gdy słońce wyszło wyżej, krople na trzcinach zaczęły świecić. Magda zrobiła kilka zdjęć, potem opuściła aparat.

— Tutaj naprawdę można odpocząć — powiedziała.

Krzysiek spojrzał na nią zamiast na staw.

Po wyjeździe przysłała fotografie. Jedną wykorzystali w opisie noclegów za jej zgodą. Potem wymieniali wiadomości już bez związku z pokojami. Magda wróciła jesienią, a zimą Krzysiek odwiedził ją w mieście.

Ich relacja rozwijała się wolniej niż jego wcześniejsze romanse. Magda nie dawała się przekonać samymi zapewnieniami. Jeśli umawiali się na konkretny dzień, oczekiwała, że przyjedzie albo uprzedzi, że nie może. Pytała, co planuje, i pamiętała odpowiedzi.

Podobało mu się to, dopóki nie czuł się ograniczony.

W następnym sezonie noclegi sprzedawały się lepiej. Zysk z parkingu i pokoi przeznaczał na kolejne prace. Nie wydawał już wszystkiego po pierwszym udanym weekendzie. Nadal lubił przyjemności, ale coraz większą satysfakcję sprawiało mu to, co zostawało na miejscu: odnowiony pokój, wygodna ławka, przygotowany ogród.

Andrzej przyszedł pewnego wieczoru z kartką.

— To ostatnia część — powiedział Krzysiek, podając mu pieniądze.

Starszy brat przeliczył je i przekreślił zapis długu.

Przez chwilę obaj patrzyli na kartkę. Krzysiek spodziewał się większej radości, może jakiejś uwagi. Andrzej schował pieniądze.

— Dobrze — powiedział.

To wystarczyło.

Sprawa Damiana nadal nie przyniosła mu odzyskania całej straty. Nie odkładał już życia do czasu jej zakończenia. Przy każdym większym wydatku sam sprawdzał, z kim rozmawia i za co płaci. Uczył się cierpliwości, której wcześniej nie miał.

Magda widziała te zmiany i zaczynała ufać mu bardziej. Przyjeżdżała także poza sezonem. Pomagała uporządkować opis oferty, robiła zdjęcia nowych pokoi, lecz jasno mówiła, że jej praca nie może stać się niewidoczna.

— Jeśli robimy coś dla twojej firmy, ustalmy to osobno — powiedziała.

Krzysiek zgodził się. Przy niej trudniej było udawać, że każda pomoc należy mu się z samej bliskości.

Nie oznaczało to jednak, że przestał szukać innych kobiet. Zainteresowanie gości sprawiało mu przyjemność. Czasem wystarczało dłuższe spojrzenie, żeby zaczął przeciągać rozmowę. Kiedy Magdy nie było, łatwiej wracał do dawnych przyzwyczajeń.

Karolina miała dwadzieścia sześć lat i przyjechała z mężem. Byli gośćmi jednego z pokoi. Mąż lubił długie wyprawy rowerowe, ona wybierała krótsze spacery. Krzysiek zauważył, że przez część dnia zostaje sama.

Pierwsza rozmowa dotyczyła drogi nad staw. Kolejna trwała dłużej. Karolina mówiła z ironią o planach męża, który nawet na urlopie chciał osiągnąć wyznaczony wynik. Krzysiek słuchał, śmiał się w odpowiednich momentach i proponował własne towarzystwo.

Nie wspomniał o Magdzie. Karolina widziała młodego gospodarza, który poświęca jej uwagę. On widział kolejną okazję, tym bardziej pociągającą, że kobieta nosiła obrączkę.

Przed wyjazdem wymienili numery. Później spotykali się poza domem gościnnym. Karolina wybierała te spotkania świadomie, ale Krzysiek ukrywał, że równocześnie buduje relację z kimś innym. Pisał obu kobietom słowa, które miały podtrzymywać ich zainteresowanie.

Przez pewien czas uważał, że kontroluje sytuację. Pilnował dat przyjazdów, odpisywał z opóźnieniem, tłumaczył nieobecności pracą. Rachunki umiał już rozdzielać. Własne obietnice mieszały mu się coraz częściej.

Któregoś dnia Magda przyjechała wcześniej. Zastała go w ogrodzie z telefonem. Uśmiechnął się na jej widok, lecz odwrócił ekran tak szybko, że zwróciła na to uwagę.

Nie zapytała od razu. Wieczorem, kiedy zostali sami, wróciła do tego gestu.

— Z kim pisałeś?

— Ze znajomą.

— Którą?

Podał imię. Magda pamiętała Karolinę z opowieści o gościach.

— Spotykasz się z nią?

Krzysiek próbował odpowiedzieć tak, żeby nie skłamać wprost i niczego nie przyznać. Im dłużej mówił, tym mniej przekonująco brzmiał.

Magda usiadła.

— Zapytam raz jeszcze. Spotykasz się z nią?

Przyznał.

Przez okno dochodziły odgłosy wieczoru. W ogrodzie ktoś przesuwał krzesło, dalej rozmawiali goście. Krzysiek nagle zapragnął, żeby zadzwonił telefon, żeby ktoś go zawołał, żeby choć na chwilę przerwać tę rozmowę.

Magda nie płakała przy nim. Zapytała, od kiedy, potem spakowała rzeczy.

— Ja też mogę zdecydować, na co się zgadzam — powiedziała. — Tylko muszę znać prawdę.

Nie pozwoliła, żeby zatrzymał ją opowieścią o uczuciach. Wyjechała następnego ranka.

Kilka dni później na podwórze wszedł mąż Karoliny. Krzysiek rozpoznał go natychmiast. Mężczyzna chciał rozmawiać bez świadków, lecz Andrzej, widząc jego napięcie, został w pobliżu.

— Przyjechałem do was na wypoczynek — powiedział mężczyzna. — Nie po to, żebyś pisał potem do mojej żony.

Krzysiek miał przygotowane wymówki. Żadna nie wydawała się dobra, kiedy musiał spojrzeć temu człowiekowi w twarz.

Rozmowa była krótka i ostra. Andrzej przerwał ją, gdy głosy zaczęły się podnosić. Nie doszło do bójki, ale goście siedzący w ogrodzie słyszeli więcej, niż Krzysiek chciał.

Wieczorem Józef zamknął drzwi kuchni.

— To jest także nasz dom — powiedział.

Kazimiera nie patrzyła na syna. Andrzej stał przy oknie.

— Nie będziemy za ciebie tłumaczyć takich rzeczy — dodał ojciec. — Ani gościom, ani ludziom we wsi.

Krzysiek próbował oddzielić życie prywatne od interesu.

— Przyjechał tutaj — odpowiedział Andrzej. — Więc już się nie da.

W następnych tygodniach plotki dotarły dalej, niż spodziewał się Krzysiek. Niektórzy żartowali, inni omijali temat z przesadną uprzejmością. Jedna para odwołała pobyt po usłyszeniu historii od znajomych. Nie wiedział, ilu ludzi nie zadzwoniło w ogóle.

W notesie miał konkretne kwoty: wpływy, wydatki, rezerwacje. Nie było miejsca na zapis tego, ile kosztowało Magdę uwierzenie mu, ani na nieufność rodziców. Widział jednak skutki: puste krzesło, zdjęcia, których już nie przysyłała, chłodniejsze rozmowy przy stole.

Karolina również zakończyła kontakt. Nie próbował szukać jej przez inne osoby. Przez pewien czas trzymał się pracy i krótkich rozmów. Potem znów zdarzyło mu się flirtować z nową kobietą. Zatrzymał się dopiero wtedy, gdy usłyszał we własnych słowach znajomą obietnicę.

Nie stał się nagle wierny ani rozsądny. Chciał zachować swobodę, a zarazem nie tracić ludzi, którzy traktowali go poważnie. Coraz wyraźniej widział, że nie potrafi mieć obu rzeczy na swoich warunkach.

Przyroda trwała obok jego kłopotów. Jesienią nad stawami gromadziła się mgła, na polach zostawały ciemne bruzdy. Krzysiek chodził ścieżką, którą kiedyś pokazywał Magdzie. Pamiętał miejsca, gdzie przystawała z aparatem. Teraz, kiedy dostrzegał ładne światło, nie miał już komu wysłać zdjęcia z pytaniem, czy też je widzi.

Przez kolejne dwa sezony rozbudował agroturystykę o następne pokoje. Miał już dwadzieścia dwa lata. Część prac wykonywali z Andrzejem, do innych zatrudniali fachowców. Kazimiera nie chciała sama obsługiwać wszystkich śniadań, więc zorganizowali pomoc. Rosły przychody i obowiązki.

Krzysiek coraz częściej rozmawiał o większym budynku. Goście wracali, pytali o pobyty grupowe, o miejsce na wspólne spotkania. Mały dom przestawał wystarczać. Wieczorami szkicował układ pokoi i sali, z oknami skierowanymi ku łąkom.

Andrzej obejrzał jeden z rysunków.

— To już nie będą dwa pokoje.

— Wiem.

— I nie zrobimy tego po pracy w gospodarstwie.

Krzysiek przesunął szkic na środek stołu.

— Dlatego chcę zacząć od planu.

Za oknem zapadał zmrok. W pokojach gościnnych zapalały się światła. Ktoś wrócił ze spaceru, zamknął bramkę i otrzepał buty na wycieraczce.

Krzysiek otworzył notes na nowej stronie. Na górze napisał „hotel”, a pod spodem zaczął wpisywać pytania, na które musiał znaleźć odpowiedź. Najważniejsze dotyczyło pieniędzy. Dotychczasowe dochody pozwalały rozwijać pokoje gościnne, lecz budowa hotelu wymagała znacznie większego kapitału.

Wtedy przyjechała Alicja. Miała trzydzieści cztery lata. Towarzyszył jej mąż, Wiktor, starszy o ponad dwadzieścia lat, zamożny przedsiębiorca. Zarezerwowali pobyt, szukając ciszy i kilku dni z dala od miasta.

Wiktor przy śniadaniu często odbierał telefony. Wychodził do ogrodu i wracał dopiero wtedy, gdy kawa zdążyła ostygnąć. Alicja zostawała przy stole, patrząc przez okno. Krzysiek zauważył to, zanim dowiedział się czegokolwiek o ich życiu.

Zaproponował spacer nad stawy. Wiktor miał pilną rozmowę i powiedział, żeby żona poszła bez niego. Alicja wzięła lekki sweter. Krzysiek prowadził ją ścieżką między łąkami, gdzie wiatr poruszał trawą, a woda odbijała spokojne, jasne niebo.

Przystawali przy brzegu. Alicja pytała o okolicę, potem o jego wyjazd do Krakowa i powrót. Opowiedział o stracie, przemilczając szczegóły dotyczące Marty i innych kobiet. Przyznał, że chce zbudować hotel.

— Tutaj? — zapytała.

Wskazał miejsce oddalone od brzegu.

— Z widokiem na łąki. Żeby ludzie mieli gdzie zostać.

Alicja słuchała z zainteresowaniem. Podobało jej się, że młody gospodarz mówi o czymś z takim przekonaniem. Krzysiek dostrzegł to i przez następne dni znajdował powody, żeby spędzać z nią czas.

Po wyjeździe pisała do niego. Najpierw pytała o pogodę i nowe pokoje, później wiadomości stały się osobiste. Wróciła sama, tłumacząc mężowi, że potrzebuje odpoczynku. Ich znajomość zamieniła się w romans.

Alicja zakochała się. Mówiła mu o tym wprost, bez żartów i półsłówek. Krzysiek odpowiadał czułością, lecz nie myślał o wspólnej przyszłości równie poważnie. Z każdym spotkaniem coraz wyraźniej widział także możliwość zdobycia pieniędzy, których nie miał.

Nie kupował jej prezentów. Pokazywał miejsca, dzielił się planami i dawał uwagę, której pragnęła. Gdy mówił „nasze miejsce”, Alicja słyszała obietnicę wspólnego życia. On pozwalał jej tak to rozumieć.

Pewnego wieczoru rozłożył przed nią szkic hotelu. Siedzieli przy stole po wyjeździe ostatnich gości. W ogrodzie było ciemno, na szybie odbijała się lampa.

— Potrzebuję dużej sumy — powiedział. — Z tego, co zarabiam, nie zacznę budowy.

Alicja spojrzała na rysunek.

— Jak dużej?

Podał kwotę. Przez chwilę nie odpowiadała.

— Prosisz mnie o pieniądze?

— O pomoc. Moglibyśmy ustalić warunki.

Przysunął się i ujął jej dłoń. Wiedział, że w tej chwili łatwiej przekona ją bliskością niż samym planem.

Alicja miała własne oszczędności, lecz proponowana suma oznaczała dla niej poważną decyzję. Nie mogła potraktować jej jak zwykłego wydatku. Zapytała, jaki udział miałaby w przedsięwzięciu i czy naprawdę chce, żeby była częścią jego życia.