E-book
15.75
drukowana A5
33.3
Cholerny Bitcoin

Bezpłatny fragment - Cholerny Bitcoin


Objętość:
82 str.
ISBN:
978-83-293-0204-3
E-book
za 15.75
drukowana A5
za 33.3

Strona autora: www.KrzysztofTrybulski.pl

Od autora

To jest satyra, a nie pamiętnik inwestycyjny. Narrator opowiada fikcyjne, celowo przerysowane historie w pierwszej osobie. Liczby pojawiające się w jego fantazjach są częścią żartu, nie obietnicą zysku. Tam, gdzie pojawia się historia kryptowalut, warto pamiętać, że człowiek patrzący wstecz widzi gotowy wykres, podczas gdy człowiek podejmujący decyzję widzi wyłącznie niepewność. Ta różnica jest bohaterem drugiego planu całej książki.

ROZDZIAŁ 1. MOGŁEM BYĆ MILIARDEREM. ALE MI SIĘ NIE CHCIAŁO

Są poranki, w których człowiek budzi się z poczuciem, że życie jest piękne. Światło wpada przez okno, woda w czajniku zaczyna szumieć, a gdzieś za ścianą sąsiad wierci otwór dokładnie w tym miejscu, w którym mam resztki cierpliwości. Mój poranek wyglądał właśnie tak. Miałem jeszcze jeden powód do wzruszenia: telefon wyświetlił mi artykuł o człowieku, który kupił Bitcoina bardzo dawno temu. Z artykułu wynikało, że jego dawna decyzja okazała się znakomita. Nie wiem, jak autor rozpoznał, że ten człowiek był od początku wizjonerem. Być może miał zdjęcie jego twarzy z tamtego okresu. Ja na zdjęciach sprzed lat wyglądam najwyżej jak ktoś, kto zjadł za późno kolację.

Otworzyłem kalkulator. To był błąd. Istnieją bowiem kalkulatory, które służą do rozliczania podatków, liczenia rat i dzielenia rachunku za kolację. Istnieje też kalkulator alternatywnego życia. Wpisujesz do niego kwotę, której kiedyś nie zainwestowałeś, i otrzymujesz cenę jachtu, którego dzisiaj nie posiadasz. Najgorsze jest to, że urządzenie nie protestuje. Bez emocji potwierdza absurdalne wyniki, jakby nie rozumiało, że właśnie zamienia człowiekowi śniadanie w osobistą katastrofę. Postawiłem kubek na stole, spojrzałem na liczbę i przez chwilę byłem miliarderem. Oczywiście wyłącznie w wyobraźni. W rzeczywistości nie potrafiłem nawet znaleźć drugiej skarpetki.

Moja pierwsza myśl brzmiała: dlaczego nikt mi nie powiedział? Zaraz przypomniałem sobie, że ludzie mówili. Niektórzy zachęcali do zainteresowania się nową technologią. Inni ostrzegali, że to szaleństwo. Były filmy, fora, artykuły i znajomy, który na spotkaniu użył słowa „blockchain” tyle razy, że uznałem je za objaw gorączki. Informacje istniały. Ja jedynie nie chciałem ich słuchać. Prawda okazała się mniej wygodna niż teza, że wszyscy sprzysięgli się przeciwko mojemu przyszłemu bogactwu. Gdyby ktoś naprawdę przyjechał do mnie z walizką Bitcoinów, najpewniej zapytałbym, czy może zdjąć buty, bo dopiero umyłem podłogę.

Wtedy zacząłem przeprowadzać śledztwo. Głównym podejrzanym byłem ja sam. Ustaliłem, że w roku, w którym mogłem przeczytać o Bitcoinie, poświęcałem mnóstwo czasu na sprawy niecierpiące zwłoki: porównywanie telefonów, narzekanie na pogodę, dyskusje o tym, który aktor lepiej zagrał w filmie, oraz szukanie sposobu, żeby oszczędzić trzy złote na przesyłce. Przy każdej z tych czynności byłem sumienny. Potrafiłem przez pół godziny sprawdzać, czy sklep ma tańszą baterię, ale pięciu minut na zrozumienie nowej technologii uznałem za stratę czasu. Dziś oceniam ten wybór jako wyjątkowo ekonomiczny. Zaoszczędziłem pięć minut i wydałem wiele lat na żałowanie.

Zadzwoniłem do kolegi. Powiedziałem mu, że straciłem fortunę. Zapytał, czy ktoś włamał się na moje konto. Wyjaśniłem, że nie. Czy zgubiłem portfel? Nie. Czy ktoś mnie oszukał? Też nie. Po prostu wiele lat temu czegoś nie kupiłem. Usłyszałem długą ciszę, a następnie pytanie, czy potrzebuję lekarza, czy raczej księgowego. Rozłączyłem się obrażony. Nie rozumiał skali tragedii. Jak można nie współczuć człowiekowi, który właśnie odkrył, że gdyby w przeszłości podjął idealną decyzję i wykonał wszystkie kolejne idealne decyzje, dziś miałby absurdalnie dużo pieniędzy? Takie cierpienie zasługuje przynajmniej na bezpłatny parking.

Z czasem uświadomiłem sobie, że mój wymarzony majątek wymagał wielu cudów. Musiałbym najpierw odkryć Bitcoina, potem mieć wolne środki, kupić odpowiednią liczbę monet, bezpiecznie przechować dostęp, nie zgubić hasła, nie sprzedać podczas pierwszego spektakularnego wzrostu, nie spanikować przy krachu, nie dać się okraść i wreszcie sprzedać wtedy, gdy historia uzna ten moment za idealny. W mojej fantazji wszystkie te warunki spełniam z elegancją szachowego mistrza. W realnym życiu czasem idę do kuchni i nie pamiętam po co. Nie przeszkadzało mi to jednak w snuciu wizji konferencji prasowej z okazji mojego miliarda.

Na konferencji stałbym przed kamerami w białej koszuli. Dziennikarka pytałaby o sekret sukcesu. Odpowiadałbym: „Trzeba mieć odwagę myśleć inaczej”. Nie wspominałbym, że jedyną odwagą byłoby wówczas nieodczytanie wiadomości od człowieka, który przekonywał mnie do sprzedaży po pierwszym podwojeniu kursu. Opowiedziałbym o cierpliwości, konsekwencji i wizji. Pominąłbym szczęście, przypadek oraz okoliczność, że przypadkiem zapomniałem hasła do konta na kilka lat. Publiczność klaskałaby, a ja podpisywałbym książki o tym, jak zostałem miliarderem. Ponieważ żadnej takiej fortuny nie posiadam, piszę książkę o tym, jak nim nie zostałem. Różnica polega na liczbie zer i poziomie szczerości.

Przestałem oglądać wykres dopiero wtedy, gdy ostygła kawa. Zrozumiałem, że słowo „mogłem” jest potężnym narkotykiem. Mogłem zostać muzykiem, gdybym ćwiczył. Mogłem mówić płynnie po hiszpańsku, gdybym uczył się codziennie. Mogłem być mistrzem biegania, gdybym nie traktował schodów jak osobistej zniewagi. Każde takie zdanie działa jak pożyczka z przyszłości, której nie da się już otrzymać. Pożycza na chwilę poczucie wielkości, a potem odbiera spokój. Nie odłożę więc telefonu dlatego, że Bitcoin jest zły. Odłożę go dlatego, że moje życie dzieje się poza kalkulatorem. Niestety tę myśl przerwała kolejna wiadomość: „Sprawdź, ile byłoby warte sto Bitcoinów kupionych dawno temu”. Oczywiście sprawdziłem.

ROZDZIAŁ 2. CO TO ZA GŁUPOTA, TEN BITCOIN?

Pierwszy raz usłyszałem o cyfrowych pieniądzach przy stole, na którym stała sałatka, zimne kotlety i miska z czymś, co gospodarz nazywał dipem. Znajomy opowiadał, że istnieje system pozwalający przesyłać wartość bez tradycyjnego pośrednika. Słuchałem uważnie przez osiem sekund. Potem zapytałem, czy można tym zapłacić za ziemniaki. Znajomy zaczął tłumaczyć sieć rozproszoną, potwierdzanie transakcji i ograniczoną podaż. Każde następne zdanie sprawiało, że bardziej tęskniłem za ziemniakami. Powiedziałem, że pieniądz musi być czymś, co można włożyć do kieszeni. Gdy zauważył, że większości moich oszczędności również nie noszę w kieszeni, oskarżyłem go o czepialstwo.

Lubiłem mieć zdanie. Zdanie było tańsze niż wiedza i znacznie łatwiejsze w przechowywaniu. Wystarczyło wygłosić je stanowczo, a wszyscy wokół musieli poświęcić trochę energii, żeby udowodnić, że nie mam racji. Ten mechanizm dawał mi przyjemne poczucie przewagi. „To się nie uda”, powiedziałem. Nie przeanalizowałem kodu, nie przeczytałem dokumentacji, nie porównałem możliwych zastosowań. Uważałem jednak, że mój ton załatwia sprawę. Kiedy ludzie pytali dlaczego, odpowiadałem: „Bo to jest wirtualne”. Było to szczególnie zabawne w ustach człowieka, który codziennie korzystał z bankowości internetowej i nigdy nie żądał, by bank pokazał mu moje pieniądze na taczce.

Nie twierdzę, że powinienem był wtedy rzucić wszystko i kupować. Sceptycyzm wobec nowego, ryzykownego pomysłu był rozsądny. Problem nie polegał na ostrożności. Polegał na tym, że nie odróżniałem ostrożności od lenistwa intelektualnego. „Nie rozumiem” byłoby uczciwym zdaniem. „To bzdura” brzmiało odważniej, więc wybierałem drugie. Różnica między nimi wydaje się niewielka, dopóki człowiek nie zaczyna z tego budować całej filozofii. Kiedy nie rozumiem, mogę zapytać. Kiedy wiem, że coś jest bzdurą, nie muszę już pytać o nic. To wygodny sposób, żeby umrzeć z przekonaniem, iż od początku znało się odpowiedzi na wszystkie pytania, których nigdy się nie zadało.

Znajomy pokazał mi portfel kryptowalutowy. Wpatrywałem się w ciąg liter i cyfr niczym w przepis na lekarstwo napisany przez lekarza po trzynastogodzinnym dyżurze. Zapytałem, kto odpowiada za pomyłkę w adresie. Usłyszałem, że pewne transakcje są praktycznie nieodwracalne i należy bardzo uważać. Moja twarz rozjaśniła się triumfem. „A widzisz! W banku jest infolinia”. Był to dobry argument dotyczący wygody i bezpieczeństwa użytkownika. Niestety natychmiast wyciągnąłem z niego wniosek, że cała technologia nigdy nie znajdzie zastosowania. To tak, jakby ktoś po obejrzeniu pierwszego samochodu stwierdził, że konie są lepsze, bo nie trzeba im wymieniać oleju, a następnie zamknął temat transportu na sto lat.

Po spotkaniu miałem cudowne poczucie zwycięstwa. Nie kupiłem niczego, nie ryzykowałem ani złotówki, a mimo to wygrałem dyskusję we własnej głowie. Przez kolejne tygodnie nie interesowałem się sprawą. Kiedy znajomy wspominał, że eksperyment się rozwija, reagowałem ziewnięciem. Kiedy mówił o problemach, przytakiwałem z entuzjazmem. Wybierałem informacje tak, by pasowały do wcześniejszej opinii. Byłem jak kucharz, który doprawia każdą potrawę tą samą przyprawą, a potem ogłasza, że wszystkie smaki świata są identyczne. Dziś nazywam ten etap „wielkim okresem mojego analitycznego geniuszu”. Nie znałem liczb, ale znałem własny stosunek do liczb.

W dodatku lubiłem opowiadać żarty o czymś, czego nie rozumiałem. „Ktoś ma pieniądze w komputerze? A jak wyłączą prąd?”. Śmialiśmy się. „A jak komputer spadnie ze stołu?”. Śmialiśmy się głośniej. W rzeczywistości niektóre pytania miały sens: jak przechowywać klucze, jak rozpoznawać oszustwa, jak chronić się przed utratą dostępu. Zamiast zamienić je w listę zagadnień do sprawdzenia, zrobiłem z nich stand-up. Było to skuteczne towarzysko. Nikt nie wymagał ode mnie, bym wiedział cokolwiek więcej. Sala nagradzała dowcip, a ja uznałem oklaski za potwierdzenie prawdziwości teorii. To niebezpieczny układ, bo śmiech może być reakcją na trafną obserwację, ale może też być reakcją na człowieka, który bardzo pewnie opowiada głupoty.

Pewnego dnia zapytałem znajomego, ile zarobił. Odmówił odpowiedzi. Uznałem to za dowód, że nic nie zarobił. Kiedy nie chciał pokazać portfela, uznałem to za dowód jeszcze mocniejszy. Nie przyszło mi do głowy, że może po prostu nie mieć ochoty omawiać osobistych finansów z człowiekiem, który pięć minut wcześniej porównywał jego zainteresowania do kolekcjonowania kapsli. W mojej głowie każdy, kto nie ujawnia pieniędzy, nie ma pieniędzy. Wiele lat później odkryłem, że ludzie naprawdę zamożni nie zawsze chodzą po ulicy z megafonem. Zdarza się nawet, że ludzie krzyczący najgłośniej o swoim bogactwie są zadłużeni po uszy.

Nie wróciłbym dzisiaj do tamtego stołu z pewnością, że Bitcoin na pewno osiągnie ogromną cenę. Nie wiedziałbym tego. Mogłaby zwyciężyć konkurencyjna technologia, pojawić się poważna wada, zmienić regulacje lub zwyczajnie zgasnąć zainteresowanie. Wróciłbym jednak z inną postawą. Zamiast ogłaszać wyrok, poprosiłbym o wyjaśnienie. Zamiast pytać, czy tym można kupić ziemniaki, sprawdziłbym, jaki problem twórcy chcieli rozwiązać. Mógłbym nadal niczego nie kupić. Zyskałbym za to coś, czego wtedy zabrakło: uczciwy powód własnej decyzji. Porażka bez wiedzy boli inaczej niż rozsądnie zaakceptowane ryzyko. A ziemniaki? Zjadłbym, zanim wystygły.

ROZDZIAŁ 3. KUPIŁBYM, GDYBYM WIEDZIAŁ

Największą zaletą wiedzy o przyszłości jest to, że prawie nigdy nie pojawia się na czas. Dlatego tak wielu ludzi świetnie radzi sobie z inwestowaniem w przeszłości. Włączają wykres sprzed dziesięciu lat, przykładają palec do najniższego punktu i z namaszczeniem stwierdzają: „Tutaj trzeba było kupić”. Potem przesuwają palec do szczytu: „A tutaj sprzedać”. W dziesięć sekund rozwiązują problem, z którym prawdziwi uczestnicy rynku zmagali się przez całe lata. Ja też jestem mistrzem tej dyscypliny. Gdyby organizowano mistrzostwa świata w inwestowaniu po fakcie, byłbym faworytem. Na konferencjach mógłbym występować w stroju zrobionym ze starych wykresów i odbierać medale za każdą idealną transakcję, której nigdy nie przeprowadziłem.

Słowo „gdyby” potrafi być bardzo eleganckie. Nie prosi o dowody, nie odsyła do regulaminu i nie każe wypełniać zeznania podatkowego. Gdyby babcia miała skrzydła, nie musiałaby czekać na autobus. Gdybym kupił akcje odpowiedniej spółki, miałbym dom nad morzem. Gdybym wybrał inne numery na loterii, właśnie wypoczywałbym na tarasie. Trudność polega na tym, że w każdym z tych zdań przemycam wiedzę uzyskaną dopiero po zakończeniu zdarzenia. Jestem niczym kibic, który po meczu krytykuje bramkarza za skok w lewo. Na powtórce wszystko widać wyraźnie. Na boisku lecąca piłka nie dołącza instrukcji obsługi.

Kiedyś wyobraziłem sobie rozmowę ze swoim młodszym ja. Zobaczyłem chłopaka, który ma niewiele pieniędzy i mnóstwo planów. Przychodzę do niego z przyszłości w eleganckim płaszczu, bo podróże w czasie wymagają stosownego ubioru. Mówię: „Kup Bitcoina i trzymaj”. On pyta: „A co, jeśli spadnie?”. Ja odpowiadam: „Nie przejmuj się”. „A jeśli spadnie o połowę?”. „Nadal trzymaj”. „A jeśli wszyscy powiedzą, że to koniec?”. „Nie słuchaj”. Chłopak patrzy na mnie, jakbym był członkiem sekty. W końcu zadaje pytanie, którego nie przewidziałem: „Skoro jesteś z przyszłości, dlaczego nie przyniosłeś mi gotówki?”. I nagle okazuje się, że łatwiej być prorokiem niż praktycznym człowiekiem.

Mój młodszy sobowtór nie miałby powodów, by wierzyć mi bezgranicznie. Każdego dnia ktoś przedstawiał światu nową rewolucję. Jedne okazywały się ważne, inne znikały w ciszy. Przecież wówczas nie znałem końca historii. Nawet jeśli jakiś projekt wyglądał fascynująco, można było uznać ryzyko za zbyt duże. Mogłem potrzebować pieniędzy na czynsz, naprawę samochodu albo zwyczajnie na jedzenie. Współczesny ja pomija te drobiazgi. W obliczeniach lokuję dowolne kwoty tak, jakby młody człowiek posiadał sejf pełen banknotów i nie miał żadnych zobowiązań. To dlatego w moich wspomnieniach wszyscy jesteśmy bogatsi niż byliśmy naprawdę.

Zacząłem prowadzić notes alternatywnych decyzji. Na pierwszej stronie wpisałem: „Bitcoin”. Na drugiej: „Gdybym kupił mieszkanie przed wzrostem cen”. Na trzeciej: „Gdybym nie sprzedał starego roweru, bo dziś byłby zabytkiem”. Z każdą stroną robiłem się bardziej zamożny. W połowie notesu miałem już prywatny samolot, kolekcję obrazów i restaurację, w której nie wolno było podawać małych porcji. W rzeczywistości posiadałem notes za kilka złotych. Zauważyłem, że papier przyjmuje każdą fantazję i nigdy nie upomina się o spłatę zobowiązań. Gdyby banki udzielały kredytów pod hipotetyczne sukcesy, natychmiast kupiłbym sobie wyspę. Niestety urzędnik zapytałby o dochody, a nie o żal.

Istnieje jeszcze jedna sztuczka, którą uprawiam podczas tych rozważań. Zawsze pamiętam o okazjach, które stały się sukcesem. Nie pamiętam o setkach projektów, które wyglądały obiecująco, a później upadły. Gdybym faktycznie próbował kupować wszystko, co wydawało się przyszłością, mój portfel przypominałby muzeum technologicznych rozczarowań. Miałbym udziały w firmie produkującej inteligentne spinacze, tokeny wirtualnego osiedla i kilka abonamentów do aplikacji, które przestały działać w czwartek. Wyobraźnia usuwa nieudane inwestycje z kadru. Pozostawia jedną zwycięską monetę i podpisuje zdjęcie: „To było oczywiste”. Tak działa montaż filmowy w głowie człowieka, który chce wierzyć, że mógł przewidzieć wszystko.

Prawdziwa decyzja wymaga życia w czasie teraźniejszym. Nie znam jutrzejszej ceny. Mogę znać swoje możliwości finansowe, rozumieć ryzyko, sprawdzić dokumenty i zdecydować, czy dana inwestycja odpowiada moim celom. Mogę powiedzieć „nie” i pogodzić się z tym, że ominie mnie cudzy sukces. Mogę też powiedzieć „tak”, ale wtedy muszę zaakceptować możliwość straty. Żadna z tych dróg nie gwarantuje mi prawa do późniejszego ogłaszania, że wszystko przewidziałem. Prawda jest mniej widowiskowa niż film, w którym bohater kupuje tanio i odjeżdża czerwonym samochodem. Tyle że w życiu rzadko słychać muzykę zapowiadającą właściwy moment wejścia.

Zamknąłem notes. Postanowiłem, że od dziś będę używał słowa „gdyby” ostrożniej. Nie dlatego, że marzenia są zakazane, lecz dlatego, że nie chcę podmieniać nimi pamięci. Mogłem zostać miliarderem tylko w jednym z bardzo wielu scenariuszy. W innych straciłbym oszczędności, sprzedał za wcześnie albo zwyczajnie zapomniał o zakupie. Ta wielość wersji jest mniej przyjemna, ale bardziej prawdziwa. Gdy ktoś powie mi teraz „wystarczyło kupić”, zapytam spokojnie: „A skąd miałbym wtedy wiedzieć?”. Odpowiedź zwykle brzmi: „No właśnie”. To dwie najuczciwsze sylaby w całej historii mojego wyimaginowanego majątku.

ROZDZIAŁ 4. PIZZA ZA MILIONY, CZYLI NAJDROŻSZA KOLACJA ŚWIATA

Historia o dwóch pizzach kupionych za dziesięć tysięcy Bitcoinów działa na wyobraźnię lepiej niż większość filmów katastroficznych. W roku 2010 pewien człowiek zapłacił taką liczbą monet za dostarczenie jedzenia. Nie trzeba nawet znać dokładnych współczesnych kursów, żeby pojąć, dlaczego internet uwielbia wracać do tej transakcji. Wystarczy zestawić dziesięć tysięcy monet z późniejszymi wycenami. Nagle zwyczajna kolacja zaczyna przypominać spalenie jachtu w piecu do pizzy. Ludzie reagują jękiem, wytrzeszczem oczu i natychmiastowym obliczeniem, ile samochodów można by mieć zamiast pepperoni. Ja również. Gdy usłyszałem tę opowieść, poczułem jednocześnie głód i finansową rozpacz.

Wyobraziłem sobie restaurację. Przychodzi klient, zamawia jedzenie, a kelner wręcza mu paragon. W mojej wersji historii paragon jest tak długi, że owija się wokół stolika. Na dole widnieje informacja: „W przyszłości zapłacisz za to równowartość osiedla”. Klient śmieje się, odgryza kawałek ciasta i mówi: „Proszę nie przesadzać”. Nikt nie pokazuje mu jednak takiego paragonu. W tamtym momencie ludzie nie znali przyszłości. Dziesięć tysięcy Bitcoinów nie było dla uczestników transakcji tym samym, czym dla nas jest dzisiejsze wspomnienie ich wartości. Kupujący chciał przetestować, czy cyfrowy pieniądz może posłużyć do realnej płatności. I właśnie to zrobił. Pizzeria nie była kryjówką złoczyńcy zabierającego bezcenny skarb nieświadomemu człowiekowi.

Na początku chciałem oceniać tę transakcję jak głupotę stulecia. Potem zastanowiłem się, co by było, gdyby wszyscy posiadacze nowego pieniądza wyłącznie go przechowywali i nigdy nie próbowali używać. Czy moglibyśmy mówić o tej samej historii adopcji? Pierwsze zastosowania technologii często wyglądają śmiesznie z perspektywy lat. Człowiek wykonujący eksperyment nie ma obowiązku wygrać późniejszego konkursu na najbogatszego człowieka. Jego sukces może polegać na sprawdzeniu, że coś działa. W tym sensie pizza nie jest tylko symbolem utraconego majątku. Jest też symbolem zwykłej transakcji, która stała się sławna dopiero dlatego, że projekt przetrwał i urósł. Bez tej przyszłości nikt nie wspominałby kolacji.

Postanowiłem jednak sprawdzić, jak sam zachowałbym się w podobnej sytuacji. Gdybym miał tysiące jednostek eksperymentalnej waluty, czy wydanie części na posiłek rzeczywiście wydawałoby mi się katastrofą? Przypomniałem sobie stare kupony rabatowe, punkty lojalnościowe i niewykorzystane bony. Nigdy nie uważałem ich za skarb narodowy. Zdarzało mi się wymieniać je na drobiazgi, bo właśnie do tego miały służyć. Dopiero po latach można nadać podobnemu wyborowi patos. Można powiedzieć „oddawałem przyszłe miliony”, choć wtedy oddawało się po prostu coś o niewielkiej rynkowej wartości. Historia wspaniale zmienia rekwizyty. Moneta staje się koroną, pizza zbrodnią, a zwyczajny klient postacią tragedii antycznej.

Przez pewien czas planowałem stworzyć muzeum niewykorzystanych okazji. W głównej sali wisiałaby fotografia dwóch pizz. Obok umieściłbym mój dawny rachunek za kebab, ponieważ nie chciałem, by cudzy posiłek monopolizował cierpienie. Dalej stałaby gablota z biletami autobusowymi kupionymi zamiast akcji znanych firm. Zwiedzający mogliby podziwiać kolekcję wydatków, które w najkorzystniejszym alternatywnym świecie zamieniłyby się w majątek. W sklepiku sprzedawalibyśmy pamiątkowe magnesy. Oczywiście wyłącznie za Bitcoin, żeby za następne piętnaście lat turyści mogli żałować zakupu. Muzeum mogłoby działać bardzo dobrze, pod warunkiem że nie wycenialibyśmy biletów według przyszłych kursów.

Pod opowieścią o pizzy kryje się zresztą niezręczne pytanie: czy pieniądz jest coś wart, jeśli nie wolno go wydawać? W każdym wzroście pojawia się pokusa, żeby przeliczać przeszłe zakupy na przyszłe możliwości. Gdybym nie kupował kawy, miałbym więcej oszczędności. Gdybym nie wyjeżdżał na wakacje, mógłbym kupić lepszy samochód. Gdybym nigdy nie chodził do kina, może zainwestowałbym te pieniądze. Doprowadzone do skrajności takie rozumowanie każe człowiekowi przestać żyć. Każda przyjemność staje się przestępstwem przeciwko potencjalnemu bogactwu. Zamiast jeść pizzę, siedzimy nad arkuszem kalkulacyjnym i zastanawiamy się, co mogłaby nam kupić za trzy dekady.

W końcu zamówiłem pizzę. Nie płaciłem kryptowalutą. Zapłaciłem zwyczajnie i zjadłem bez poczucia winy. Była trochę za słona, a ser ciągnął się tak, jakby próbował zostać w kartonie. Nie przeszkadzało mi to. Tego wieczoru uznałem, że posiadanie miliona nie jest warte całkowitego porzucenia teraźniejszości. Zwykły posiłek można ocenić po smaku, rozmowie i tym, czy człowiek po nim nie cierpi. Nie trzeba doliczać potencjalnej wartości sprzed trzydziestu lat. Nawiasem mówiąc, gdybym wówczas kupił Bitcoina zamiast pizzy, dziś mógłbym mieć… Nie. Stop. Odłożyłem telefon. Poprosiłem o dodatkowy sos i spróbowałem zachować resztki rozsądku.

ROZDZIAŁ 5. GDYBYM KUPIŁ TYSIĄC BITCOINÓW…

Tysiąc to bardzo przyjemna liczba. Ma trzy zera, a zera w finansach działają na wyobraźnię jak fajerwerki. Kiedy wyobrażam sobie tysiąc Bitcoinów, nie widzę problemów z ich nabyciem, bezpieczeństwem ani późniejszą sprzedażą. Widzę tylko piękny rząd cyfr na ekranie. Siedzę przed komputerem z miną człowieka, który właśnie odkrył nową planetę. W głowie uruchamia się kalkulator, a po kilku sekundach następuje coś, co nazywam finansowym objawieniem. Tysiąc razy wysoka cena daje wynik tak duży, że nawet mój pesymizm zaczyna się uśmiechać. Wyobrażam sobie, że przestaję patrzeć na metki w sklepach. Mogę kupić dowolną ilość masła i nikt nie pyta, czy mam kartę lojalnościową.

Dlaczego wybrałem akurat tysiąc? Bo setka wydawała mi się zbyt skromna, a milion monet zbyt bezczelny. Tysiąc brzmi jak rozsądny kompromis między marzeniem a fantazją, chociaż nie ma w nim nic rozsądnego. Kiedyś naprawdę nie miałem pieniędzy, które w swoich wyliczeniach z łatwością przeznaczam na inwestycje. W hipotetycznym świecie dysponuję zawsze gotówką, wolnym czasem i doskonałą odpornością psychiczną. Prawdziwy ja musiałby natomiast wybierać między oszczędzaniem a niezbędnymi wydatkami. Fantastyczny ja po prostu otwiera portfel i kupuje. Wyobraźnia nie pyta o saldo, nie każe czekać na przelew i nie ostrzega, że kolejne ryzyko może uderzyć w codzienne życie.

Zrobiłem listę wydatków z mojego hipotetycznego majątku. Na pierwszym miejscu umieściłem dom. Na drugim samochód. Na trzecim większy dom, bo pierwszy kupiony pod wpływem emocji mógłby mi się znudzić. Potem dopisałem pomoc rodzinie, podróże, fundację i profesjonalny ekspres do kawy. Ten ostatni wydał mi się szczególnie ważny. Miliarder, który pije rozpuszczalną kawę, chyba oszukuje samego siebie. Gdy lista urosła, zacząłem się zastanawiać, ilu zatrudnię ludzi. Potrzebny będzie kierowca, ktoś do ogrodu, księgowy, doradca, a przede wszystkim człowiek odpowiedzialny za przypominanie mi, gdzie zostawiłem okulary. Nie można przecież budować imperium i bez końca szukać okularów.

Podczas tych rozważań pojawiła się trudna kwestia: jak rozpoznam moment sprzedaży? W mojej pierwszej wersji w ogóle nie sprzedawałem. Posiadałem tysiąc Bitcoinów, które stale rosły. Nie płaciłem za nic, bo przecież sprzedaż oznaczałaby oddanie przyszłego wzrostu. Wkrótce okazało się, że jestem człowiekiem niewyobrażalnie bogatym na papierze i pozbawionym pieniędzy na obiad. W drugiej wersji sprzedawałem trochę, ale wtedy kalkulator pokazywał, ile miałbym dzisiaj, gdybym nie sprzedawał. W trzeciej wersji sprzedawałem wszystko na idealnym szczycie. Ta wersja podobała mi się najbardziej, dopóki nie przypomniałem sobie, że w prawdziwym życiu nie ma dzwonka oznajmiającego koniec hossy.

Spróbowałem oszacować, jak długo wytrzymałbym pierwszy gwałtowny wzrost. Wyobraziłem sobie, że inwestycja jest warta dwa razy więcej. Moje pieniądze podwoiły się, a ja stoję w kuchni z telefonem. „Sprzedaj”, szepcze rozsądek. „Nie sprzedawaj”, odpowiada ambicja. „Kup lodówkę”, dodaje rzeczywistość. Gdy wartość rośnie dalej, robię się nerwowy. Każdy spadek odbieram jak atak osobisty. Przy pierwszej poważnej korekcie zamykam oczy, przy drugiej sprawdzam kurs co trzy minuty, przy trzeciej sprzedaję połowę dla świętego spokoju. Potem cena wraca do wzrostów, a ja zostaję z nową wersją żalu. „Gdybym nie sprzedał”, mówię. Tak rodzą się kolejne rozdziały tej samej książki.

Najzabawniejsze było jednak to, że wyimaginowany sukces zaczął wpływać na moje realne samopoczucie. Wystarczyło pomyśleć o domu z basenem, by obecne mieszkanie wydało mi się zbyt małe. Wystarczyło wyobrazić sobie luksusowy samochód, by zwykły autobus stał się symbolem klęski życiowej. Nic w mojej sytuacji nie zmieniło się na gorsze. To ja podnosiłem punkt odniesienia z prędkością rakiety. Porównywałem codzienność nie z realnymi możliwościami, lecz z najbardziej korzystną wersją całej alternatywnej historii. W takim konkursie rzeczywistość nie ma szans. Zawsze przegra z marzeniem, które nie musi płacić ubezpieczenia, naprawiać dachu ani stać w korkach.

Pewnego wieczoru wyłączyłem kalkulator i wziąłem zwykłą kartkę. Napisałem na niej trzy rzeczy, które rzeczywiście chciałem zmienić: mieć finansową rezerwę, mniej się stresować rachunkami i móc spokojnie decydować o własnym czasie. Odkryłem, że żadna z nich nie wymaga koniecznie tysiąca Bitcoinów. Owszem, ogromny majątek mógłby ułatwić wiele spraw, ale nie musiałem czekać na cud, żeby rozpocząć porządkowanie finansów. Była to myśl mało efektowna. Nikt nie nagra o niej filmu pod tytułem „Kupił tysiąc monet i już nigdy nie pracował”. Mimo to kartka z trzema celami była bardziej użyteczna niż całe moje fikcyjne imperium.

Przeczytałeś bezpłatny fragment.
Kup książkę, aby przeczytać do końca.
E-book
za 15.75
drukowana A5
za 33.3