Bezpłatny fragment - Bracia z wyboru

BRACIA Z WYBORU
Noc, która miała pozostać tajemnicą

Deszcz zaczął padać kilka minut po północy. Najpierw cicho, pojedynczymi kroplami, które ginęły w koronach sosen. Potem mocniej, aż woda spływała po zardzewiałych drzwiach starego schronu i zbierała się w zagłębieniach popękanego betonu.

Las na obrzeżach Gdańska był o tej porze niemal całkowicie czarny. Odległa szosa tonęła za pasmem drzew. Nie dochodził stamtąd żaden dźwięk, poza sporadycznym szumem ciężarówek, które przejeżdżały w stronę miasta. Ktoś, kto przypadkiem zapuściłby się między sosny, zobaczyłby tylko rozmokniętą drogę i dawno opuszczone wojskowe zabudowania.

Tego właśnie oczekiwali ludzie, którzy przyjechali tu po północy.

Pierwszy samochód poruszał się bez świateł przez ostatnie kilkaset metrów. Kierowca znał trasę na pamięć. Omijał głębokie koleiny, skręcił między dwie pochylone brzozy i zatrzymał się dopiero przed betonowym nasypem. Za nim nadjechał ciemny bus, a chwilę później ciężarówka z plandeką.

Silniki zgasły niemal jednocześnie.

Przez kilka sekund nikt nie wysiadał.

— Mówiłeś, że droga będzie przejezdna — odezwał się mężczyzna siedzący na miejscu pasażera w pierwszym samochodzie.

— Jest przejezdna.

— Ledwo.

— Ale dojechaliśmy.

Pasażer nie odpowiedział. Spojrzał na zegarek, po czym otworzył drzwi. Wysiadł ostrożnie, uważając na kałużę, która rozlewała się pod progiem. Miał na sobie ciemną kurtkę i wojskowe buty, choć tego wieczoru nie nosił munduru.

Z busa wysiadło trzech mężczyzn. Jeden od razu zapalił papierosa, osłaniając płomień dłonią. Drugi skierował latarkę na kłódkę wiszącą przy stalowych drzwiach.

— Zgaś to — rzucił pasażer.

— Nikogo tu nie ma.

— Nie pytałem, czy ktoś tu jest.

Światło zniknęło. Papieros także.

Mężczyzna podszedł do schronu, wyciągnął z kieszeni klucz i przekręcił go w zamku. Mechanizm zgrzytnął głośno, jakby protestował przeciwko kolejnemu otwarciu. Za drzwiami czekał wąski korytarz, w którym czuć było wilgoć, kurz i coś jeszcze — ostry zapach smaru.

— Macie czterdzieści minut — powiedział. — Ani minuty dłużej.

Kierowca ciężarówki wyskoczył z kabiny.

— Tyle nam nie wystarczy. Wczoraj kazaliście przepakować połowę towaru.

— Wczoraj nie było dzisiaj.

— A dzisiaj pada i samochód ugrzązł prawie na zakręcie.

Pasażer powoli odwrócił głowę.

— Chcesz wrócić z tym wszystkim na drogę i tłumaczyć się z ładunku pierwszemu patrolowi, który cię zatrzyma?

Kierowca zacisnął usta. Nie chciał.

— To bierz się do roboty.

Plandeka poszła w górę. Pod nią stały drewniane skrzynie, ciasno spięte pasami. Nie miały oznaczeń producenta ani numerów, które zwykle widniały na wojskowym sprzęcie. Na części desek pozostały jednak jaśniejsze prostokąty po zdartych etykietach.

Dwóch ludzi zaczęło podawać skrzynie z samochodu. Pozostali nieśli je w głąb schronu. Każda ważyła tyle, że wymagała obu rąk i uważnego stawiania kroków na śliskim betonie.

Przy trzecim kursie jedna z nich uderzyła o framugę.

Drewno pękło.

— Kurwa, ostrożnie! — syknął ktoś z korytarza.

Z uszkodzonego boku wysunął się kawałek szarego materiału. Pod nim zalśnił ciemny metal. Mężczyzna niosący skrzynię odruchowo odsunął dłoń.

— To nie jest wyposażenie, o którym mówiliście — szepnął.

— Nie interesuje cię, co to jest.

— Widziałem listę. Tam były części zamienne.

— To widocznie widziałeś złą listę.

Przez moment słychać było tylko deszcz bębniący o blachę ciężarówki.

Mężczyzna w kurtce podszedł bliżej i położył rękę na pękniętej skrzyni.

— Od tej chwili nie widziałeś żadnej listy. Rozumiemy się?

Tragarz skinął głową. Wziął skrzynię z powrotem i zniknął w ciemności.

W schronie paliły się dwie przenośne lampy. Ich zimne światło wydobywało z mroku metalowe regały, rozstawione wzdłuż ścian, oraz świeże ślady opon na posadzce. W głębi korytarza znajdowały się kolejne drzwi. Te były nowe, znacznie nowsze niż reszta budowli. Miały solidny zamek i wizjer, przez który od środka nie dało się niczego zobaczyć.

Za nimi coś stuknęło.

Jeden z mężczyzn zatrzymał się z pustymi rękami.

— Słyszeliście?

— Szczury — odparł drugi.

Stuknięcie powtórzyło się. Tym razem wyraźniej. Trzy krótkie uderzenia, chwila przerwy i jeszcze jedno.

Nikt nie powiedział nic więcej.

Mężczyzna w ciemnej kurtce spojrzał w stronę zamkniętych drzwi. Na jego twarzy pojawiło się coś, co nie było ani strachem, ani zaskoczeniem. Raczej zniecierpliwieniem człowieka, któremu niepotrzebnie przypomniano o zaległej sprawie.

— Nie podchodźcie tam — powiedział. — Robicie swoje i wyjeżdżacie.

Wrócił na zewnątrz.

Przy samochodzie czekał na niego starszy mężczyzna o siwych skroniach. Trzymał pod pachą cienką teczkę zabezpieczoną przed deszczem foliową okładką.

— Musimy porozmawiać — oznajmił.

— Teraz?

— Właśnie teraz.

Odeszli kilka kroków, poza zasięg słuchu kierowców. Starszy otworzył teczkę i pokazał pojedynczą kartkę.

— W papierach znów pojawia się rozbieżność. Dwie skrzynie są wpisane pod tym samym numerem. Ktoś to zauważy.

— Kto?

— Każdy, kto umie liczyć.

Mężczyzna w kurtce spojrzał na dokument, ale nie wyciągnął po niego ręki.

— Poprawisz.

— Nie wszystko da się poprawiać bez końca.

— Od czterech lat jakoś się udaje.

Starszy mężczyzna zacisnął palce na brzegu teczki.

— Właśnie dlatego przyszedłem. Cztery lata temu też mówiliśmy, że to ostatni raz.

Tamten milczał.

— Miał być jeden transport. Potem drugi. A później zginął człowiek i kazaliście wszystkim powtarzać tę samą wersję.

— Uważaj na słowa.

— Myślisz, że zapomniałem, jak wyglądał tamtej nocy?

— Powiedziałem: uważaj.

Z wnętrza schronu dobiegł metaliczny trzask. Ktoś zaklął, ktoś inny zaśmiał się nerwowo. Starszy mężczyzna obejrzał się w stronę otwartych drzwi.

— Nie będę drugi raz podpisywał dokumentów, które nie mają nic wspólnego z prawdą — powiedział ciszej. — Mam rodzinę.

— Wszyscy mamy rodziny.

— To zacznij się zachowywać tak, jakbyś o tym pamiętał.

Zapadła cisza.

Mężczyzna w kurtce powoli schował ręce do kieszeni. Mówił teraz spokojnie, niemal uprzejmie.

— Wiesz, co jest najgorsze w ludziach, którzy nagle chcą być uczciwi? Że przypominają sobie o sumieniu dopiero wtedy, kiedy zaczynają się bać o własną skórę.

— Możesz sobie myśleć, co chcesz.

— Myślę, że jutro przyjdziesz do pracy. Wypijesz kawę. Poprawisz dokumenty. I nie będziemy już wracać do tej rozmowy.

Starszy zamknął teczkę.

— A jeśli nie?

Mężczyzna w kurtce spojrzał w stronę drzew. Za nimi nie było nic oprócz ciemności.

— Nie stawiaj mi pytania, na które nie chcesz usłyszeć odpowiedzi.

Starszy odszedł bez pożegnania. Wsiadł do busa i przez dłuższą chwilę siedział nieruchomo, patrząc przed siebie. Wreszcie wyjął telefon. Ekran rozświetlił jego twarz. Wpisał kilka słów, zawahał się, a potem skasował wiadomość, zanim zdążył ją wysłać.

Przy schronie praca dobiegała końca. Ostatnia skrzynia zniknęła za drzwiami, a kierowca ciężarówki zaciągnął pasy pod pustą plandeką. Ludzie nie rozmawiali już między sobą. Deszcz przemoczył im kurtki, błoto oblepiło buty. Każdy chciał stąd odjechać.

Kiedy drzwi schronu zaczęły się zamykać, z głębi korytarza ponownie rozległo się stukanie.

Tym razem towarzyszył mu głos.

Zbyt cichy, by zrozumieć słowa. Wystarczająco ludzki, żeby nikt nie pomylił go ze szczurami.

Jeden z tragarzy spojrzał na pozostałych. Nikt nie odwzajemnił jego spojrzenia.

Ciężkie drzwi zatrzasnęły się z hukiem.

— Co tam jest? — spytał kierowca.

Mężczyzna z kluczem odwrócił się do niego.

— Nic, o czym musisz wiedzieć.

— Słyszałem człowieka.

— Słyszałeś wodę w rurach.

Kierowca otworzył usta, ale zaraz je zamknął. Wsiadł do ciężarówki i przekręcił kluczyk w stacyjce.

Samochody ruszyły tą samą drogą, którą przyjechały. Pierwszy zniknął między drzewami, za nim bus. Ciężarówka długo walczyła z błotem, zanim jej tylne koła złapały przyczepność. Wreszcie i ona oddaliła się w stronę szosy.

Na miejscu został tylko mężczyzna w ciemnej kurtce.

Stał przez chwilę przed schronem, nasłuchując. Zza stalowych drzwi nie dochodził już żaden odgłos. Sprawdził kłódkę, raz pociągnął za uchwyt, po czym wrócił do samochodu.

Zanim wsiadł, zadzwonił telefon.

— Tak? — odebrał.

W słuchawce rozległ się przytłumiony głos.

— Mamy problem z człowiekiem od dokumentów. Zaczyna zadawać pytania.

Mężczyzna spojrzał na ciemne okna schronu.

— Wiem.

— Co robimy?

Nie odpowiedział od razu. Krople deszczu spływały mu po karku, lecz nawet nie podniósł kołnierza.

— Na razie nic. Chcę wiedzieć, z kim rozmawia.

— A jeśli pójdzie do żandarmerii?

— Nie pójdzie.

— Skąd ta pewność?

Mężczyzna przez chwilę patrzył na własne odbicie w mokrej szybie samochodu.

— Bo ludzie, którzy wiedzą za dużo, zwykle przypominają sobie, ile mają do stracenia.

Rozłączył się.

W lesie znowu zapadła cisza. Po kilku minutach deszcz zaczął zacierać ślady opon, lecz w miękkiej ziemi przy wejściu do schronu pozostał jeden odcisk buta. Wyraźny, głęboki, z wyszczerbionym fragmentem bieżnika.

Nikt nie zwrócił na niego uwagi.

Za kilka tygodni dwóch młodych żołnierzy przyjedzie w te okolice na ćwiczenia. Jeden z nich zobaczy coś, czego nie powinien. Drugi zrobi wszystko, żeby sprowadzić go do domu.

Tej nocy żaden z mężczyzn pracujących przy schronie nie znał jeszcze ich nazwisk.

I żaden nie przypuszczał, jak wysoką cenę przyjdzie zapłacić za milczenie.

ROZDZIAŁ 1 — Braterstwo z przypadku

Wrzesień 2026 roku przyszedł do Gdańska z chłodnym wiatrem i deszczem, który od rana wisiał nad miastem, jakby nie mógł się zdecydować, czy wreszcie spaść. Szeregowy Jakub Wysocki wysiadł z autobusu dwie ulice od jednostki, poprawił pasek torby na ramieniu i spojrzał na zegarek. Do zbiórki zostało dwadzieścia siedem minut. W sam raz, żeby kupić kawę, o ile automat przy bramie znowu nie postanowił urządzić mu osobistej wojny.

Nie lubił się spóźniać. Nie dlatego, że był wzorowym żołnierzem. Po prostu podczas pierwszego miesiąca służby nauczył się, że spóźnienie jednej osoby potrafi zepsuć poranek całemu plutonowi. A kiedy całemu plutonowi psuł się poranek, ktoś zawsze znajdował winnego.

Telefon zawibrował mu w kieszeni.

„Nie zapomnij zjeść czegoś normalnego. Kawa to nie śniadanie”. Natalia.

Jakub uśmiechnął się pod nosem i odpisał: „Właśnie idę po bułkę”. Było to kłamstwo niewielkie, ale jednak kłamstwo. Prawdę mówiąc, myślał wyłącznie o kawie.

Przed bramą stał Michał Zawadzki, oparty plecami o ogrodzenie. Miał dwadzieścia pięć lat, stopień starszego szeregowego i tę irytującą zdolność wyglądania na wypoczętego nawet po czterech godzinach snu. W ręku trzymał papierową torbę.

— Spóźniasz się — powiedział na powitanie.

— Mam jeszcze prawie pół godziny.

— W wojsku pół godziny to już ostatnia chwila.

— Ty chyba nawet przez sen meldujesz gotowość.

Michał wyciągnął z torby kanapkę i podał ją przyjacielowi.

— Jedz. Ola zrobiła za dużo.

— Ola zrobiła za dużo czy ty jej powiedziałeś, że nie jem śniadań?

— A jaka to różnica?

Jakub przyjął kanapkę. Była jeszcze lekko ciepła. Przez moment patrzył na Michała, po czym pokręcił głową.

— Kiedyś będę musiał ci za to wszystko oddać.

— Zacznij od piętnastu złotych, które wisisz mi od lipca.

— Czyli jednak prowadzisz księgowość.

— Oczywiście. Mam dziecko w drodze. Nie stać mnie na sponsorowanie twojego żołądka.

Roześmiali się i ruszyli w stronę bramy. Dla mijających ich ludzi byli po prostu dwoma żołnierzami w takich samych mundurach. Żaden z przechodniów nie wiedział, ile wspólnych godzin kryło się za tym swobodnym przekomarzaniem.

Poznali się pół roku wcześniej, na miesięcznym szkoleniu przygotowawczym. Jakub przyjechał tam z torbą pełną niepotrzebnych rzeczy, nowymi butami i przekonaniem, że wszystko da się załatwić uporem. Michał miał więcej spokoju, mniej bagażu i talent do dostrzegania problemów, zanim zaczęły być problemami.

Pierwszego wieczoru Jakub nie mógł znaleźć swojej szafki. Przez dziesięć minut krążył po korytarzu, aż natknął się na Michała, który właśnie wracał z łazienki.

— Zgubiłeś się? — zapytał wtedy Michał.

— Nie. Szukam właściwego pokoju.

— Czyli zgubiłeś się.

— Czy zawsze musisz być taki pomocny?

Michał zaprowadził go pod odpowiednie drzwi, a następnego ranka obudził pięć minut przed pobudką, bo Jakub nastawił alarm na sobotę zamiast na poniedziałek. Później były wspólne marsze, mokre skarpety, źle zapięte oporządzenie i pierwsze rozmowy prowadzone po cichu, kiedy reszta sali już spała.

Miesiąc minął szybko. Nie uczynił z nich bohaterów, ale nauczył ich czegoś ważniejszego: że drugi człowiek potrafi podać rękę właśnie wtedy, kiedy duma każe udawać, że żadnej pomocy się nie potrzebuje. Gdy okazało się, że obaj trafią do tej samej jednostki w Gdańsku, Jakub uznał to za najlepszą wiadomość od dnia rozpoczęcia szkolenia.

Teraz, sześć miesięcy później, potrafili rozpoznać swoje nastroje po sposobie chodzenia.

— Coś ty taki cichy? — spytał Michał, kiedy minęli posterunek.

— Natalia mówi, że ostatnio jestem w domu tylko na chwilę.

— A jesteś?

— No jestem.

— Kuba.

— Dobra. Bywam.

Michał nie odpowiedział od razu. Przeszli obok mokrego placu apelowego. Na drugim końcu kilku żołnierzy przenosiło sprzęt z magazynu do samochodu.

— Wiesz, co mi Ola powiedziała wczoraj? — odezwał się wreszcie. — Że jak mały się urodzi, to przestanie mnie pytać, kiedy wracam. Będzie pytać, czy zdążę przed kąpielą.

— A ty co na to?

— Że postaram się zdążyć.

— Odważna deklaracja.

— Głupia — przyznał Michał. — Ale czasem człowiek chce coś obiecać, nawet jeśli nie wszystko od niego zależy.

Jakub spojrzał na niego z ukosa. W takich chwilach Michał brzmiał starszy niż dwadzieścia pięć lat. Może dlatego, że miał przed sobą ślub, dziecko i rachunki, o których Jakub wolał jeszcze nie myśleć.

Przy wejściu do budynku koszarowego czekał Damian Król. Stał pod daszkiem i energicznie potrząsał automatem z napojami.

— Nie kop go — powiedział Michał. — Jeszcze zgłosisz uszkodzenie mienia.

— Ten złom ukradł mi pięć złotych.

— Może uznał, że tyle jesteś mu winien za wczorajsze narzekanie.

Damian odwrócił się, zobaczył ich i szeroko się uśmiechnął.

— O, para nierozłącznych. Dobrze, że przyszliście. Potrzebuję świadków przestępstwa.

— Najpierw oddaj maszynie godność — rzucił Jakub.

Damian miał dwadzieścia cztery lata, mówił dużo i często szybciej, niż myślał. Potrafił rozśmieszyć ludzi w najgorszym momencie, choć nie zawsze wiedział, kiedy powinien przestać. Od kilku miesięcy trzymali się we trzech. Jakub uważał go za dobrego kolegę, a Michał, choć nieraz kręcił głową na jego żarty, zawsze zostawiał mu miejsce przy stole.

— Podobno szykują nam wyjazd — oznajmił Damian, gdy weszli do środka.

— Kto mówił? — spytał Michał.

— Ludzie.

— Konkretnie?

— Ludzie, którzy wiedzą.

— Czyli nie wiesz nic.

— Wiem, że mam nie planować weekendu. To wystarczy, żeby mi humor spieprzyć.

W sali panował zwykły poranny ruch. Ktoś szukał rękawiczek, ktoś poprawiał łóżko, ktoś trzeci przeklinał pod nosem, bo nie mógł znaleźć dokumentów. Jakub odłożył torbę do szafki, sprawdził wyposażenie i

usiadł na chwilę na brzegu łóżka.

Wtedy do sali wszedł sierżant Paweł Dębski.

Rozmowy ucichły. Dębski nie musiał podnosić głosu, żeby zwrócić na siebie uwagę. Miał trzydzieści dwa lata, krótkie ciemne włosy i twarz człowieka, który słyszał już wszystkie możliwe wymówki. Zwykle mówił oszczędnie, lecz kiedy uznawał coś za ważne, nie zostawiał miejsca na domysły.

— Za dziesięć minut zbiórka przed budynkiem. Sprawdzić umundurowanie. I nie chcę dzisiaj słyszeć, że ktoś czegoś zapomniał.

Zatrzymał wzrok na Damianie.

— Król, dotyczy to szczególnie ciebie.

— Tak jest, panie sierżancie.

— A automat na korytarzu zostaw w spokoju. Już raz zgłaszano, że ktoś próbuje go rozebrać gołymi rękami.

Kiedy Dębski wyszedł, Damian rozłożył ręce.

— No i widzicie? Pomówienia.

— Ty masz talent do robienia sobie wrogów nawet wśród urządzeń elektrycznych — mruknął Michał.

Na placu ustawili się w szeregu. Wiatr przynosił od morza wilgotne powietrze. Jakub czuł chłód na karku, lecz starał się nie poruszać. Po chwili przed kompanią pojawił się kapitan Adrian Malinowski.

Kapitan był mężczyzną średniego wzrostu, zawsze starannie ogolonym i nienagannie ubranym. Nie krzyczał bez potrzeby. Właśnie to sprawiało, że żołnierze uważali na każde jego słowo. Potrafił jednym

spokojnym zdaniem sprawić, że człowiek żałował błędu bardziej niż po dziesięciominutowej awanturze.

— Dzień dobry, żołnierze — powiedział.

Odpowiedzieli zgodnie.

Malinowski przeszedł kilka kroków wzdłuż szeregu. Jego wzrok zatrzymał się na Jakubie tylko na ułamek sekundy.

— W najbliższych tygodniach czeka nas intensywny okres szkoleniowy. Szczegóły zostaną przekazane drogą służbową. Oczekuję pełnej gotowości i dyscypliny. Żadnych wyjątków.

Przerwał i spojrzał na Dębskiego.

— Panie sierżancie, po zbiórce proszę do mnie zajść.

— Tak jest, panie kapitanie.

Odprawa trwała jeszcze kilka minut. Jakub słuchał uważnie, ale myślami wracał do Natalii. Miał obiecać jej wolny sobotni wieczór. Jeżeli Damian miał rację i szykował się wyjazd, znów będzie musiał zmienić plany.

Po zbiórce żołnierze rozeszli się do przydzielonych zadań. Michał szturchnął go łokciem.

— Nie rób takiej miny. Jeszcze nic nie wiadomo.

— Wiem. Tylko obiecałem Natalii, że w sobotę gdzieś wyjdziemy.

— To dzisiaj do niej zadzwoń. Lepiej wcześniej niż pięć minut przed wyjściem.

— Mówisz jak mój ojciec.

— Twój ojciec pewnie też ma rację.

— Nie przyzwyczajaj się do tego, że ci to przyznam.

Dzień mijał w rytmie poleceń i drobnych obowiązków. Przed południem sprawdzali sprzęt, później uczestniczyli w zajęciach, a po obiedzie pomagali porządkować magazyn. Nic niezwykłego. Taki dzień, który po tygodniu trudno odróżnić od innych.

W pewnej chwili Michał odłożył na półkę skrzynkę z wyposażeniem i otarł czoło rękawem.

— Kuba, słuchaj. Jakbyś miał jutro chwilę, to pomożesz mi przewieźć komodę?

— Jaką komodę?

— Dla małego. Ola znalazła używaną, ale wygląda jak nowa.

— A nie mogłeś kupić czegoś mniejszego? Na przykład lampki?

— Lampkę już mamy.

— To po co wam komoda?

— Żeby trzymać w niej rzeczy, których jeszcze nie mamy.

Jakub roześmiał się tak głośno, że żołnierz przy sąsiednim regale obejrzał się w ich stronę.

— Dobra, pomogę. Ale stawiasz obiad.

— Znowu?

— Ojcostwo kosztuje, mówiłeś sam.

Michał wyciągnął rękę. Jakub przybił mu piątkę.

Nie było w tym geście nic nadzwyczajnego. Zwykła umowa dwóch przyjaciół, jeden z tysiąca drobiazgów składających się na ich codzienność.

Późnym popołudniem, kiedy kończyli pracę, Damian zniknął na kilka minut. Wrócił z telefonem w dłoni i nieco bledszą twarzą.

— Wszystko gra? — zapytał Jakub.

— Jasne. Matka dzwoniła. Nic ważnego.

Schował telefon zbyt szybko, ale Jakub nie zwrócił na to większej uwagi. Każdy miał swoje sprawy. Damian już po chwili znów żartował z komody Michała i proponował, żeby przewieźli ją wojskową ciężarówką.

Wieczorem Jakub wyszedł z jednostki i zadzwonił do Natalii. Odebrała po drugim sygnale.

— No, żyjesz — powiedziała.

— Ledwo. Michał znowu mnie wykorzystuje do przeprowadzki.

— Czyli wszystko po staremu.

— Prawie. Może być wyjazd na ćwiczenia. Jeszcze nic pewnego.

Po drugiej stronie zapadła cisza.

— Kuba, ja rozumiem, że to twoja praca — odezwała się w końcu Natalia. — Tylko chciałabym czasem wiedzieć wcześniej, kiedy będziemy mogli być razem.

— Wiem. Dlatego dzwonię teraz.

— Doceniam.

Usłyszał, jak wypuszcza powietrze.

— Przyjedziesz dzisiaj?

— Przyjadę. I tym razem naprawdę zjem coś normalnego.

— Cud. Zapiszę datę.

Kiedy się rozłączyli, Jakub zatrzymał się na chodniku. Nad Gdańskiem zaczynało się przejaśniać. Światła samochodów odbijały się w mokrym asfalcie, a z pobliskiego sklepu dobiegał zapach świeżego pieczywa.

Wyjął telefon i zobaczył wiadomość od Michała: „Nie zapomnij jutro o komodzie. Ola już cię wpisała do kalendarza”.

Odpisał: „Przekaż szefowej, że melduję gotowość”.

Kilka sekund później przyszła odpowiedź: „Tak trzymać, szeregowy”.

Jakub schował telefon i ruszył w stronę przystanku. Nie miał powodu sądzić, że w najbliższych tygodniach zwyczajne wiadomości od Michała staną się czymś, za co oddałby niemal wszystko.

Tego samego wieczoru, kiedy Jakub siedział już z Natalią przy kuchennym stole, w gabinecie kapitana Malinowskiego nadal paliło się światło.

Na biurku leżała mapa z zaznaczonym obszarem leśnym. Kapitan rozmawiał przez telefon, stojąc tyłem do drzwi.

— Nie — powiedział cicho. — Tym razem żadnych niespodzianek. Ludzie mają wykonać swoje zadania i wrócić do jednostki.

Słuchał przez chwilę.

— Wiem, co jest w tamtym miejscu. Nie musisz mi przypominać.

Odłożył telefon. Jeszcze przez dłuższą chwilę patrzył na mapę, po czym złożył ją starannie i wsunął do zamykanej szuflady.

Za oknem zaczął padać deszcz.

ROZDZIAŁ 2 — Życie za bramą

Poranek w jednostce zaczynał się zawsze od tego samego dźwięku: szurania butów po korytarzu, trzaskania metalowych szafek i przekleństw wypowiadanych szeptem przez ludzi, którzy uważali, że siódma rano to pora wymyślona wyłącznie po to, by człowieka upokorzyć.
Jakub Wysocki stanął przed lustrem w łazience, poprawił kołnierz munduru i przyjrzał się własnej twarzy. Wyglądał tak, jakby spał wystarczająco długo, żeby przeżyć, ale za krótko, żeby mieć na cokolwiek ochotę.

— Jeszcze trochę i będziesz się do siebie meldował — odezwał się Michał zza jego pleców.

— Kontroluję stan techniczny żołnierza.

— I jaki wynik?

— Nadaje się do naprawy.

Michał podał mu kubek z kawą. Nie pytając, czy Jakub chce. Po sześciu miesiącach służby takie pytania straciły sens.

Na korytarzu rozległ się głos Damiana Króla:

— Panowie, zbiórka za pięć minut! Kto się spóźni, ten kupuje wszystkim obiad!

— Ty ostatnio kupowałeś? — zawołał Michał.

— Ja jestem od wydawania poleceń, nie od finansowania waszych zachcianek.

Damian wszedł do łazienki z ręcznikiem przewieszonym przez ramię. Miał rozczochrane włosy i minę człowieka, który właśnie wygrał kłótnię, choć nikt nie wiedział, że w ogóle się odbyła.

— Król, jakbyś tyle energii wkładał w robotę, ile wkładasz w gadanie, to byś już był generałem — stwierdził Jakub.

— Generał musi podpisywać papiery. Nie chcę takiego życia.

Roześmiali się. Potem każdy sięgnął po czapkę i wyszli na plac.

∗ ∗ ∗

Deszcz przestał padać w nocy, ale beton był jeszcze mokry. Nad budynkami wisiała niska warstwa chmur. Szeregi żołnierzy ustawiały się pod okiem dowódców drużyn, a gdzieś od strony garaży dobiegał monotonny warkot silnika.

Sierżant Paweł Dębski przeszedł wzdłuż ustawionego plutonu, zatrzymując wzrok na butach, pasach i twarzach. Miał trzydzieści dwa lata, krótko przycięte włosy i głos, który nie potrzebował podniesionego tonu, żeby uciszyć kilkunastu dorosłych mężczyzn.

— Król, co to jest? — zapytał, wskazując jego kieszeń.

Damian spojrzał w dół.

— Kieszeń, panie sierżancie.

— Brawo. A co w niej wystaje?

— Długopis.

— To go schowaj tak, żeby nie wyglądał jak antena. Wysocki, przestań się uśmiechać. Zawadzki, ty też.

Michał zacisnął usta. Jakub patrzył prosto przed siebie, ale ramiona zdradzały, że ledwie powstrzymuje śmiech.

Dębski zatrzymał się przed nimi.

— Jak wam tak wesoło, to mam dobrą wiadomość. Po zbiórce sprawdzimy magazyn sprzętu. Wszystko ma się zgadzać co do sztuki.

— Tak jest — odpowiedzieli niemal jednocześnie.

— I nie interesuje mnie, że poprzednia zmiana zostawiła bałagan. Wasze nazwiska będą pod protokołem, więc sprawdzicie wszystko sami.

Jakub skinął głową. Sierżant miał jedną zasadę, którą powtarzał od pierwszego dnia: nie podpisuj czegoś, czego nie sprawdziłeś. Brzmiało to banalnie, dopóki człowiek nie musiał wytłumaczyć się z brakującego elementu wyposażenia.

Na plac wyszedł kapitan Adrian Malinowski. Rozmowy ucichły. Oficer szedł bez pośpiechu, trzymając teczkę pod ramieniem. Miał twarz, na której rzadko pojawiały się emocje. Żołnierze wiedzieli, że potrafi pochwalić dobrze wykonaną robotę, ale równie dobrze potrafi rozebrać czyjś błąd na części pierwsze przy całej kompanii.

— Dzień dobry, żołnierze — powiedział.

Odpowiedział mu równy głos plutonu.

Malinowski przekazał plan dnia: zajęcia z łączności, sprawdzenie sprzętu, szkolenie medyczne i odprawa przed kolejnym tygodniem. Nie wspomniał o wyjeździe w teren, choć od kilku dni krążyły plotki, że szykują się ćwiczenia poza jednostką.

— Oczekuję porządku w dokumentacji — dodał. — Błędy, które można naprawić dziś, jutro potrafią kosztować znacznie więcej.

Jego wzrok przesunął się po twarzach i na krótką chwilę zatrzymał na Michałe. Jakub zauważył to tylko dlatego, że stał obok. Nie przywiązał do tego znaczenia.

∗ ∗ ∗

Magazyn pachniał gumą, kurzem i wilgotnym materiałem. Na półkach leżały pokrowce, pasy, hełmy i dziesiątki przedmiotów, których nazwy brzmiały niemal identycznie, choć różniły się zastosowaniem.

— Jak ktoś kiedyś napisze książkę o wojsku, powinien poświęcić cały rozdział liczeniu rzeczy — mruknął Damian.

— Nikt by tego nie przeczytał — odparł Michał.

— Właśnie dlatego to byłaby najbardziej realistyczna książka świata.

Jakub siedział przy stole z arkuszem kontrolnym. Michał odczytywał oznaczenia, Damian przenosił kolejne pojemniki. Po godzinie mieli zgodność w większości pozycji, ale jedna skrzynka nie pasowała do spisu.

— Tu jest sześć, a wpisane siedem — powiedział Jakub.

— Sprawdź drugą półkę — rzucił Damian.

— Sprawdziłem.

Michał podszedł i zajrzał do dokumentu.

— Zobacz datę ostatniego wydania. Może ktoś przeniósł do innego magazynu.

Na kartce widniał niewyraźny podpis. Michał zmrużył oczy.

— Nie umiem tego rozczytać.

— Jak zwykle — powiedział Damian. — Podpis wygląda, jakby ktoś próbował zabić pająka długopisem.

— Zgłosimy różnicę sierżantowi — zdecydował Jakub.

Damian wzruszył ramionami.

— Jedna skrzynka. Może zwykła pomyłka.

— Może. Dlatego nie będę udawał, że wszystko się zgadza.

Michał spojrzał na przyjaciela z uznaniem.

— Dębski cię dobrze wychował.

— Nie przesadzaj. Jeszcze mu powiem i zacznie mnie wysyłać na dodatkowe kontrole.

Sierżant przyszedł po kilkunastu minutach. Wysłuchał meldunku, porównał liczby i nie zrobił awantury.

— Właśnie po to jest kontrola — powiedział. — Brak wpisujemy do wyjaśnienia. Niczego nie dopisujecie z głowy.

Damian otworzył usta, ale zamknął je, gdy sierżant na niego spojrzał.

— Król, masz pytanie?

— Nie, panie sierżancie.

— To dobrze. A teraz pomóż im skończyć.

Gdy wyszedł, Jakub poczuł ulgę. Nie dlatego, że brakująca rzecz była ważna. Po prostu lubił wiedzieć, że w tym miejscu są jeszcze zasady, których wszyscy przestrzegają.

∗ ∗ ∗

W przerwie usiedli przy automacie z napojami. Damian wybrał gorącą czekoladę, która wyglądała jak woda po płukaniu pędzla. Michał wyjął telefon i pokazał Jakubowi zdjęcie niewielkiej komody stojącej pod ścianą.

— Złożyłem ją wczoraj — powiedział z dumą.

— Sama stoi?

— Od rana.

— To sukces. Ola wie, że robiłeś to bez nadzoru?

— Nie obrażaj mnie. Trzy razy sprawdzała instrukcję.

Damian nachylił się nad ekranem.

— A łóżeczko?

— Jeszcze w kartonie. Na sobotę planuję wielką operację.

— Nie zapraszaj mnie — odpowiedział Damian natychmiast. — Mam alergię na śrubki.

Jakub zaśmiał się i odebrał połączenie od Natalii. Odszedł kilka kroków.

— Hej. Wszystko w porządku?

— Tak. Tylko chciałam przypomnieć, że dziś mieliśmy iść na kolację do moich znajomych.

Zacisnął powieki. Pamiętał. A przynajmniej pamiętał, że kiedyś o tym rozmawiali.

— O której?

— Kuba.

— Wiem, wiem. Siódma?

— O dziewiętnastej trzydzieści. I proszę cię, nie przychodź w ostatniej chwili z wiadomością, że znowu coś wyskoczyło.

— Postaram się.

— Nie chcę „postaram się”. Chcę cię zobaczyć.

W jej głosie nie było złości, raczej zmęczenie powtarzaniem tej samej prośby.

— Będę — powiedział w końcu.

Po rozłączeniu wrócił do stołu. Michał nie zapytał, o czym rozmawiali. Po prostu przesunął w jego stronę nieotwartą butelkę wody.

— Długi dzień? — rzucił.

— Dopiero się zaczyna.

— To zjedz obiad. Jak człowiek jest głodny, wszystko wygląda gorzej.

— Mówisz jak moja matka.

— Ktoś musi.

∗ ∗ ∗

Po południu mieli zajęcia z udzielania pierwszej pomocy. Instruktor kazał im pracować parami, zmieniając role przy każdym ćwiczeniu. Damian, któremu przypadło odgrywanie poszkodowanego, zrobił z tego przedstawienie.

— Powiedzcie Oli, że byłem dzielny — jęknął, leżąc na macie.

— Ola jest narzeczoną Michała, idioto — odparł Jakub.

— Tym bardziej. Niech wie, kogo straciła kompania.

Dębski, obserwujący zajęcia z boku, nawet się nie uśmiechnął.

— Król, mniej teatru. Wysocki, skup się na kolejności działań.

Jakub poprawił ułożenie dłoni. W szkoleniu nie było nic widowiskowego. Powtarzali podstawy, aż zaczynały przychodzić automatycznie. Dębski podkreślał, że w prawdziwym zagrożeniu człowiek nie staje się nagle bohaterem z filmu. Robi to, co zdążył przećwiczyć.

— Panie sierżancie — zapytał Michał podczas przerwy — naprawdę kiedyś musiał pan z tego korzystać?

Dębski przez moment patrzył na manekin leżący na podłodze.

— Tak.

— I pomogło?

— Czasem pomaga. Czasem nie wystarcza.

Nie dodał nic więcej. Michał wyczuł, że pytanie dotknęło czegoś, do czego sierżant nie chciał wracać.

Kiedy Dębski odszedł, Damian szturchnął Jakuba łokciem.

— On ma chyba więcej historii niż biblioteka.

— I chyba żadnej nie chce opowiadać — odpowiedział Jakub.

Michał spojrzał jeszcze raz w stronę drzwi.

— Niektóre rzeczy lepiej zostawić w spokoju — powiedział cicho.

Jakub nie wiedział wtedy, jak bardzo przyjaciel się mylił.

∗ ∗ ∗

O szesnastej trzydzieści zaczęli porządkować salę. Wszyscy byli zmęczeni. Michał układał materiały na półce, gdy do pomieszczenia wszedł kapitan Malinowski.

— Starszy szeregowy Zawadzki.

Michał natychmiast się wyprostował.

— Tak jest, panie kapitanie.

— Po zakończeniu zajęć proszę zgłosić się do kancelarii. Jest kwestia do wyjaśnienia w dokumentacji.

— Rozkaz.

Malinowski spojrzał na Jakuba.

— Wysocki, pan też będzie potrzebny jutro przy przygotowaniu wyposażenia.

— Tak jest.

Kapitan wyszedł. Michał patrzył przez chwilę na zamknięte drzwi.

— Coś się stało? — zapytał Jakub.

— Nie wiem. Może chodzi o tę skrzynkę.

— Przecież wszystko zgłosiliśmy.

— Właśnie dlatego może chcą wyjaśnić.

Damian, który dotąd przeglądał telefon, podniósł głowę.

— Jakby co, powiedz, że ja nic nie widziałem.

— Ty rzeczywiście nic nie widziałeś — odparł Michał. — Cały dzień gadałeś.

Damian uśmiechnął się, ale tym razem żart zabrzmiał jak obowiązek, nie jak przyjemność.

∗ ∗ ∗

W kancelarii Michał zastał tylko podoficera dyżurnego, który podał mu kartkę z wykazem sprzętu do przygotowania na przyszły tydzień.

— Kapitan kazał przekazać — wyjaśnił mężczyzna. — Potrzebne potwierdzenie, że zapoznałeś się z listą.

Michał przeczytał dokument uważnie. Były na nim zwykłe pozycje: wyposażenie polowe, środki łączności, materiały szkoleniowe. Na dole widniała nazwa rejonu, którego nie znał.

— Gdzie to dokładnie jest? — zapytał.

— Dowiecie się na odprawie.

Michał podpisał potwierdzenie zapoznania się z wykazem, nie z odbiorem sprzętu. Odłożył długopis i ruszył do wyjścia. W drzwiach minął kapitana.

— Wszystko jasne, Zawadzki?

— Tak jest, panie kapitanie.

— To dobrze. Na ćwiczeniach nie będzie czasu na improwizację.

Oficer powiedział to zwyczajnym tonem. Michał skinął głową i wyszedł. Nie zauważył, że Malinowski pozostał przez chwilę nieruchomo przy biurku, wpatrując się w pozostawiony wykaz.

∗ ∗ ∗

Wieczorem Jakub dotarł na kolację spóźniony o osiem minut. Natalia otworzyła mu drzwi z miną, której nie potrafił rozszyfrować.

— Jestem — oznajmił, unosząc dłonie.

— Widzę.

— To dobry początek.

Uśmiechnęła się mimo woli i pocałowała go w policzek.

Przy stole rozmawiali o pracy, studiach, planach na zimę. Jakub starał się nie zerkać na telefon. W pewnym momencie Natalia położyła dłoń na jego kolanie, jakby chciała upewnić się, że naprawdę jest obok.

Kiedy wracali później przez mokre ulice, zatrzymała go pod latarnią.

— Kuba, ja nie chcę cię zmieniać — powiedziała. — Wiem, że wojsko jest dla ciebie ważne. Tylko czasem mam wrażenie, że wszystko inne jest na drugim miejscu.

— Ty nie jesteś na drugim miejscu.

— To pokaż mi to, zanim będę musiała o to prosić.

Przyciągnął ją do siebie. Przez chwilę stali bez słowa, słuchając samochodów przejeżdżających po wilgotnym asfalcie.

— Spróbuję lepiej to poukładać — obiecał.

— Tylko nie obiecuj mi rzeczy, na które nie masz wpływu.

Zapamiętał to zdanie.

∗ ∗ ∗

W tym samym czasie Michał siedział na podłodze mieszkania, otoczony deskami, śrubkami i instrukcją składania łóżeczka. Ola stała w drzwiach, trzymając w dłoni kubek herbaty.

— Wiesz, że to miało zająć godzinę? — zapytała.

— Instrukcja kłamie.

— Jakub nie mógł pomóc?

— Miał swoje plany. Poza tym poradzę sobie.

Ola usiadła ostrożnie na kanapie i położyła dłoń na brzuchu.

— Dzisiaj znowu się ruszało.

Michał natychmiast odłożył śrubokręt.

— Teraz?

— Nie. Godzinę temu.

— Mogłaś zadzwonić.

— Żebyś wybiegł z jednostki i przyjechał przyłożyć ucho do brzucha?

— Tak.

Roześmiała się. Michał usiadł obok niej i przyłożył dłoń do jej brzucha. Czekali przez chwilę w ciszy.

— Boisz się? — zapytała Ola.

— Czego?

— Tego wszystkiego. Dziecka, odpowiedzialności.

— Jak cholera.

Spojrzała na niego zaskoczona szczerością.

— Ale bardziej boję się, że kiedyś uznasz, że musisz wszystko robić sama — dodał. — Nie chcę być takim ojcem, którego widzi się tylko na

zdjęciach.

— Nie będziesz.

— Skąd wiesz?

— Bo już teraz kłócisz się z instrukcją łóżeczka, jakby od tego zależał los świata.

Michał pocałował ją w czoło.

Na ekranie jego telefonu pojawiła się wiadomość od Jakuba: „Żyję. Kolacja zaliczona. Komoda nadal stoi?”.

Odpisał: „Komoda tak. Łóżeczko mnie pokonało. W sobotę jesteś potrzebny”.

Po chwili nadeszło: „Dla chrześniaka zrobię wszystko”.

Michał uśmiechnął się i pokazał wiadomość Oli.

— Widzisz? — powiedział. — Jeszcze dziecka nie ma na świecie, a już ma swojego człowieka od trudnych zadań.

∗ ∗ ∗

Nazajutrz rano Dębski odebrał telefon w swoim gabinecie. Słuchał krótko, nie przerywając rozmówcy. Potem sięgnął po notes i zapisał datę oraz godzinę odprawy.

— Rozumiem — powiedział. — Przekażę ludziom.

Odłożył słuchawkę i przez chwilę patrzył na kalendarz. Na przyszły tydzień wpisano ćwiczenia w rejonie leśnym na obrzeżach województwa. Nazwa miejsca wydawała mu się znajoma, choć od lat jej nie słyszał.

Otworzył szufladę. Pod starym notatnikiem leżała fotografia sprzed kilku lat: grupa żołnierzy w polowych mundurach, stojących przed niepozornym budynkiem. Jeden z mężczyzn miał rękę zarzuconą na ramiona Dębskiego.

Sierżant przesunął kciukiem po wyblakłym zdjęciu.

— Cholera — powiedział do pustego pokoju.

Schował fotografię, zamknął szufladę i wyszedł na korytarz.

W tym samym czasie Jakub, Michał i Damian śmiali się przy automacie z kawą z dowcipu, którego nikt z nich nie zapamięta już za kilka tygodni.

Na razie byli po prostu trzema kolegami z jednej kompanii. Jeden miał zostać porwany. Drugi miał ruszyć za nim. Trzeci jeszcze nie wiedział, jak wysoką cenę zapłaci za własny strach.

Rozdział 3 — Dwa różne światy

Wrzesień kończył się deszczem, który nie potrafił zdecydować, czy chce padać, czy tylko wisieć nad miastem. Jakub wysiadł z tramwaju dwa przystanki wcześniej. W kieszeni kurtki miał małe pudełko z ciastkami, które kupił po drodze, i telefon z trzema nieodebranymi połączeniami od Natalii.

Nie spóźnił się. Przynajmniej nie według zegarka. Według Natalii spóźniał się od kilku tygodni — nie na konkretne spotkania, ale na rozmowy, których oboje potrzebowali.

Przed wejściem do kamienicy zatrzymał się pod daszkiem. Zadzwonił.

— Jesteś blisko? — zapytała, zanim zdążył się odezwać.

— Stoję pod drzwiami. Mam łapówkę.

— Jaką?

— Cukierniczą.

— To może jeszcze ci otworzę.

Zamek brzęknął. Jakub wszedł po schodach, z każdym piętrem coraz bardziej świadomy, że nie da się naprawić wszystkiego pudełkiem ciastek. Ale od czegoś trzeba było zacząć.

∗ ∗ ∗

Natalia siedziała przy stole zasypanym notatkami. Na ekranie laptopa wyświetlał się schemat ludzkiego serca. Miała związane włosy, pod oczami cienie, a obok kubka leżał zakreślacz bez skuwki.

— Przyniosłem coś na poprawę krążenia — powiedział Jakub.

— Cukier?

— W dużych ilościach.

Odłożyła długopis. Przytulił ją, a ona przez chwilę nie puszczała go, choć miała przecież tyle rzeczy do powiedzenia.

— Jak poszło na uczelni? — zapytał.

— Dwie godziny ćwiczeń, kolokwium i wykładowca, który uważa, że człowiek powinien znać wszystkie choroby świata na pamięć. A u ciebie?

— Normalnie. Zbiórka, zajęcia, papierologia. Damian prawie przewrócił automat z kawą.

— Ten Damian, który zawsze ma genialne pomysły?

— Ten sam. Chciał odzyskać dwa złote.

Natalia parsknęła śmiechem. Jakub usiadł naprzeciwko i zaczął zbierać rozrzucone kartki w równy stos.

— Zostaw, mam swój system — powiedziała.

— Wygląda jak pole bitwy.

— A twój pokój wygląda jak magazyn po ewakuacji.

— Punkt dla ciebie.

Przez kilka minut rozmawiali o rzeczach prostych. O pękniętym kubku, o sąsiadce, która o szóstej rano odkurzała klatkę schodową, i o tym, czy w sobotę uda im się wyjść nad morze. Dopiero kiedy czajnik ucichł, Natalia spojrzała na niego poważniej.

— Kuba, nie chcę być dziewczyną, do której dzwonisz tylko wtedy, kiedy akurat masz wolną chwilę.

— Wiem.

— Nie, ty słyszysz. To nie to samo.

Jakub zacisnął dłonie na kubku. Przez moment miał ochotę wyjaśnić jej grafik, dyżury, odprawy i wszystko, na co nie miał wpływu. Wiedział jednak, że właśnie takich wyjaśnień ma już dość.

— Boję się, że coś przegapię — powiedział w końcu. — W jednostce. Że ktoś uzna, że nie nadaję się do tej roboty. Dopiero zaczynam i ciągle próbuję udowodnić, że jestem na swoim miejscu.

— A ja nie chcę, żebyś musiał mi udowadniać, że mnie kochasz. Chcę po prostu mieć cię czasem obok.

— To może w sobotę odłożę telefon. Na cały dzień.

— Nie obiecuj całego dnia. Obiecaj mi godzinę, której naprawdę dotrzymasz.

Wyciągnął rękę przez stół. Ujęła ją, po chwili splatając palce z jego palcami.

— Godzinę? — powtórzył.

— Na początek.

— To umowa.

∗ ∗ ∗

W mieszkaniu Michała i Oli pachniało farbą, chociaż ściany w przyszłym pokoju dziecka wyschły już dwa dni wcześniej. Na środku stało łóżeczko, złożone wreszcie bez brakujących śrub. Michał oglądał je z dumą człowieka, który własnoręcznie postawił dom.

— Nie patrz tak na nie — powiedziała Ola. — Jeszcze pomyśli, że oczekujesz medalu.

— Należy mi się przynajmniej pochwała na piśmie.

— Za cztery godziny walki z instrukcją?

— Pięć. Ale kto liczy.

Ola oparła się o framugę. Miała na sobie luźny sweter, a jedną dłoń trzymała na zaokrąglonym brzuchu. Michał natychmiast przestał się wygłupiać.

— Wszystko dobrze?

— Tak. Po prostu trochę mnie ciągnie w plecach.

Podsunął jej krzesło, choć od krzesła dzieliły ją ledwie dwa kroki.

— Michał, nie jestem ze szkła.

— Wiem. Ze szkła nie dałoby się tak skutecznie mną rządzić.

Uśmiechnęła się, lecz po chwili spoważniała.

— Dzwoniła mama. Pytała o ślub.

— I co powiedziałaś?

— Że najpierw dziecko, potem wesele. Tak jak ustaliliśmy.

— A ona?

— Że za jej czasów robiło się to inaczej.

— Za jej czasów nie było też tych cholernych cen za salę.

Ola pokręciła głową. Michał uklęknął przed nią i przyłożył policzek do jej brzucha.

— Słuchaj, mały człowieku — oznajmił. — Jak już się pojawisz, to nie daj sobie wmówić, że wszystko musi być zrobione według planu. Twój ojciec próbował. Nie wyszło.

— A skąd wiesz, że to chłopiec?

— Nie wiem. To był zwrot grzecznościowy.

Przez chwilę czekali w ciszy. Potem Ola złapała go za nadgarstek i przesunęła jego dłoń nieco wyżej.

— Teraz.

Pod palcami poczuł delikatne poruszenie. Zamarł.

— O kurwa — wyszeptał.

— Piękne pierwsze słowa do dziecka.

— Przepraszam. Po prostu… — Urwał. — To naprawdę się dzieje.

Ola pogładziła go po włosach.

— Tak. I oboje trochę się boimy.

— Ja bardziej.

— Nie rób z tego zawodów.

Michał pocałował jej brzuch, a potem podniósł głowę.

— Wiesz, że Kuba się zgodził?

— Na co?

— Na bycie chrzestnym. Napisał mi, że dla chrześniaka zrobi wszystko.

— Nawet jeśli to będzie dziewczynka?

— Tym bardziej. Wtedy będzie musiał nauczyć się zaplatać warkocze.

Ola zaśmiała się cicho. Dla Michała był to jeden z tych wieczorów, które chciałby zatrzymać na zawsze: żółte światło lampy, odgłos deszczu na parapecie i świadomość, że za kilka miesięcy w tym pokoju będzie oddychał ktoś trzeci.

∗ ∗ ∗

W sobotę Jakub dotrzymał słowa. Wyłączył powiadomienia, schował telefon głęboko do plecaka i razem z Natalią poszedł na spacer wzdłuż brzegu. Wiatr był zimny, plaża niemal pusta. Mewy krzyczały nad wodą, jakby kłóciły się o coś bardzo ważnego.

— To jest twój wielki plan romantyczny? — zapytała Natalia, naciągając kaptur.

— Morze, spacer i facet, który nie patrzy w telefon. Czego więcej chcieć?

— Temperatury powyżej dziesięciu stopni.

— Wymagająca jesteś.

Kupili gorącą herbatę w małym kiosku i usiedli na ławce osłoniętej od wiatru. Natalia opowiedziała o praktykach, które miała rozpocząć za kilka tygodni. Jakub słuchał uważnie. Kiedy wspomniała o pacjencie, który bał się zwykłego pobrania krwi, nie roześmiał się. Zapytał, jak mu pomogła.

— Rozmawiałam z nim — powiedziała. — Czasami człowiek potrzebuje tylko wiedzieć, że ktoś go słyszy.

Jakub spojrzał na morze.

— Brzmi prosto.

— Bo jest proste. Nie znaczy, że łatwe.

Zamilkli. Po chwili Natalia położyła głowę na jego ramieniu.

— Myślisz kiedyś o tym, co będzie za pięć lat?

— Jasne.

— I?

— Będę miał mniej włosów, a Michał dalej będzie mi wypominał szkolenie.

— Kuba.

Uśmiech zniknął mu z twarzy.

— Chciałbym mieć z tobą mieszkanie. Takie nasze, nawet małe. Żebyśmy nie musieli sprawdzać, kto ma rano zajęcia i czyje rzeczy leżą w przedpokoju. Chciałbym wracać do ciebie po służbie.

— To brzmi lepiej.

— A ty?

— Chciałabym, żebyśmy nie przestali ze sobą rozmawiać, kiedy zrobi się trudno.

Objął ją mocniej. Nie odpowiedział od razu, bo nie chciał rzucać kolejnej łatwej obietnicy.

— Postaram się — powiedział w końcu.

Tym razem wystarczyło.

∗ ∗ ∗

Po południu spotkali się we czwórkę u Michała i Oli. Jakub przyjechał z torbą zakupów, Natalia z ciastem, które upiekła poprzedniego wieczoru. Michał otworzył drzwi, trzymając w ręku śrubokręt.

— Ty jeszcze coś skręcasz? — zapytał Jakub.

— Półkę. Tym razem mam przewagę. Przeczytałem instrukcję przed rozpoczęciem.

— Żartujesz.

— Sam nie wierzę.

Ola zawołała ich do salonu. Na stole czekał obiad, a na komodzie leżały wydrukowane zdjęcia z badania USG. Natalia od razu podeszła je obejrzeć. Jakub stanął obok Michała i szturchnął go łokciem.

— Jak tam przyszły ojciec?

— Jeszcze nie uciekłem.

— Widzisz, a mówią, że wojsko uczy odwagi.

— Wojsko nie przygotowało mnie na wybieranie wózka. Sześć godzin oglądaliśmy w internecie koła.

— I co wybraliście?

— Jeszcze nic. Każdy ma jakiś dramatyczny minus.

Usiedli do stołu. Rozmawiali o drobiazgach, o pracy, studiach i absurdalnych cenach dziecięcych ubranek. Ola żartowała, że Michał kupił już trzy pary maleńkich skarpet, chociaż dziecko nie miało jeszcze butów. Jakub udawał oburzenie, że nikt nie zapytał przyszłego chrzestnego o opinię.

Kiedy Natalia i Ola wyszły do kuchni po herbatę, Michał nachylił się nad stołem.

— Słuchaj, Kuba. Jak będę na ćwiczeniach, mógłbyś czasem zajrzeć do Oli? Gdyby czegoś potrzebowała.

— Przecież jedziemy razem.

— No wiem. Tak ogólnie mówię. Jakby mnie kiedyś dłużej nie było.

— Co to za gadanie?

— Normalne. Zaczynam myśleć o wszystkim na zapas.

Jakub pokręcił głową.

— Jak cię kiedyś nie będzie, to sam ją zawiozę do szpitala, skręcę drugie łóżeczko i jeszcze będę cię opierdalał, że mnie z tym zostawiłeś.

Michał uśmiechnął się szeroko.

— Właśnie dlatego ci ufam.

Z kuchni dobiegł śmiech dziewczyn. Jakub zerknął w tamtą stronę.

— Stary, jeszcze niedawno na szkoleniu kłóciliśmy się o miejsce przy oknie. A teraz rozmawiamy o wózkach.

— Starzejemy się.

— Ty może. Ja mam dwadzieścia dwa lata.

— I już marudzisz jak emeryt.

∗ ∗ ∗

Wieczorem, kiedy goście wyszli, Ola usiadła obok Michała na kanapie. W telewizorze leciał film, którego żadne z nich nie oglądało.

— Dobrze, że masz Kubę — powiedziała.

— Wiem.

— On naprawdę by dla ciebie dużo zrobił.

Michał popatrzył na zdjęcie ze szkolenia, stojące na półce. Dwóch zmęczonych chłopaków w mundurach, brudne buty, głupie miny. Żaden nie przypuszczał wtedy, że znajdzie w drugim kogoś tak bliskiego.

— Na początku myślałem, że nie wytrzymam z nim tygodnia — przyznał. — Ciągle zadawał pytania. O wszystko.

— A teraz?

— Teraz jak przez godzinę nie zada żadnego, to się martwię.

Ola oparła głowę na jego ramieniu.

— Obiecaj, że na siebie uważasz.

— Będę uważał.

— Nie mówię tylko o ćwiczeniach. O wszystkim.

Michał przyciągnął ją bliżej.

— Wrócę. Mamy przecież jeszcze wybrać ten cholerny wózek.

Pocałowała go w policzek. Nie poprosiła o więcej, choć oboje wiedzieli, że żadna obietnica nie potrafi zatrzymać wszystkich nieszczęść.

∗ ∗ ∗

W niedzielny wieczór Jakub pakował rzeczy na kolejny tydzień służby. Natalia siedziała na łóżku i obserwowała, jak po raz trzeci sprawdza zawartość torby.

— Zgubiłeś coś?

— Nie. Chcę mieć wszystko.

— Zawsze tak robisz, kiedy się denerwujesz.

— Nie denerwuję się.

— W takim razie to bardzo spokojne sprawdzanie skarpet.

Usiadł obok niej.

— Mamy niedługo wyjazd na ćwiczenia. Kapitan ostatnio chodzi wkurzony. Dębski też jest jakiś nie swój.

— Coś się stało?

— Nie wiem. Może zwykłe zamieszanie z organizacją.

Natalia przyjrzała mu się uważnie.

— To tylko ćwiczenia, prawda?

— Tak. Nic nadzwyczajnego.

Powiedział to szczerze. Nie miał żadnego powodu sądzić inaczej.

Telefon zawibrował na biurku. Wiadomość od Michała: „Ola kazała przypomnieć, że w sobotę masz przyjechać pomóc z półką. Nie wymiguj się służbą”.

Jakub odpisał: „Jak przeżyję twoje majsterkowanie, to przyjadę”.

Po chwili przyszła odpowiedź: „Spokojnie, bracie. Jeszcze nie raz będziesz mnie ratował”.

Jakub uśmiechnął się do ekranu i odłożył telefon.

Za oknem deszcz uderzył mocniej o parapet. Gdzieś daleko przejechał samochód na sygnale. Natalia zgasiła lampkę, a Jakub przez moment leżał bez ruchu, słuchając oddechu dziewczyny.

Nie wiedział jeszcze, jak długo będzie wracał myślami do tamtego zwyczajnego weekendu. Do herbaty nad morzem, śmiechu przy stole, zdjęcia USG i wiadomości od Michała.

Do ostatnich dni, kiedy ich największym zmartwieniem była krzywo przykręcona półka.

Rozdział 4 — Rozkaz wyjazdu

Poniedziałkowy poranek zaczął się od deszczu, który wyglądał, jakby ktoś zawiesił nad Gdańskiem mokry koc. Jakub Wysocki przebiegł ostatnie kilkanaście metrów od bramy do budynku kompanii, osłaniając głowę teczką z dokumentami. Nie pomogło. Woda spływała mu po karku, a jeden z butów zdążył nabrać wilgoci.

— Wyglądasz, jakbyś przepłynął Motławę — zauważył Damian Król,

oparty o framugę wejścia.

— A ty wyglądasz, jakbyś od szóstej nic nie robił.

— To się nazywa umiejętne gospodarowanie energią.

Jakub strzepnął krople z rękawa. W korytarzu pachniało pastą do podłóg i kawą. Zza drzwi sali dobiegały rozmowy, metaliczny szczęk otwieranych szafek i czyjś śmiech. Normalny początek tygodnia.

Przynajmniej tak mu się wydawało. Michał siedział na ławce i próbował dopiąć pasek torby. Gdy zobaczył Jakuba, uniósł dwa palce w geście powitania.

— Dzwoniła Ola — powiedział zamiast dzień dobry. — Przyszły

wyniki. Wszystko w porządku.

— No i zajebiście. To dlaczego masz minę, jakbyś dostał mandat?

— Bo za godzinę mam odprawę, a potem cały dzień latania. I jeszcze

Ola przysłała mi siedem linków do wózków.

— Wyślij jej ósmy. Taki z gąsienicami.

— Śmiej się. Zobaczymy, jak sam będziesz wybierał.

Damian wtrącił, że zna człowieka, który kupił używany wózek za grosze. Michał natychmiast poprosił o kontakt. Rozmawiali jeszcze przez chwilę, aż na korytarzu rozległo się krótkie polecenie ustawienia się do zbiórki.

Kapitan Adrian Malinowski wszedł do sali odpraw kilka minut po ósmej. Nie podniósł głosu, nie rzucił żadnej uwagi o mokrych butach ani nie zatrzymał wzroku na spóźnialskich. Wystarczyło, że stanął przy stole.

Rozmowy ucichły. Za nim pojawił się sierżant Paweł Dębski z plikiem kartek. Położył je obok mapy i odsunął się o krok.

— W przyszłym tygodniu kompania wyjeżdża na ćwiczenia terenowe

— oznajmił kapitan. — Kilka dni poza jednostką. Będzie sprawdzana

organizacja pracy, współdziałanie zespołów i wykonywanie zadań w trudnych warunkach. Szczegóły dostaniecie od dowódców. Jakub poczuł lekkie poruszenie za plecami. Ktoś westchnął, ktoś inny szepnął coś o pogodzie. Michał patrzył na mapę, nie odrywając wzroku od zaznaczonego ciemnym ołówkiem obszaru lasu.

— Przypominam — ciągnął Malinowski — że harmonogram i

wyznaczone rejony obowiązują wszystkich. Nie ma samowolnego oddalania się. Nie ma zwiedzania okolicy. Nie ma bohaterów, którzy wiedzą lepiej.

Ostatnie zdanie wypowiedział spokojnie, ale Jakub zauważył, że Dębski na moment zacisnął szczękę.

— Pytania?

Jeden z żołnierzy zapytał o termin powrotu. Inny o możliwość kontaktu z rodziną. Kapitan odpowiadał krótko. Gdy Michał uniósł rękę, Malinowski spojrzał na niego od razu.

— Starszy szeregowy Zawadzki.

— Panie kapitanie, czy to ten sam rejon, w którym mieliśmy ćwiczyć

wiosną? Wtedy część dróg była wyłączona.

— Rejon został zatwierdzony. To wszystko, co musicie wiedzieć na

tym etapie.

— Tak jest.

Michał opuścił rękę. Nie wyglądał na przekonanego.

— Dębski, zostanie pan po odprawie — powiedział kapitan.

Sierżant skinął głową. Przez ułamek sekundy spojrzeli na siebie tak, jak patrzą ludzie, którzy już wcześniej prowadzili tę samą nieprzyjemną rozmowę.

Na placu apelowym wiatr przewracał krople deszczu niemal poziomo. Żołnierze przenosili wyposażenie, sprawdzali stan sprzętu i uzupełniali listy. Jakub z Michałem pracowali obok siebie, od czasu do czasu wymieniając uwagi, których lepiej było nie wypowiadać przy przełożonych.

— Widziałeś, jak kapitan uciął moje pytanie? — mruknął Michał,

kiedy zostali na chwilę sami.

— Bo nie lubi pytań.

— On nie lubi pytań, na które zna odpowiedź, ale nie chce jej podać.

Jakub spojrzał na przyjaciela.

— Ty znowu coś kombinujesz?

— Nie. Pamiętam tylko tamten teren. Na starej mapie są tam jakieś

betonowe obiekty. Mieliśmy je omijać.

— To będziemy omijać. Koniec zagadki.

— Pewnie.

Michał powiedział to zbyt szybko. Jakub znał go wystarczająco dobrze, żeby wychwycić różnicę. Kiedy Michał coś odpuszczał, robił to bez wysiłku. Teraz wyglądał, jakby świadomie zamykał temat.

Po południu dostali wykaz rzeczy do przygotowania. Z pozoru wszystko było zwyczajne: kontrole, przydziały, terminy. A jednak kilka rubryk miało naniesione ręcznie poprawki. Jedna z nich dotyczyła trasy dojazdu.

— Dlaczego są dwie wersje? — zapytał Jakub, wskazując papier.

— Może zmienili drogę — odparł Michał.

— To czemu stara nie jest skreślona?

Michał wzruszył ramionami.

— Bo ktoś się spieszył. Albo miał w dupie porządek.

Właśnie wtedy obok nich pojawił się Damian.

— Co tam, komisja śledcza? — zażartował. — Jak znajdziecie

winnego, to każcie mu jeszcze naprawić automat z kawą. Jakub podał mu kartkę.

— Patrz. Dwie trasy.

Damian zerknął pobieżnie.

— Papiery. W wojsku jedyną rzeczą pewniejszą od deszczu jest to, że

ktoś coś poprawi długopisem. Oddał wykaz i poszedł dalej. Michał patrzył za nim chwilę.

— Co? — spytał Jakub.

— Nic. Tylko nie rozumiem, czemu wszyscy dzisiaj udają, że nie ma

żadnych pytań. Przed obiadem Jakub zaniósł podpisany wykaz do kancelarii. Drzwi były uchylone. Z wnętrza dochodziły głosy kapitana i Dębskiego. Nie zamierzał podsłuchiwać, ale zatrzymał się, kiedy usłyszał własne nazwisko kompanii.

— Ludzie zauważą zmianę — mówił sierżant. — Zwłaszcza ci, którzy

byli tam wcześniej.

— To nie pańska sprawa, co ludzie zauważą — odpowiedział

Malinowski. — Pańska sprawa to dopilnować, żeby wykonywali zadania.

— Rozumiem. Ale chcę mieć jasność, kto odpowiada za wydzielony

odcinek. Nastąpiła chwila ciszy.

— Ma pan rozkaz na piśmie. Proszę się go trzymać.

Jakub odchrząknął i zapukał. Rozmowa urwała się natychmiast.

— Wejść.

Kapitan stał przy biurku. Dębski miał ręce splecione za plecami i wzrok wbity w ścianę.

— Panie kapitanie, wykaz do podpisu — zameldował Jakub.

Malinowski wziął kartkę, spojrzał na nazwisko i odłożył ją na stos.

— Szeregowy Wysocki. Jak idą przygotowania?

— Zgodnie z planem, panie kapitanie.

— Dobrze. Liczę na dyscyplinę. Zwłaszcza u młodych żołnierzy.

Czasem zbyt duża ciekawość przeszkadza w wykonywaniu obowiązków. Jakub nie wiedział, czy to uwaga ogólna, czy skierowana do niego.

Wyprostował się.

— Tak jest.

— Możecie odejść.

Na korytarzu Dębski dogonił go przy schodach.

— Wysocki.

— Tak, panie sierżancie?

— Na ćwiczeniach pilnuj swojego zespołu. I nie wyciągaj wniosków z

połowy rozmowy. Jakub poczuł gorąco na twarzy.

— Nie podsłuchiwałem, panie sierżancie.

— Nie powiedziałem, że podsłuchiwałeś.

Dębski przez moment wyglądał, jakby chciał dodać coś jeszcze. Zamiast tego klepnął Jakuba lekko w ramię i odszedł. Wieczorem Jakub spotkał się z Natalią w małej restauracji niedaleko przystanku. W środku było ciepło, szyby zaparowały, a z kuchni dochodził zapach smażonej cebuli. Natalia zdążyła już zamówić herbatę.

— Masz minę, jakby ktoś ci powiedział, że weekend odwołany —

zauważyła.

— Prawie. Jedziemy na ćwiczenia.

— Na długo?

— Kilka dni. W przyszłym tygodniu.

Natalia pokiwała głową. Przywykła, że plany Jakuba potrafiły zmienić się szybciej niż prognoza pogody, ale nigdy nie przestało jej to irytować.

— A nasz piątek?

— Spróbuję się wyrobić. Naprawdę.

— Kuba, ja nie mam pretensji o to, że służysz. Tylko nie obiecuj mi

rzeczy, na które nie masz wpływu. Odłożył menu.

— Masz rację.

— Wiem. To moja najbardziej irytująca cecha.

Uśmiechnął się, a napięcie na moment zniknęło. Opowiedział jej o deszczu, o Damianie i o wózkowych dylematach Michała. O rozmowie za drzwiami kancelarii nie wspomniał. Sam nie umiał jeszcze powiedzieć, dlaczego.

— Ola pytała, czy pomożemy im w sobotę — powiedziała Natalia. —

Podobno Michał znowu walczy z półką.

— Ta półka jest nieśmiertelna.

— A ty jesteś jej największym wrogiem.

Jakub się roześmiał. Natalia wyciągnęła rękę przez stolik i ścisnęła jego palce.

— Tylko wracaj do mnie cały, dobrze?

— Z ćwiczeń? Przecież to nie wojna.

— Wiem. Po prostu wracaj.

— Wrócę.

Powiedział to bez namysłu. Jeszcze nie rozumiał, że najtrudniejsze obietnice wypowiada się właśnie wtedy, gdy człowiek nie zna przyszłości.

Tego samego wieczoru Michał siedział na podłodze w mieszkaniu, otoczony śrubkami, instrukcją i dwiema deskami, które najwyraźniej nie chciały do siebie pasować. Ola stała w drzwiach z kubkiem mleka.

— Powiedz, że tym razem wiesz, co robisz.

— Wiem, czego nie robić. To już postęp.

Usiadła na kanapie i położyła dłoń na brzuchu.

— Mały dzisiaj kopie jak szalony.

Michał natychmiast porzucił śrubokręt i przysunął się do niej. Przyłożył rękę, czekając cierpliwie. Po chwili poczuł delikatne uderzenie.

— O kurwa — wyszeptał z zachwytem.

— Uważaj, czego uczysz dziecko.

— Przepraszam. Ojej.

Ola zaśmiała się cicho. Michał przez moment zapomniał o jednostce, odprawie i lesie zaznaczonym na mapie. Liczyło się tylko to jedno niewielkie poruszenie pod jego dłonią.

— Wszystko dobrze? — zapytała Ola, gdy zobaczyła, że nagle

spoważniał.

— Tak. Po prostu myślę o wyjeździe.

— Mówiłeś, że zwykłe ćwiczenia.

— Bo zwykłe. Tylko coś mi nie pasuje w organizacji.

— Co konkretnie?

Michał zawahał się.

— Jeszcze nie wiem. Może nic.

Ola objęła go za szyję.

— To nie szukaj problemów na siłę.

— Nie będę.

Ale później, gdy Ola zasnęła, Michał jeszcze długo siedział przy kuchennym stole. Na ekranie telefonu oglądał fotografię starej mapy terenu, którą zachował po wcześniejszych zajęciach. W jednym miejscu, pośród drzew, widniały trzy niewielkie prostokąty. Obok ktoś kiedyś dopisał ołówkiem jedno słowo: „schrony”.

Na nowym planie, pokazanym rano przez Malinowskiego, tego oznaczenia nie było. Michał powiększył zdjęcie. Przyjrzał się przebiegowi drogi, potem spojrzał na wiadomość od Jakuba, który właśnie przesłał mu żart o przyszłych ojcach i nieudolnym skręcaniu mebli.

Odpisał krótkim „spadaj” i odłożył telefon ekranem do dołu. Nie zamierzał nikomu niczego udowadniać. Chciał jedynie wiedzieć, dlaczego miejsce, które jeszcze niedawno istniało na mapie, teraz wyglądało tak, jakby nigdy go tam nie było.

We wtorek rano sierżant Dębski znalazł na swoim biurku nową wersję harmonogramu. Nie było na niej nazwiska osoby, która wprowadziła zmiany. Był za to podpis kapitana i dopisek: „Obowiązuje od zaraz”.

Dębski przeczytał dokument dwa razy. Potem otworzył szufladę, wyjął poprzednią wersję i położył obie kartki obok siebie. Zmieniono godzinę jednego przejazdu. Przesunięto punkt zbiórki.

Jeden odcinek lasu wyłączono z planu zajęć bez podania przyczyny. Sierżant znał to miejsce. Pamiętał je sprzed kilku lat, z dnia, którego wolałby nigdy nie wspominać. Wtedy również ktoś zmienił plan w ostatniej chwili. A później jeden z żołnierzy nie wrócił.

Dębski przetarł twarz dłonią. Miał ochotę zadzwonić do dawnego kolegi, ale jego numer od lat nie odpowiadał. W końcu schował starszy harmonogram do teczki.

Ktoś zapukał do drzwi.

— Proszę.

Wszedł Damian Król.

— Panie sierżancie, kapitan prosił, żebym przekazał, że odprawa

organizacyjna będzie o trzynastej.

— Dziękuję. Coś jeszcze?

Damian zawahał się ledwie zauważalnie.

— Nie, panie sierżancie.

Gdy wyszedł, Dębski spojrzał na zamknięte drzwi. Dopiero po chwili zauważył, że wciąż ściska w dłoni starą kartkę. Z korytarza dobiegł śmiech Jakuba i Michała. Żartowali z czegoś, nieświadomi, jak blisko znaleźli się spraw, których nigdy nie powinni byli poznać.

Dębski podszedł do okna. Deszcz wreszcie ustał. Nad placem unosiła się niska mgła.

— Oby tym razem nic się nie stało — powiedział do siebie.

Sam nie uwierzył we własne słowa.

ROZDZIAŁ 5 — OSTATNI SPOKOJNY WIECZÓR

Piątkowy wieczór przyszedł szybciej, niż Jakub się spodziewał. Przez cały tydzień wydawało mu się, że ktoś przestawia zegarki w jednostce: podczas porannej zaprawy wskazówki stały w miejscu, a kiedy trzeba było przygotować wyposażenie na wyjazd, nagle robiło się późno.
Na korytarzu pachniało pastą do butów i mokrymi kurtkami. Za oknem siąpił deszcz. Jakub siedział na ławce przed salą i jeszcze raz sprawdzał zawartość plecaka. Michał stał obok, obracając w dłoniach kubek z automatu.

— Ile razy będziesz to liczył? — zapytał.

— Aż przestanę mieć wrażenie, że czegoś brakuje.

— To nigdy nie skończysz. Człowiek zawsze zapomni czegoś, co okaże się najważniejsze.

— Dzięki za wsparcie.

Michał uśmiechnął się, ale zaraz zerknął w stronę schodów. Na piętrze rozległy się ciężkie kroki i metaliczny szczęk zamykanych drzwi. O tej porze większość kadry była już poza budynkiem. Mimo to z gabinetu kapitana wciąż sączyło się światło.

— Widziałeś nowy plan? — spytał ciszej Michał.

— Dębski kazał trzymać się tego, co dostaliśmy rano.

— Nie o to pytam.

Jakub zapiął kieszeń plecaka.

— Widzę, że znowu cię coś gryzie.

— Zmienili miejsce postoju. I wyłączyli fragment lasu, który wcześniej był na mapie.

— Może leśnicy coś tam robią.

— Może.

Michał powiedział to tak, że Jakub od razu wiedział: nie wierzy we własne wyjaśnienie. Chciał dopytać, lecz z końca korytarza nadciągnął Damian Król, niosąc pod pachą zwiniętą bluzę.

— Panowie, koniec romantycznej kolacji przy automacie. Dębski powiedział, że kto zostawi burdel w szafce, ten w poniedziałek będzie miał bliskie spotkanie ze szczotką.

— Ty już możesz rezerwować szczotkę — odparł Jakub.

— Moja szafka to system. Chaos, ale system.

Damian rzucił bluzę na ławkę i popatrzył na Michała.

— Co ty taki poważny? Ola cię wyrzuciła?

— Jeszcze nie. Ale jak znowu wrócę z lasu z mokrymi skarpetami, to może się zastanowić.

— Kobieta w ciąży i tak ma wystarczająco dużo powodów, żeby cię opierdolić — stwierdził Damian.

Michał pokręcił głową. Z kieszeni wyjął telefon. Na ekranie pojawiła się wiadomość od Oli: „Nie zapomnij kupić chleba. I wróć szybko”. Pod spodem było serduszko.

— Dobra, ja spadam — powiedział. — Kuba, wpadnij wieczorem. Ola robi kolację. Natalia też może przyjść.

— Zapytam ją.

— Nie pytaj, tylko przyprowadź. Inaczej będę sam słuchał, że źle przykręciłem półkę.

Damian teatralnie przyłożył dłoń do serca.

— A mnie nie zapraszacie?

— Ciebie nie — odparli równocześnie.

Śmiech poniósł się po pustoszejącym korytarzu. Tylko Michał, kiedy się odwrócił, jeszcze raz spojrzał na oświetlone drzwi gabinetu kapitana.

* * *

Natalia otworzyła Jakubowi drzwi, zanim zdążył drugi raz zadzwonić. Miała na sobie za duży sweter, a włosy związała niedbale na czubku głowy. W jednej dłoni trzymała długopis, w drugiej kartki z notatkami.

— Miałeś być pół godziny temu.

— Wiem.

— Zawsze wiesz.

— I zawsze przepraszam.

— To może kiedyś spróbuj być punktualny.

Jakub pocałował ją w czoło i wszedł do środka. Na stole leżały podręczniki pielęgniarstwa, dwa kubki i talerz z resztkami kanapki. Natalia wróciła do nauki, ale Jakub zauważył, że co chwilę na niego zerka.

— Co? — zapytał.

— Nic. Tylko wyglądasz, jakbyś od trzech dni spał po dwie godziny.

— Prawie trafiłaś.

— Znowu te ćwiczenia?

— Wyjazd za parę dni. Wszystko jest pozmieniane, wszyscy się spinają. Standard.

Natalia zamknęła zeszyt.

— A ty się spinaczysz razem z nimi.

— Spinaczysz?

— Nie czepiaj się. Jestem zmęczona.

Usiadł obok niej. Przez chwilę milczeli, słuchając deszczu stukającego o parapet. W końcu Natalia oparła głowę na jego ramieniu.

— Chciałam z tobą gdzieś pojechać w przyszłym miesiącu — powiedziała. — Chociaż na weekend. Bez munduru, telefonów i alarmów.

— Brzmi jak plan.

— Kuba. Nie mów tak, jeśli za chwilę powiesz, że nie wiesz, czy dostaniesz wolne.

Spojrzał na nią.

— Nie wiem, czy dostanę wolne — przyznał.

Natalia westchnęła, a potem roześmiała się wbrew sobie.

— Przynajmniej tym razem od razu.

Wyjął telefon i pokazał jej zaproszenie od Michała.

— Idziemy dziś do nich? Ola gotuje.

— Michał znowu będzie opowiadał, że umie złożyć łóżeczko bez instrukcji?

— Na pewno.

— To idziemy. Muszę zobaczyć ten cud techniki.

Jakub objął ją mocniej. Były chwile, w których wydawało mu się, że dwa jego światy da się pogodzić bez wysiłku. Wystarczy zamknąć za sobą bramę jednostki, zdjąć buty i usiąść obok Natalii. Tego wieczoru bardzo chciał w to wierzyć.

* * *

Mieszkanie Oli i Michała było niewielkie, ale pełne planów. W przedpokoju stały kartony z rzeczami dla dziecka, a na lodówce wisiała lista zakupów zapisana trzema kolorami. Michał otworzył drzwi z ręcznikiem przewieszonym przez ramię.

— Wchodźcie. Tylko ostrożnie, bo tu trwa budowa przyszłości.

— Bardziej wygląda na budowę bez kierownika — zauważyła Natalia, mijając pudełko z napisem „komoda”.

— Kierownik jest. Tylko inwestorka ciągle zmienia wymagania.

Z kuchni wychyliła się Ola.

— Słyszałam!

— I właśnie dlatego się boję — szepnął Michał.

Przy kolacji rozmawiali o wszystkim, tylko nie o wojsku. O egzaminach Natalii, o sąsiedzie, który o szóstej rano wiercił ściany, o cenach wózków dziecięcych i o tym, czy naprawdę potrzebne są trzy rodzaje kocyków. Jakub śmiał się tak mocno, że raz zakrztusił się wodą.

— Nie śmiej się — powiedział Michał. — Zobaczymy, jak sam będziesz kupował wózek.

— Ja kupię taki, co ma cztery koła i jedzie.

Ola uniosła brew.

— Powodzenia.

Po jedzeniu Michał zniknął na chwilę w drugim pokoju. Wrócił z niewielką, lekko pogiętą kopertą.

— Dobra, koniec żartów. Muszę wam coś pokazać.

Usiadł obok Jakuba i wyjął zdjęcie USG. Na czarno-białym obrazie widać było zarys małej główki i skulonego ciała. Michał trzymał fotografię ostrożnie, jakby mogła się rozsypać.

— To nasze maleństwo — powiedział cicho.

Jakub nachylił się bliżej.

— Kurde. Naprawdę już widać człowieka.

— A czego się spodziewałeś? Ciężarówki? — spytała Ola.

— Po Michale wszystkiego.

Śmiech szybko ucichł. Michał wciąż patrzył na zdjęcie.

— Wiesz, Kuba, ja się cholernie boję — przyznał.

— Czego?

— Że nie będę wiedział, co robić. Że mały zacznie płakać, a ja będę stał jak idiota. Że coś spieprzę.

— To pewnie spieprzysz — powiedział Jakub. — Ale Ola ci powie, co poprawić.

— Bardzo śmieszne.

— Mówię poważnie. Nie musisz umieć wszystkiego od razu.

Michał pokiwał głową. Potem schował zdjęcie do koperty, lecz nie odłożył jej na stół.

— Mam do ciebie jedną sprawę.

— Brzmi groźnie.

— Chcielibyśmy z Olą, żebyś został ojcem chrzestnym naszego dziecka.

Jakub przez moment nie odpowiedział. Spojrzał na Olę, która uśmiechnęła się i skinęła głową.

— Serio? — zapytał.

— Nie, kurwa, żartuję. Zaprosiłem cię na kolację, żebyś pomógł zmywać — odpowiedział Michał, ale głos lekko mu zadrżał.

Jakub wstał i objął przyjaciela.

— Jasne, że tak. Nawet nie musisz pytać.

— No to dobrze. Bo już się bałem, że będę musiał prosić Damiana.

— Dziecko miałoby traumę od pierwszego dnia.

Natalia otarła kącik oka, udając, że coś wpadło jej do oka. Ola ścisnęła dłoń Michała pod stołem.

Później, gdy obie kobiety poszły do kuchni przygotować herbatę, Jakub i Michał zostali sami przy stole.

— Naprawdę się cieszę — powiedział Jakub.

— Wiem.

— I mówię ci jedno. Nie ma opcji, żebyś ich kiedyś zostawił.

Michał spojrzał na niego zaskoczony.

— Nawet nie żartuj w ten sposób. Nigdy ich nie zostawię.

Powiedział to bez cienia wahania. Jakub zapamiętał jego głos, choć nie wiedział jeszcze, jak bardzo będzie się kiedyś tych słów trzymał.

* * *

Około dwudziestej drugiej Natalia i Ola wyszły na balkon, żeby przewietrzyć mieszkanie po gotowaniu. Michał sprzątał talerze, a Jakub pomagał mu przy zlewie.

— Coś ci siedzi w głowie od kilku dni — powiedział Jakub.

— Wszystkim coś siedzi.

— Nie uciekaj od pytania.

Michał odstawił szklankę.

— Pamiętasz mapę, którą mieliśmy na wcześniejszych zajęciach?

— Tę starą, z zaznaczonymi drogami?

— Tak. Były tam schrony. Trzy budynki w lesie. Na nowym planie ich nie ma. Jakby ktoś je wymazał.

— Może są zamknięte.

— Właśnie. Jeśli są zamknięte, to po co zmieniać przez nie trasę przejazdu?

Jakub wzruszył ramionami.

— Może kapitan ma swoje powody.

— Na pewno ma.

Przez chwilę słychać było tylko wodę płynącą z kranu.

— Dębski też dziwnie się zachowuje — dodał Michał. — Dzisiaj zapytałem go o ten fragment lasu. Powiedział, żebym trzymał się planu i nie zadawał pytań.

— To akurat brzmi jak Dębski.

— Nie tym tonem. Wyglądał, jakby czegoś się bał.

Jakub zakręcił wodę.

— Michał, mamy ćwiczenia, nie śledztwo kryminalne. Jedziemy, robimy swoje i wracamy. Masz ważniejsze rzeczy na głowie.

Michał spojrzał w stronę pokoju, gdzie na komodzie stała ramka ze zdjęciem jego i Oli.

— Wiem. I dlatego chcę wrócić jak najszybciej.

* * *

Gdy goście wyszli, Ola zaczęła zbierać filiżanki. Michał stanął za nią i położył dłonie na jej brzuchu.

— Zmęczona?

— Trochę. Ale było miło.

— Kuba się zgodził.

— Widziałam. Wyglądał, jakbyś mu medal wręczył.

Michał uśmiechnął się.

— Dobry z niego chłopak.

— Wiem. Tylko obaj jesteście uparci.

— Ty też.

— Ja mam prawo. Noszę twoje dziecko.

Odwróciła się i pocałowała go krótko. Michał przytulił ją, a potem spojrzał na leżącą na blacie kopertę ze zdjęciem USG.

— Obiecuję, że po ćwiczeniach zrobimy ten pokój do końca — powiedział.

— I nie będziesz już mówił, że instrukcja do komody jest dla słabych?

— Nie mogę obiecać wszystkiego.

Ola zaśmiała się i zgasiła światło w kuchni.

* * *

Jakub odprowadzał Natalię przez mokre, niemal puste ulice. Latarnie odbijały się w kałużach, a od morza ciągnął chłodny wiatr. Szli blisko siebie, pod jednym parasolem, który i tak nie chronił ich przed deszczem.

— Ładnie było — powiedziała Natalia.

— Michał się stresuje.

— Będzie dobrym ojcem.

— Też tak myślę.

Przystanęli przy przejściu dla pieszych. Natalia spojrzała na Jakuba uważnie.

— A ty? Myślałeś kiedyś o tym?

— O dzieciach?

— Nie. O kupieniu koparki — odparła. — Tak, o dzieciach.

Jakub uśmiechnął się.

— Myślałem. Kiedyś.

— To dobrze.

Światło zmieniło się na zielone. Ruszyli dalej. Jakub poczuł nagle, że nie chce wracać do pustego pokoju i czekającego plecaka. Chciał zostać w tym zwykłym wieczorze, w którym największym problemem była źle skręcona komoda.

Przed blokiem Natalii przyciągnął ją do siebie.

— Jak wrócę, wybierzemy ten weekend — powiedział.

— Obiecujesz?

— Obiecuję.

Pocałowała go, a potem zniknęła za drzwiami. Jakub został jeszcze chwilę pod daszkiem, patrząc na okna budynku. Kiedy w jednym z nich zapaliło się światło, pomachał dłonią. Odpowiedziała mu sylwetka Natalii.

* * *

W tym samym czasie, na drugim końcu miasta, sierżant Dębski siedział w samochodzie zaparkowanym przed swoim blokiem. Silnik dawno zgasł, ale on nie wysiadał. Na kolanach trzymał stary harmonogram i jego nową wersję. W obu zakreślił to samo miejsce.

Telefon zawibrował. Wiadomość od nieznanego numeru zawierała tylko jedno zdanie: „Nie wracaj do sprawy sprzed lat”.

Dębski przeczytał je dwa razy. Potem schował telefon do kieszeni i długo patrzył przez przednią szybę.

Nie odpowiedział.

Kilka kilometrów dalej, w swoim gabinecie, kapitan Malinowski zgasił lampę. Zanim zamknął drzwi, sprawdził wiadomość na telefonie. Nadawca zapisał się tylko inicjałami. „Transport potwierdzony. Bez zmian”.

Kapitan usunął wiadomość. Na korytarzu minął sprzątaczkę i uprzejmie życzył jej dobrej nocy.

Na zewnątrz deszcz przybrał na sile.

Nikt z czwórki przyjaciół, którzy jeszcze godzinę wcześniej śmiali się przy wspólnym stole, nie wiedział, jak szybko zwyczajny wieczór może stać się wspomnieniem, do którego człowiek wraca przez całe życie.

Rozdział 6 — Las pełen tajemnic

O piątej czterdzieści siedem Jakub Wysocki przeklął budzik, własną głupotę i człowieka, który wymyślił, że żołnierzowi do szczęścia wystarczy kilka godzin snu.

Telefon leżał pod poduszką, choć wieczorem położył go na szafce. Nie pamiętał, kiedy go tam wsunął. Na ekranie czekała wiadomość od Natalii: „Nie zapomnij zjeść. I nie udawaj niezniszczalnego. Kocham cię”.

Odpisał: „Postaram się spełnić przynajmniej pierwszy warunek”. Dopisał serce, schował telefon i podniósł plecak. W korytarzu potknął się o but, którego poprzedniego wieczoru nie miał już siły odstawić.

Na placu przed budynkiem kompanii panował chłód. Jeszcze nie świtało. Nad dachami wisiała niska warstwa chmur, a lampy oświetlały mokry asfalt i twarze ludzi, którzy wyglądali, jakby ktoś wyrwał ich z łóżek w połowie najlepszego snu.

— Wyglądasz jak trup — oznajmił Michał Zawadzki, stając

obok.

— Dzięki. Ty jak trup po awansie.

Michał miał zapiętą kurtkę pod samą szyję i kubek kawy w dłoni. Na ramieniu wisiał mu plecak, a pod oczami rysowały się cienie.

— Ola wstała, żeby zrobić mi kanapki — powiedział. —

Potem zaczęła płakać, bo zapomniałem zabrać jabłka. Musiałem wrócić po te cholerne jabłka.

— Hormony?

— Nie wiem. Ale spróbuj jej to powiedzieć, to zobaczysz,

jak szybko zostanę samotnym ojcem. Jakub parsknął śmiechem. Michał wyciągnął z kieszeni jedno jabłko i rzucił mu je.

— Masz. Żeby nie było, że nie dbam o przyszłego

chrzestnego. Jakub złapał owoc, ale nie zdążył odpowiedzieć. Na plac wyszedł sierżant Dębski.

— Panowie, kończymy śniadanie na stojąco. Za pięć minut

sprawdzam stan. I jeżeli któryś zapomniał połowy wyposażenia, to niech mi teraz nie opowiada historii o złym losie. Kilku żołnierzy ruszyło do samochodów. Damian Król pojawił się z rozwianymi włosami, poprawiając pas.

— Dębski ma dzisiaj minę, jakby mu ktoś ukradł urlop —

szepnął.

— Może ukradł — odparł Jakub.

— W takim razie współczuję złodziejowi.

Dębski przeszedł wzdłuż szeregu, sprawdzając obecność. Kiedy dotarł do Michała, zatrzymał na nim spojrzenie odrobinę dłużej.

— Zawadzki. Wszystko w porządku?

— Tak jest, panie sierżancie.

— To dobrze. Trzymać się przydzielonych zadań. Bez

samowolnych wycieczek. Powiedział to zwykłym tonem, ale Michał zmarszczył brwi. Przecież nikt nie wspominał o żadnych wycieczkach.

Wyjechali, kiedy nad miastem zaczęło szarzeć. Kolumna samochodów przecięła mokre ulice, minęła ostatnie zabudowania i skierowała się w stronę lasów. Za szybą przesuwały się stacje benzynowe, domy z ciemnymi oknami, a potem już tylko drzewa i pojedyncze drogi odchodzące w głąb terenu.

Jakub siedział naprzeciw Michała. Damian, wciśnięty między plecaki, próbował drzemać, lecz przy każdym większym wyboju uderzał głową o oparcie.

— Jak jeszcze raz tak pierdolnie, to zgłoszę uszkodzenie

sprzętu — mruknął.

— Jakiego sprzętu? — zapytał Michał.

— Mojego mózgu.

— Spokojnie. Straty będą niewielkie.

Śmiech rozszedł się po przedziale. Jakub przyglądał się przez chwilę przyjacielowi. Michał potrafił rozładować atmosferę nawet wtedy, kiedy wszyscy byli zmęczeni. Na szkoleniu przygotowawczym robił dokładnie to samo. Gdy Jakub pierwszego tygodnia pomylił kolejność czynności i dostał ostrą reprymendę, Michał nie wyśmiał go. Po zajęciach usiadł obok i spokojnie wszystko wyjaśnił.

Od tamtej pory trzymali się razem. Teraz Michał zerkał co kilka minut na telefon. W końcu schował go do kieszeni.

— Ola? — zapytał Jakub.

— Napisała, żebym uważał. Jakby od samego uważania

człowiek mógł uniknąć każdego gówna.

— Odpisz, że będziesz.

— Odpisałem.

Za oknem pojawił się znak z nazwą niewielkiej miejscowości. Samochód skręcił, potem zwolnił na drodze pełnej kałuż. Zasięg w telefonach zaczął zanikać.

Rejon ćwiczeń wyglądał zwyczajnie. Szeroka przecinka, piaszczyste drogi, las mieszany i polana, na której można było rozstawić zaplecze. Gdzieś dalej ciągnęły się zarośnięte pozostałości dawnych umocnień. Jakub widział je wcześniej tylko na schemacie terenu.

Żołnierze wysiedli, przeciągnęli zdrętwiałe nogi i zaczęli przenosić wyposażenie. Powietrze pachniało wilgotną ziemią, igliwiem i spalinami. Z pobliskiego zagajnika odezwał się dzięcioł, jakby w ogóle nie obchodziło go, że właśnie przyjechała kompania.

Dębski zebrał drużynę.

— Pracujemy zgodnie z harmonogramem. Najpierw

przygotowanie stanowisk i zaplecza, potem zajęcia w podgrupach. Nikt nie oddala się bez zgody. Teren jest rozległy, pogoda kiepska, a ja nie mam ochoty nikogo szukać po ciemku.

— A jak ktoś pójdzie za potrzebą? — zapytał Damian.

— To zgłasza i idzie tam, gdzie wskazano. Król, ty

szczególnie. Z tobą człowiek nigdy nie wie, czy wrócisz z lasu, czy założysz w nim własne państwo. Ktoś zachichotał. Damian teatralnie zasalutował.

— Tak jest. Państwo odwołane.

Przed południem nie wydarzyło się nic niezwykłego. Jakub pomagał przy organizacji miejsca postoju, przenosił skrzynie z wyposażeniem szkoleniowym i sprawdzał przydzielony sprzęt.

Michał pracował kilkadziesiąt metrów dalej. Co jakiś czas mijali się, wymieniając krótkie uwagi. Dopiero podczas przerwy Jakub zauważył, że kapitan Malinowski rozmawia z nieznanym mu oficerem przy ciemnym samochodzie stojącym z boku polany. Rozmowa trwała krótko. Obaj mężczyźni nie podnosili głosu, lecz kiedy zbliżył się jeden z żołnierzy, natychmiast umilkli.

— Kto to? — spytał Jakub.

Michał spojrzał we wskazanym kierunku.

— Nie wiem. Pierwszy raz go widzę.

— Może kontrola.

— Może.

Kapitan zauważył ich spojrzenia. Uniósł rękę i przywołał Dębskiego. Sierżant podszedł, wysłuchał kilku zdań i wrócił do ludzi z twarzą tak obojętną, że aż nienaturalną.

— Zmiana planu — oznajmił. — Popołudniowe zajęcia

przesuwamy bliżej północnej przecinki. Nie interesują nas żadne stare zabudowania ani schrony. Macie tam nie chodzić. Jasne?

— Jasne — odpowiedziało kilka głosów.

Jakub zerknął na Michała. Przyjaciel patrzył w stronę drzew. Po obiedzie niebo zrobiło się jeszcze ciemniejsze. Deszcz wisiał w powietrzu, choć przez dłuższy czas nie spadała ani kropla. Ćwiczenia przebiegały sprawnie, ale Jakub miał wrażenie, że przełożeni są bardziej nerwowi niż zwykle.

Dwukrotnie zmieniano miejsce zbiórki. Jeden z podoficerów odebrał telefon i odszedł daleko od grupy, by porozmawiać. Michał zauważył coś jeszcze.

Na skraju przecinki, między sosnami, przejechał ciemnozielony samochód. Nie należał do kolumny, którą przyjechali. Kierowca nie zatrzymał się przy głównym postoju.

Skręcił w wąską drogę prowadzącą do starej części lasu.

— Widziałeś? — zapytał Michał.

Jakub poprawił rękaw kurtki.

— Samochód? Tak. I co?

— Nic. Tylko ta droga jest chyba zamknięta.

— Może leśnicy.

— Leśnicy w takim samochodzie?

— Michał, jesteśmy w wojsku. Samochodów jest tu więcej

niż grzybów. Michał nie odpowiedział. Z kieszeni wyjął złożoną kartkę z harmonogramem, którą dostał rano. Przez chwilę porównywał oznaczenia terenu z kierunkiem, w którym zniknął pojazd.

— Dziwne — mruknął.

— Co?

— Na poprzedniej wersji planu mieliśmy zajęcia właśnie

tam. Dzisiaj już nie.

— Dębski mówił o zmianie.

— Wiem, co mówił.

Jakub miał ochotę dopytać, ale rozległ się sygnał do zbiórki. Wrócili do reszty. Przez kolejną godzinę Michał zachowywał się normalnie. Żartował z Damianem, pomagał młodszemu koledze poprawić źle zapięty element wyposażenia, słuchał poleceń. Tylko raz Jakub przyłapał go na tym, że patrzy w stronę zakazanej drogi.

Wieczorem temperatura spadła gwałtownie. Las ciemniał szybciej niż miasto. W świetle przenośnych lamp twarze żołnierzy wyglądały blado, a oddechy zaczęły zamieniać się w parę.

Damian usiadł na skrzyni i rozcierał dłonie.

— Jak wrócę, biorę gorący prysznic i śpię dwanaście

godzin.

— Najpierw będziesz musiał umyć buty — powiedział

Michał.

— Nie niszcz mi marzeń.

Jakub wyciągnął telefon. Jedna kreska zasięgu pojawiała się i znikała. Udało mu się wysłać Natalii krótką wiadomość: „Dotarliśmy. Zimno jak cholera, ale wszystko okej”. Po chwili otrzymał odpowiedź: „Uważaj na siebie. Czekam”.

Michał odszedł kilka kroków, próbując połączyć się z Olą. Rozmowa urwała się po kilkunastu sekundach. Wrócił zły.

— Zdążyłem powiedzieć tylko, że żyję.

— Wystarczy na dziś — rzucił Damian.

— Tobie może. Ja mam w domu dwie osoby, które chcą

wiedzieć więcej. Przez chwilę nikt się nie odezwał. Damian spuścił wzrok. Jakub klepnął Michała w ramię.

— Jutro złapiesz lepszy zasięg.

— Oby.

Dębski przyszedł chwilę później. Sprawdził, czy wszyscy znają swoje zadania na noc, i rozdzielił obowiązki. Gdy pozostali zaczęli się rozchodzić, Michał zatrzymał sierżanta.

— Panie sierżancie, mogę o coś zapytać?

— Pytaj.

— Te stare bunkry po północnej stronie. Dlaczego

zmieniono rejon ćwiczeń? Dębski spojrzał na niego ostro.

— Bo taki jest rozkaz.

— Rozumiem. Tylko rano widziałem tam samochód.

— Zawadzki. Nie zajmuj się sprawami, które nie dotyczą

twoich zadań. W głosie sierżanta nie było złości. Raczej coś, co Michał rozpoznał dopiero po chwili: niepokój.

— Tak jest — odpowiedział.

Dębski odszedł, ale po kilku krokach zatrzymał się i obejrzał.

— I jeszcze jedno. Jeśli zauważysz coś nietypowego,

przychodzisz do mnie. Nie sprawdzasz sam. Zrozumiano?

— Zrozumiano.

Jakub, który słyszał końcówkę rozmowy, podszedł do przyjaciela.

— O co chodzi z tymi bunkrami?

— Sam chciałbym wiedzieć.

— To przestań o nich gadać, bo jeszcze każą nam je

sprzątać. Michał uśmiechnął się słabo.

— Może masz rację.

Ale nie wyglądał na przekonanego. Noc przyniosła deszcz. Nie gwałtowny, tylko jednostajny, drobny, przenikający przez ubranie i wbijający chłód w kości.

W przerwach między obowiązkami Jakub próbował odpocząć. Wokół słychać było stłumione rozmowy, szelest materiału i odległe trzaski gałęzi.

Michał siedział niedaleko, z łokciami opartymi na kolanach. Obracał w palcach telefon, na którego ekranie świeciło zdjęcie Oli. Stała na nim w kuchni, jedną ręką obejmując brzuch, drugą trzymając kubek. Uśmiechała się tak, jakby świat nie miał prawa zrobić im krzywdy.

— Nie możesz spać? — zapytał Jakub.

— Jakoś nie.

— Myślisz o dziecku?

— Cały czas.

Jakub usiadł obok.

— Będziesz dobrym ojcem.

— Skąd wiesz?

— Bo martwisz się o kogoś, kogo jeszcze nawet nie

poznałeś. Michał przez chwilę patrzył na zdjęcie.

— Chciałbym, żeby wszystko było proste. Służba, powrót

do domu, kolacja. Ola narzeka, że zostawiam skarpetki na podłodze. Mały albo mała nie daje nam spać. Takie zwykłe życie.

— Brzmi strasznie.

— Prawda? — Michał uśmiechnął się. — A jednak nie mogę

się doczekać. Rozmowę przerwał cichy odgłos silnika. Obaj odruchowo spojrzeli w stronę północnej przecinki. Przez szczelinę między drzewami przesunęły się dwa blade światła. Zgasły, zanim pojazd dotarł do miejsca postoju.

— Znowu? — mruknął Jakub.

Michał wstał.

— Chyba ten sam samochód.

— Daj spokój. Może ktoś jedzie do innego punktu.

— O tej porze?

— Wiesz, że wojsko nie pracuje od ósmej do szesnastej.

Michał nie odpowiedział. Stał nieruchomo, nasłuchując. Po chwili z lasu dobiegł metaliczny stuk, jakby ktoś zatrzasnął ciężkie drzwi. Dźwięk był odległy i szybko utonął w szumie deszczu.

— Słyszałeś? — spytał.

— Coś trzasnęło.

— Właśnie.

Jakub podniósł się i stanął obok niego.

— Michał. Sierżant powiedział wyraźnie, żeby tam nie

łazić.

— Przecież nigdzie nie idę.

W tej samej chwili po drugiej stronie polany rozległ się głos Damiana:

— Panowie! Dębski was woła!

Michał jeszcze przez sekundę wpatrywał się w ciemność, po czym ruszył za Jakubem. Kapitan Malinowski stał pod zadaszeniem prowizorycznego punktu dowodzenia. Na stole leżała mapa, przytrzymywana latarką i radiostacją. Rozmawiał przez telefon, odwrócony plecami do pozostałych. Gdy Jakub i Michał przechodzili w pobliżu, usłyszeli tylko urywek:

— Nie teraz. Mówiłem, że teren jest zajęty.

Kapitan odwrócił się gwałtownie. Przerwał połączenie.

— Czego?

— Sierżant nas wezwał, panie kapitanie — odpowiedział

Jakub.

— To idźcie do sierżanta. Nie stoimy tutaj bez celu.

— Tak jest.

Michał zauważył, że Malinowski ma na rękawie ciemną smugę błota, choć od popołudnia nie widział go poza punktem dowodzenia. Nie powiedział nic. Dopiero kiedy odeszli na kilka metrów, pochylił się do Jakuba.

— Widziałeś jego buty?

— Co z nimi?

— Całe w glinie. Takiej jasnej. Na naszej polanie jest piach.

— Michał, zaczynasz mnie przerażać. Jeszcze chwila i

będziesz prowadził śledztwo w sprawie brudnych butów.

— Może przesadzam.

— Na pewno.

Jednak kiedy dotarli do Dębskiego, sierżant wcale nie wyglądał na człowieka, który ma ochotę żartować. Wydał im kilka zwykłych poleceń, a potem odciągnął Michała na bok.

Jakub nie słyszał rozmowy. Widział tylko, że Michał najpierw kiwa głową, a potem odpowiada coś z wyraźnym zdziwieniem. Dębski zaciska szczękę i kończy rozmowę krótkim gestem.

— Co chciał? — spytał Jakub, gdy przyjaciel wrócił.

— Żebym trzymał się blisko ludzi.

— I tyle?

— I żebym nie zadawał pytań o samochody.

Jakub poczuł nieprzyjemny ucisk w żołądku.

— To akurat dziwne.

— No właśnie.

Przez dłuższą chwilę stali w milczeniu. Deszcz uderzał o zadaszenie, gdzieś w oddali odezwała się sowa. Potem Michał klepnął Jakuba w ramię.

— Dobra. Idziemy. Jutro będzie normalny dzień.

Jakub chciał w to uwierzyć. Krótko przed północą Michał obudził się z płytkiego snu. Nie wiedział, czy wyrwał go hałas, czy zimno. Wokół panowała cisza przerywana deszczem. Kilku żołnierzy spało, ktoś cicho kaszlał.

Spojrzał na telefon. Brak zasięgu. Na ekranie nadal miał niewysłaną wiadomość do Oli: „Dobranoc, kochanie. Przytul ode mnie małego człowieka”.

Wstał, by rozprostować nogi. Nie zamierzał nigdzie odchodzić. Wtedy zobaczył między drzewami błysk światła. Potem drugi. Nie wyglądały na latarki żołnierzy z ich grupy; przesuwały się daleko za przecinką, w miejscu, do którego zabroniono im wchodzić.

Michał zatrzymał się na skraju polany. Po chwili usłyszał przytłumione głosy. Wiatr przyniósł urwane słowa, z których nie potrafił ułożyć zdania.

Sięgnął po telefon, jakby chciał zrobić zdjęcie, ale ekran pokazał tylko ciemność i niewyraźne pnie.

— Zawadzki?

Odwrócił się gwałtownie. Kilka kroków za nim stał Dębski.

— Co ty tu robisz?

— Nie mogłem spać, panie sierżancie.

Dębski spojrzał ponad jego ramieniem. Zobaczył światła, które właśnie zgasły.

— Wracaj do pozostałych — powiedział cicho.

— Panie sierżancie, tam ktoś jest.

— Wiem.

Jedno krótkie słowo sprawiło, że Michał poczuł chłód silniejszy niż ten, który przyniósł deszcz.

— To dlaczego…

— Zawadzki. Nie pytaj. Wracaj.

Michał wykonał polecenie. Po kilku krokach obejrzał się. Dębski nadal stał w tym samym miejscu, patrząc w stronę lasu. Nad ranem ćwiczenia miały ruszyć zgodnie z planem.

Ludzie mieli wykonać swoje zadania, zjeść posiłek i wrócić do rozmów o urlopach, rodzinach i końcu tygodnia. Michał położył się obok śpiącego Jakuba, ale długo nie zamykał oczu.

Nie wiedział jeszcze, co ukrywały stare bunkry. Wiedział tylko, że ktoś bardzo nie chciał, aby żołnierze zbliżali się do nich choćby na krok.

Rozdział 7 — Za zamkniętymi drzwiami

W nocy las wydawał się Michałowi obcy. Za dnia można było rozpoznać drogę po śladach opon, po wyłamanej gałęzi, po kształcie polany. Po zmroku wszystko wyglądało podobnie. Drzewa stały nieruchomo, a deszcz spływał z gałęzi długo po tym, jak przestało padać. Sierżant Dębski kazał mu wrócić do pozostałych. Michał wrócił. Wykonał rozkaz, ułożył się na karimacie i zamknął oczy. Tyle że przez następną godzinę słyszał w głowie jedno słowo.

„Wiem”.

Dębski wiedział o światłach za przecinką. Nie wyglądał na zaskoczonego. Wyglądał na człowieka, który spodziewał się kłopotów i właśnie zobaczył, że nadeszły.

Michał przekręcił się na bok. Kuba spał kilka kroków dalej, z kurtką pod głową. Wysocki potrafił zasnąć wszędzie, nawet przy warczącym agregacie. Michał zwykle mu tego zazdrościł. Tej nocy zazdrościł bardziej niż kiedykolwiek.

Telefon zawibrował mu w dłoni. Przez moment pomyślał, że wreszcie przyszła wiadomość od Oli. Na ekranie pojawiło się jednak tylko powiadomienie o słabej baterii.

Otworzył galerię. Zdjęcie z ostatniego badania. Niewyraźny profil dziecka, który dla obcych mógł wyglądać jak plama, a dla niego był już całym światem. Przesunął palcem po ekranie.

— Jeszcze trochę — szepnął. — Tata wróci.

Nie wiedział, że za kilkanaście godzin te słowa będą jedyną obietnicą, której kurczowo się uchwyci.

Pobudka przyszła przed świtem. W namiocie pachniało mokrymi butami, kawą rozpuszczalną i zmęczeniem. Damian Król próbował otworzyć konserwę tak, jakby obraziła jego rodzinę.

— Jak zginę na tych ćwiczeniach, to przez śniadanie — oznajmił.

— Najpierw musiałbyś je dogonić — mruknął Kuba, patrząc na puszkę, która wyślizgnęła się Damianowi z ręki.

Kilku żołnierzy roześmiało się cicho. Michał też uniósł kącik ust, ale Jakub od razu zauważył, że przyjaciel jest nieobecny.

— Spałeś w ogóle? — spytał, kiedy wyszli po wodę.

— Trochę.

— Czyli nie.

Michał obejrzał się na ścieżkę. Nikogo w pobliżu.

— W nocy widziałem światła. Za tamtą przecinką. Dębski też je widział.

— Może jakieś zaopatrzenie?

— W środku lasu? Bez oznaczeń, w strefie, do której mamy zakaz wstępu?

Jakub przestał odkręcać manierkę.

— Co powiedział Dębski?

— Żebym wracał. A kiedy powiedziałem, że ktoś tam jest, odpowiedział: „Wiem”.

— To brzmi, jakby czegoś pilnował.

— Albo kogoś.

Zamilkli. Od strony placu rozległ się gwizdek. Żołnierze zaczęli zbierać wyposażenie.

— Nie rób nic głupiego — powiedział Jakub.

Michał spojrzał na niego z udawanym oburzeniem.

— Ty mi to mówisz?

— Właśnie dlatego wiem, o czym mówię.

Uśmiechnęli się, ale nie było w tym zwykłej lekkości.

Kapitan Malinowski przyjechał przed siódmą. Jego samochód zatrzymał się przy drodze, a on wysiadł w idealnie zapiętej kurtce, jakby nie spędził ani minuty w błocie. Rozmawiał przez telefon, idąc szybkim krokiem w stronę stanowiska dowodzenia.

Michał zauważył, że kapitan zatrzymał się przy mapie rozwieszonej na tablicy. Nie wskazał obszaru ćwiczeń, tylko ciemny fragment lasu po

drugiej stronie przecinki. Dębski stał obok niego. Rozmawiali krótko. Potem Malinowski złożył mapę tak gwałtownie, że jedna z pinezek spadła na ziemię.

— Coś się zmieniło? — spytał Damian, podchodząc do nich z kubkiem kawy.

— Skąd mamy wiedzieć? — odparł Kuba.

— Pytam, bo nasza grupa miała iść północną drogą, a teraz podobno ją zamknęli.

Michał spojrzał na niego.

— Kto powiedział?

— Chłopaki od łączności. Nie wiem, czy prawda.

Za chwilę przyszło potwierdzenie. Zmieniono trasę marszu. Oficjalnie z powodu podmokłego gruntu. Michał widział jednak, że północna droga leżała wyżej i była suchsza niż odcinek, na który ich skierowano.

Przy odprawie Malinowski przemawiał spokojnie, bez podnoszenia głosu.

— Dzisiaj nie ma miejsca na improwizację. Każdy trzyma się wyznaczonego sektora. Nie interesują was stare zabudowania, nie interesują was drogi techniczne. Jeśli zauważycie pojazdy spoza ćwiczeń, meldujecie i idziecie dalej. Czy to jasne?

Odpowiedzieli chórem.

— Tak jest!

Kapitan przesunął wzrokiem po twarzach. Na ułamek sekundy zatrzymał go na Michale.

Może był to przypadek. Michał nie potrafił się jednak pozbyć wrażenia, że przełożony wie o nocnym spotkaniu z Dębskim.

Przez pierwsze godziny wszystko wyglądało normalnie. Marsz, meldunki, zmiany pozycji, ćwiczenia łączności. Mokre liście przyklejały się do butów, a chłód wchodził pod rękawy. Żołnierze narzekali na pogodę i liczyli czas do posiłku.

W południe ich zespół zatrzymał się przy leśnym skrzyżowaniu. Dębski odszedł odebrać meldunek, a Michał pomagał przenieść skrzynkę ze sprzętem. Wtedy zza drzew dobiegł niski pomruk silnika.

Nie był to wojskowy samochód, który widzieli rano. Czarny dostawczak przemknął boczną drogą, niemal bez zwalniania. Na tylnych drzwiach nie miał żadnych oznaczeń. Michał zobaczył tylko błotnistą tablicę rejestracyjną i mężczyznę w cywilnej kurtce za kierownicą.

— Widziałeś? — rzucił do Jakuba.

— Widziałem. Mieliśmy meldować.

Kuba sięgnął po radio, ale zanim zdążył nacisnąć przycisk, odezwał się głos Dębskiego.

— Zostaw. Pojazd zgłoszony.

Sierżant stał za nimi.

— Panie sierżancie, to nie był samochód z naszej kolumny — powiedział Michał.

— Powiedziałem: zgłoszony.

Dębski mówił twardo. Nie patrzył im w oczy.

— Wracajcie do zadania.

Kuba uniósł ręce w geście poddania. Michał jeszcze przez chwilę wpatrywał się w drogę, na której zniknął dostawczak.

Po kilkunastu minutach zostali rozdzieleni. Jakuba wysłano z dwoma żołnierzami do punktu obserwacyjnego, a Michał miał pomóc przy przenoszeniu wyposażenia i uzupełnieniu zapasów wody. Normalny przydział obowiązków. Nic, co powinno go zaniepokoić.

Przed odejściem Kuba złapał go za ramię.

— Zawadzki. Mówię poważnie. Nie szukaj problemów.

— Problem sam tu jeździ dostawczakiem.

— Michał.

— Dobra. Wiem. Do zobaczenia przy obiedzie.

Jakub odszedł, a Michał przez chwilę patrzył za nim. Później wielokrotnie wracał pamięcią do tego krótkiego pożegnania. Próbował sobie przypomnieć, czy powiedział coś jeszcze.

Nie powiedział.

Po czternastej Michał niósł pusty kanister w kierunku punktu zaopatrzenia. Zwykła trasa prowadziła przez polanę, ale tam pracowała właśnie grupa szkoleniowa. Wybrał więc szerszą ścieżkę wzdłuż starego ogrodzenia. Miał nadłożyć kilka minut.

Zobaczył ślady ciężkich opon. Świeże, wyraźne, głęboko odciśnięte w wilgotnej ziemi. Prowadziły między krzakami, w stronę obszaru wyłączonego z ćwiczeń.

Zatrzymał się. Wiedział, że powinien zawrócić. Miał też przed oczami minę Dębskiego i czarny samochód z cywilnym kierowcą.

Wtedy usłyszał metaliczny huk. Jakby ciężką skrzynię upuszczono na beton. Zaraz potem rozległo się przekleństwo.

— Uważaj, do cholery! To nie są worki z ziemniakami!

Michał zrobił dwa kroki w stronę dźwięku. Między gałęziami dostrzegł betonową ścianę starego schronu. Wejście było częściowo zasłonięte siatką maskującą, której nie pamiętał z wcześniejszych zdjęć terenu. Przed nim stały dwa samochody: czarny dostawczak i ciężarówka z plandeką.

Na ziemi leżały drewniane skrzynie. Jedna była otwarta. Michał nie widział dokładnie zawartości, ale dostrzegł szare metalowe elementy zabezpieczone pianką i rzędy niewielkich opakowań.

Wokół kręciło się pięciu mężczyzn. Dwóch miało wojskowe mundury, pozostali byli po cywilnemu. Żaden nie wyglądał na uczestnika ćwiczeń.

Michał przykucnął za przewróconym pniem. Serce zaczęło mu walić. Wyjął telefon, lecz zanim włączył aparat, dobiegł go głos, który znał aż za dobrze.

— Mówiłem, że miało być po zmroku.

Kapitan Malinowski.

Michał wychylił się odrobinę. Dowódca stał przy wejściu do bunkra, z telefonem w dłoni. Naprzeciw niego znajdował się łysy mężczyzna w ciemnej kurtce.

— Po zmroku będzie tu patrol — odparł cywil. — Sam zmieniłeś harmonogram.

— Zmieniłem trasę ćwiczeń. To różnica.

— I co z tego? Przecież wszyscy twoi ludzie mają trzymać się z daleka.

Malinowski rozejrzał się po lesie.

— Ciszej.

Michał cofnął głowę. Przez moment był pewien, że został zauważony. Po chwili rozmowa potoczyła się dalej.

— Nie zgadza się liczba sztuk — powiedział ktoś przy ciężarówce.

— Ma się zgadzać na papierze — warknął łysy. — Reszta nie jest twoim problemem.

Michał poczuł, jak pot występuje mu na kark mimo zimna. Nie wiedział jeszcze, co dokładnie przewożono, ale słowa o liczbie sztuk i papierach zabrzmiały wystarczająco jasno.

Włączył aparat. Na ekranie pojawiły się gałęzie, kawałek ciężarówki i rozmazana sylwetka kapitana. Zrobił dwa zdjęcia. Przy trzecim telefon wydał krótki dźwięk migawki.

Zamarł.

W lesie było cicho, lecz jeden z mężczyzn podniósł głowę.

— Słyszeliście?

— Co?

— Jakby telefon.

Michał schował urządzenie i wcisnął się głębiej za pień. But ześlizgnął mu się na mokrym korzeniu. Pod podeszwą trzasnęła sucha gałązka.

— Kto tam jest?!

Ktoś ruszył w jego stronę.

Michał poderwał się i pobiegł.

Nie pamiętał pierwszych kilkunastu metrów. Pamiętał tylko uderzenia gałęzi o twarz i gwałtowny oddech. Biegł w kierunku, z którego przyszedł, ale w panice pomylił ścieżki. Po lewej zobaczył fragment ogrodzenia, po prawej ciemną ścianę młodnika.

— Stój! — wrzasnął mężczyzna za nim.

Michał nie zatrzymał się. Wyciągnął telefon. Chciał zadzwonić do Kuby, ale ekran mokry od deszczu nie reagował na palce. Wreszcie otworzył rozmowę z przyjacielem i zaczął pisać.

„Kuba. Malinowski jest przy bunkrze. Skrzynie. Coś…”

Zatrzymał się na sekundę, żeby złapać zasięg. Jedna kreska pojawiła się i zniknęła. Wiadomość została oznaczona jako niewysłana.

Usłyszał silnik.

Czarny dostawczak wyjechał na drogę przed nim, odcinając przejście. Drzwi przesuwne otworzyły się z hukiem. Dwóch mężczyzn wyskoczyło na ziemię.

Michał zawrócił, lecz trzeci człowiek wybiegł zza drzew. Uderzenie w ramię rzuciło go na kolana. Kanister potoczył się po drodze. Michał próbował wstać, wymierzył napastnikowi cios łokciem, usłyszał przekleństwo. Przez chwilę miał szansę wyrwać się między pniami.

Potem ktoś złapał go za kołnierz i szarpnął do tyłu.

— Spokojnie, żołnierzyku — syknął głos przy jego uchu. — Bo sobie krzywdę zrobisz.

— Puść mnie! — krzyknął Michał. — Jestem na ćwiczeniach! Ludzie będą mnie szukać!

— Właśnie dlatego lepiej, żebyś przestał wrzeszczeć.

Michał szarpał się dalej. Zobaczył twarz mężczyzny z rozciętą wargą, tego, którego uderzył. Następne uderzenie przyszło z boku. Świat rozmazał mu się na chwilę, ale nie stracił przytomności.

Ktoś wyrwał mu telefon. Na ekranie nadal widniała niedokończona wiadomość do Kuby.

— O, proszę — powiedział napastnik. — Już zdążył napisać.

— Kasuj — odparł drugi.

— A jak wysłał coś wcześniej?

Nie odpowiedzieli. Wepchnęli Michała do samochodu. Upadł na metalową podłogę. Poczuł na nadgarstkach ucisk plastikowych opasek.

Drzwi zatrzasnęły się. W środku pachniało olejem, mokrą sklejką i czymś ostrym, chemicznym. Samochód ruszył, zanim zdążył podnieść głowę.

W bunkrze kapitan Malinowski nie podniósł głosu, kiedy usłyszał, że zatrzymano żołnierza. To było gorsze od krzyku.

— Którego? — zapytał.

Łysy mężczyzna pokazał mu wojskową plakietkę zdjętą z kurtki Michała.

— Zawadzki. Starszy szeregowy.

Malinowski patrzył przez chwilę na nazwisko. Rozpoznał je od razu. Przypomniał sobie poranną odprawę, twarz chłopaka i spojrzenie, które trwało o sekundę za długo.

— Co widział?

— Skrzynie. Ciebie. Mógł coś nagrać.

— Telefon?

— Mamy. Nie wiemy, czy wysłał zdjęcia.

Kapitan przesunął kciukiem po krawędzi plakietki.

— Nikt nie miał go tutaj zobaczyć.

— To twój teren — odpowiedział cywil. — Twoi ludzie.

— Nie mów mi, co jest moje.

Z głębi schronu dobiegł odgłos przesuwanej skrzyni. Malinowski spojrzał na ciężarówkę, potem na wejście, za którym drzewa powoli ginęły we mgle.

— Przenieście go do dolnego pomieszczenia. Bez śladów, których nie da się wyjaśnić.

— A później?

Malinowski milczał tak długo, że mężczyzna powtórzył pytanie.

— Później ustalimy, co powiedział i komu — odparł kapitan. — Do tego czasu ma nie istnieć.

Kuba dowiedział się, że Michał nie wrócił, dopiero po siedemnastej.

Najpierw uznał, że przyjaciel dostał inne zadanie. Zmiany w planie zdarzały się od rana. Potem zobaczył pustą przestrzeń przy stole polowym, gdzie Michał zawsze siadał z jedzeniem, i poczuł pierwsze ukłucie niepokoju.

— Widziałeś Zawadzkiego? — spytał Damiana.

Król wzruszył ramionami.

— Nie od południa. Może jest z logistyką.

— Miał być przy wodzie.

— To pewnie tam.

Kuba poszedł do punktu zaopatrzenia. Żołnierz wydający racje żywnościowe pokręcił głową.

— Zawadzki? Nie widziałem. Przynajmniej nie po czternastej.

Jakub wyjął telefon. Jedna kreska zasięgu. Wybrał numer Michała. Po chwili usłyszał komunikat, że abonent jest niedostępny.

Spróbował drugi raz. Ten sam głos.

Przypomniał sobie ich rozmowę przy leśnym skrzyżowaniu. „Nie szukaj problemów”. „Do zobaczenia przy obiedzie”.

Znalazł Dębskiego przy samochodzie dowodzenia.

— Panie sierżancie, nie mogę znaleźć Zawadzkiego.

Dębski spojrzał na zegarek.

— Od kiedy?

— Nie widziałem go od rozdzielenia grup. Miał przenieść sprzęt, potem iść po wodę. W punkcie zaopatrzenia go nie ma.

Sierżant odłożył notes.

— Dzwoniłeś?

— Wyłączony.

— Może rozładowany.

— Michał zawsze nosi powerbank. I miał mi się zameldować.

Dębski spojrzał w stronę północnej drogi. Ten jeden ruch wystarczył, żeby Kuba zrozumiał, że sierżant również pomyślał o bunkrach.

— Wysocki, wracaj do swojej grupy — polecił Dębski. — Sprawdzę to.

— Panie sierżancie…

— Powiedziałem, że sprawdzę.

Kuba chciał zaprotestować, lecz zobaczył w twarzy instruktora coś, czego wcześniej nie widział: strach ukryty pod wysiłkiem zachowania spokoju.

Michał odzyskał pełną świadomość w ciemności. Leżał na zimnym betonie. Ręce miał zdrętwiałe, usta suche, a w skroni pulsował ból. Gdy spróbował się poruszyć, plastikowe opaski wbiły mu się w skórę.

Gdzieś nad nim pracował wentylator. Powietrze pachniało rdzą i wilgocią. Pod ścianą stało stare metalowe łóżko bez materaca. Jedynym światłem była żarówka za kratą wysoko nad drzwiami.

Michał podniósł się powoli i oparł plecami o ścianę.

— Halo! — zawołał. — Słyszy mnie ktoś?!

Odpowiedziało echo.

Przez kilka minut próbował oswobodzić nadgarstki. Bez skutku. W końcu przestał, żeby nie rozciąć sobie skóry bardziej. Oddychał płytko, starając się uporządkować myśli.

Malinowski. Skrzynie. Telefon. Wiadomość do Kuby.

Czy zdążyła się wysłać?

Zza drzwi dobiegły kroki. Zgrzytnął zamek. Do środka wszedł mężczyzna w cywilnej kurtce, ten z rozciętą wargą. Niósł plastikową butelkę wody.

— Nazwisko? — zapytał.

Michał patrzył na niego bez słowa.

— Nie będziemy się bawić. Nazwisko.

— Zabrałeś mi plakietkę. Umiesz czytać?

Mężczyzna postawił butelkę na podłodze, daleko poza jego zasięgiem.

— Komu wysłałeś zdjęcia?

— Jakie zdjęcia?

— Nie rób z siebie bohatera.

Michał przełknął ślinę.

— Chcę rozmawiać z przełożonym.

Napastnik parsknął śmiechem.

— Właśnie z przełożonym masz największy problem.

Kiedy wyszedł, Michał przez chwilę wpatrywał się w butelkę. Była blisko, a jednocześnie zbyt daleko. Potem zamknął oczy.

Zobaczył Olę stojącą w kuchni, z dłonią na brzuchu. Słyszał jej śmiech, kiedy mówiła, że ich dziecko będzie miało jego upór. Przypomniał sobie Kubę, który obiecał zostać ojcem chrzestnym.

— Znajdziesz mnie — wyszeptał do ciemności. — Ty mnie znajdziesz, bracie.

Po zmroku w obozie zarządzono sprawdzenie stanów osobowych. Z początku mówiono o pomyłce w przydziałach. Potem o żołnierzu, który

mógł oddalić się od grupy. W końcu zaczęto pytać, kto widział Michała Zawadzkiego jako ostatni.

Kuba odpowiadał na te same pytania trzem różnym osobom. Z każdą minutą rosła w nim złość.

— Mówiłem, że poszedł po wodę. Mówiłem, że miał wrócić. Ile razy mam to powtarzać?

Damian stanął obok niego.

— Spokojnie, stary. Znajdzie się.

— Nie mów mi, żebym był spokojny.

Król spuścił wzrok. Przez chwilę wyglądał, jakby chciał coś dodać. Ostatecznie tylko odszedł w stronę namiotów.

Niedaleko samochodu dowodzenia kapitan Malinowski rozmawiał z Dębskim. Kuba nie słyszał wszystkich słów, lecz jedno zdanie dotarło do niego wyraźnie.

— Nie będziemy robić zamieszania z powodu samowolnego oddalenia — powiedział kapitan.

Dębski odpowiedział ciszej. Malinowski pokręcił głową.

Kuba ruszył w ich stronę.

— Panie kapitanie! Zawadzki by się nie oddalił. Nie bez słowa.

Malinowski odwrócił się powoli.

— Szeregowy Wysocki, proszę wrócić do grupy. Sytuacja jest wyjaśniana.

— Znam go. Ma narzeczoną, dziecko w drodze. Nie zniknąłby tak po prostu.

— Pańska znajomość kolegi nie jest procedurą poszukiwawczą.

— Ale…

— To rozkaz.

Dębski patrzył na Jakuba uważnie. Nie skinął głową, nie próbował go uspokoić. Jakby chciał zapamiętać jego twarz.

Kuba zasalutował sztywno i odszedł. Nie zauważył, że Malinowski wyjął telefon, gdy tylko żołnierz zniknął za namiotami.

— Mamy problem — powiedział kapitan do słuchawki. — Zawadzki ma przyjaciela, który nie umie odpuścić.

Noc spadła szybko. Na polanie paliło się kilka lamp, lecz za ostatnim namiotem zaczynała się nieprzenikniona ciemność. Kuba siedział na skrzyni z wyposażeniem i patrzył na telefon. Otwierał rozmowę z Michałem, zamykał ją, po chwili otwierał znowu.

Ostatnia wiadomość od przyjaciela pochodziła z poprzedniego wieczoru. Zwykłe zdjęcie zimnej kolacji z dopiskiem: „Jak wrócę, Ola ma mi zrobić trzy obiady”.

Kuba napisał: „Gdzie jesteś?”.

Wiadomość nie została dostarczona.

Z daleka usłyszał warkot silnika. Wstał odruchowo, ale samochód jechał po przeciwnej stronie obozu. W ciemności mignęły tylne światła,

a potem zniknęły między drzewami.

Kuba przypomniał sobie wszystko: nocne błyski, dziwne polecenia, czarny dostawczak i spojrzenie Dębskiego w stronę północnej drogi.

Nie miał dowodów. Nie wiedział nawet, czy te zdarzenia się łączą. Wiedział tylko, że Michał nie wrócił na obiad, nie zadzwonił do Oli i nie odebrał od niego telefonu.

A to do Michała nie pasowało.

Jakub podniósł głowę. Gdzieś za drzewami kryły się stare bunkry. Miał wrażenie, że ciemność między pniami przygląda mu się równie uważnie, jak on jej.

— Poczekaj na mnie — powiedział cicho.

W bunkrze, kilkaset metrów dalej, Michał nie mógł go usłyszeć. Siedział pod ścianą, licząc oddechy i próbując nie myśleć o tym, co przyniesie rano.

Obaj jednak trzymali się tej samej myśli.

Że drugi nie zostawi go samego.

Rozdział 8 — Żołnierz, który nie wrócił

O piątej trzydzieści nad polaną wisiała mgła tak gęsta, że namioty wyglądały jak porzucone wraki. Jakub nie spał. Przez większą część nocy leżał na plecach, nasłuchując kroków za płótnem, chrzęstu żwiru i każdego uruchamianego silnika. Za każdym razem podnosił głowę z tą samą nadzieją. Za każdym razem wracała cisza.

Telefon miał pod poduszką. Ekran pokazywał trzy procent baterii i dwanaście nieodebranych połączeń wykonanych do Michała. Nie było żadnej odpowiedzi.

Kiedy rozległ się gwizdek, Kuba był już ubrany. Wyszedł na chłód, zapiął kurtkę pod samą szyję i rozejrzał się po placu zbiórki. Ludzie ustawiali się w szeregach, zaspani, rozdrażnieni, bardziej zainteresowani śniadaniem niż tym, że jednego z nich brakowało.

Puste miejsce obok Kuby raziło mocniej niż światło reflektora.

— Zawadzki? — odezwał się podoficer odczytujący stan.

Nikt nie odpowiedział.

— Zawadzki Michał?

— Nie ma go od wczoraj — powiedział Jakub.

Podoficer spojrzał znad kartki.

— Wiem, Wysocki. Pytam o stan, nie o komentarz.

— To proszę wpisać, że zaginął.

W szeregu ktoś cicho wciągnął powietrze. Podoficer zamknął długopis.

— Po zbiórce zgłosicie się do sierżanta Dębskiego.

Kuba chciał powiedzieć więcej, ale poczuł na ramieniu rękę Damiana.

— Nie tutaj — szepnął Król. — Nie dawaj im pretekstu.

Jakub strząsnął jego dłoń. Wiedział, że Damian może mieć rację. Nienawidził tego, że akurat teraz musiał przyznawać rację komukolwiek.

Sierżant Dębski czekał przy stole polowym. Miał podkrążone oczy i kubek kawy, której najwyraźniej nie zdążył wypić. Obok leżała mapa terenu ćwiczeń. Ktoś zakreślił na niej czerwonym markerem rejon obozowiska, drogi dojazdowe i pas lasu na północy. Tam, gdzie zaczynały się stare zabudowania, papier był zagięty.

— Siadajcie — polecił.

Kuba został na nogach.

— Panie sierżancie, trzeba przeszukać tamten rejon. Widzieliśmy samochód przy północnej drodze. Michał też go widział.

— Widziałeś, jak Zawadzki wsiada do samochodu?

— Nie.

— Widziałeś, żeby ktoś go zatrzymał?

— Nie, ale…

— Więc zaczniemy od tego, co wiemy, a nie od tego, czego się domyślasz.

Dębski mówił surowo, lecz nie z lekceważeniem. Odsunął kubek i rozłożył drugą kartkę.

— Kiedy widziałeś go ostatni raz?

Kuba podał godzinę najlepiej, jak umiał. Opisał, gdzie Michał stał, co powiedział o wodzie, w którą stronę odszedł. Powtórzył szczegóły jeszcze raz, gdy sierżant poprosił o doprecyzowanie. Dębski zapisywał wszystko, nawet drobiazgi, które Kuba uznałby za bezwartościowe.

— A telefon? — zapytał.

— Nie odpowiada. Wiadomości nie dochodzą.

— Coś mu ostatnio groziło? Kłócił się z kimś?

— Nie. Michał potrafi się pokłócić o ostatniego pieroga, ale nie znika bez słowa.

Dębski nie uśmiechnął się.

— Posłuchaj. Zgłoszenie zostało przekazane przełożonym. Trwa sprawdzanie rejonu, w którym ostatnio go widziano. Nie mogę ci obiecać, że znajdziemy go w godzinę.

— Nie proszę o godzinę. Proszę, żebyście szukali go jak człowieka, a nie jak zgubionego plecaka.

Sierżant podniósł wzrok. Przez chwilę patrzyli na siebie bez słowa.

— Uważaj na to, jak rozmawiasz — powiedział w końcu. — I jeszcze jedno: nie ruszaj sam do lasu. Nie jesteś od prowadzenia prywatnych poszukiwań.

— A jeśli oni nie znajdą go do wieczora?

— Wtedy będziemy szukać dalej.

Kuba zauważył, że sierżant nie powiedział „jeśli uciekł”.

Pierwsza grupa ruszyła w teren tuż po śniadaniu. Żołnierze szli dwójkami wzdłuż drogi, sprawdzając pobocza, rowy i zagłębienia między drzewami. Ktoś znalazł zgubioną rękawicę, ktoś inny pustą butelkę po wodzie. Każdy przedmiot trafiał do rąk przełożonego, a potem okazywał się nieistotny.

Jakub szedł z Damianem na końcu. Liście kleiły się do butów, gałęzie ocierały o ramiona. Przed nimi sierżant co jakiś czas podnosił rękę, żeby zatrzymać grupę.

— Tutaj się rozdzielamy — oznajmił po kilkuset metrach. — Bez oddalania się poza wyznaczony odcinek. Utrzymujcie kontakt wzrokowy.

Kuba spojrzał na północ. Między pniami prześwitywał fragment starego betonowego ogrodzenia.

— A tam? — zapytał.

Dębski odwrócił się natychmiast.

— Tam nie wchodzimy.

— Dlaczego?

— Bo nie ma tego w zakresie naszego przeszukania.

— To właśnie dlatego powinno być.

— Wysocki.

Jedno słowo wystarczyło, żeby Kuba zamilkł. Sierżant zrobił krok bliżej.

— Rozumiem, że się boisz. Ale jeśli zaczniesz łamać polecenia, zabiorą cię stąd i niczego się nie dowiesz. Rozumiemy się?

Kuba zacisnął szczęki.

— Tak jest.

Poszukiwania trwały dwie godziny. Sprawdzono ścieżki, miejsca postoju, skraj niewielkiego zagajnika. Nie znaleziono Michała, jego telefonu ani śladów, które mogłyby bezspornie wskazywać kierunek odejścia.

Gdy wracali, Jakub zobaczył na błotnistej drodze dwa głębokie ślady opon. Biegły ku ogrodzeniu, a potem znikały pod warstwą igliwia. Przykucnął.

— Damian, chodź.

Król podszedł i zerknął na ziemię.

— Samochód tędy jechał. I co z tego?

— Wczoraj był tu dostawczak.

— W lesie jeżdżą samochody. To jeszcze nie zbrodnia.

— Mówiłeś, że też go widziałeś.

Damian zbyt długo milczał.

— Widziałem światła — poprawił. — Nie wiem, co to było.

Kuba przesunął palcem po mokrej ziemi. Ślad był świeży, ale nie potrafił ocenić, kiedy dokładnie powstał. Wyjął telefon, zrobił zdjęcie, a potem ekran zgasł. Bateria umarła.

— Pięknie — mruknął.

— Mam powerbank w namiocie — powiedział Damian. — Dam ci po powrocie.

Jakub wstał. Nie zauważył, że Król jeszcze raz spojrzał w stronę ogrodzenia. Jakby sprawdzał, czy ktoś ich obserwuje.

Michał odzyskał poczucie czasu dzięki kroplom spadającym z sufitu. Nie wiedział, czy minęło osiem godzin, czy dwadzieścia. Ciemność w pomieszczeniu była niemal pełna. Przez szczelinę pod metalowymi drzwiami przedostawał się wąski pas światła.

Bolały go żebra. Nadgarstki piekły od plastikowych opasek. Kiedy próbował poruszyć nogą, z wysiłkiem powstrzymał jęk.

Najgorsze nie było jednak cierpienie. Najgorsza była myśl, że Ola zadzwoniła już pewnie kilkanaście razy. Że siedzi w mieszkaniu z telefonem w dłoni i próbuje zrozumieć, dlaczego nie odbiera. Widział ją wyraźnie: jedną ręką obejmuje brzuch, drugą odgarnia włosy z twarzy. Denerwuje się, a potem mówi do dziecka, że tata zaraz oddzwoni.

Za drzwiami zaszurały buty.

— Żyje? — zapytał nieznajomy.

— Żyje. Tylko zadaje za dużo pytań.

Zgrzytnął zamek. Michał zmrużył oczy, gdy światło latarki uderzyło go w twarz.

— Miałeś nie patrzeć — powiedział mężczyzna w ciemnej kurtce.

Michał rozpoznał głos, ale nie twarz. Słyszał go poprzedniej nocy przy skrzyniach.

— Nie wiem, co widziałem — odparł zachrypniętym głosem.

Mężczyzna przykucnął.

— To dobrze. W takim razie nie masz czego opowiadać.

— Chcę tylko wrócić do jednostki.

— Nie od ciebie zależy, kiedy wrócisz.

— Moja narzeczona jest w ciąży.

Przez moment twarz nieznajomego drgnęła. Nie była to litość. Raczej zniecierpliwienie.

— Każdy ma kogoś, kto na niego czeka.

Drzwi zatrzasnęły się ponownie. Michał został sam. Przez chwilę oddychał szybko, walcząc z paniką. Potem przycisnął potylicę do chłodnej ściany.

Kuba, pomyślał. Jeżeli ktoś zauważy, że coś się nie zgadza, to właśnie on.

Ale zaraz przyszła druga myśl, znacznie gorsza: jeśli Kuba zacznie szukać, ci ludzie mogą skrzywdzić również jego.

— Nie rób głupstw, bracie — wyszeptał w ciemności.

O trzynastej zwołano odprawę. Jakub stał pod plandeką, wśród kilkunastu żołnierzy. Na stole leżał segregator z dokumentami ćwiczenia, a obok radiostacja. Kapitan Malinowski mówił spokojnie, bez śladu zmęczenia.

— Sytuacja związana z nieobecnością starszego szeregowego Zawadzkiego jest wyjaśniana. Część z was uczestniczyła w sprawdzeniu terenu. Dziękuję za wykonanie zadania.

Kuba czekał na dalsze informacje. Kapitan zamknął segregator.

— Na tym etapie nie ma podstaw do rozsiewania plotek. Każdy wraca do swoich obowiązków. Jeżeli ktoś ma konkretne informacje, zgłasza je drogą służbową.

— Panie kapitanie — odezwał się Jakub.

Malinowski spojrzał na niego, jakby dokładnie wiedział, że to nastąpi.

— Słucham.

— Czy sprawdzono stare bunkry?

W namiocie zrobiło się cicho. Kapitan nie odpowiedział od razu.

— Jakie bunkry?

— Na północ od obozu. Wczoraj widzieliśmy tam pojazdy.

— Kto widział?

— Ja. I inni.

— Proszę wymienić nazwiska.

Jakub zawahał się. Nie chciał wciągać Damiana w kłopoty, ale nie miał zamiaru się wycofać.

— Szeregowy Król był ze mną.

Damian odchrząknął.

— Widziałem światła w lesie, panie kapitanie. Z daleka.

Malinowski skinął głową.

— W tym rejonie poruszają się pojazdy obsługi technicznej i służb zabezpieczających. Nie każde światło oznacza zagrożenie. Czy to jasne?

— Ale Michał mógł tam pójść.

— Mógł również pójść w dziesięciu innych kierunkach. Nie będziemy zastępować ustaleń domysłami.

— On by nie odszedł bez słowa.

Kapitan wyprostował się.

— Szeregowy Wysocki, pańskie emocje są zrozumiałe. Nie upoważniają jednak do podważania decyzji przełożonych na odprawie. Ostatni raz proszę

o zachowanie dyscypliny.

Kuba zamilkł. Malinowski przeniósł wzrok na resztę żołnierzy i przeszedł do omówienia kolejnego etapu ćwiczeń. Jakby Michał był już tylko drobną przeszkodą organizacyjną.

Po odprawie Damian dogonił Kubę między namiotami.

— Stary, on cię zaraz uziemi.

— Niech spróbuje.

— Wtedy nie pomożesz Michałowi.

Kuba zatrzymał się.

— Ty w ogóle wierzysz, że on uciekł?

— Nie powiedziałem tego.

— Ale też nie powiedziałeś, że nie.

Król odwrócił głowę.

— Nie wiem, co się stało. I ty też nie wiesz.

— Wiem, że coś tu śmierdzi.

Damian zacisnął usta. Przez sekundę wyglądał na starszego, niż był naprawdę.

— To uważaj, gdzie wsadzasz nos — powiedział cicho.

Po południu Jakub dostał zgodę na krótką rozmowę telefoniczną poza obozem. Naładował telefon z powerbanku Damiana i przeszedł za ciężarówkę, gdzie wiatr zagłuszał rozmowy innych żołnierzy.

Najpierw zadzwonił do Natalii. Odebrała po drugim sygnale.

— Kuba? Co się dzieje? Od wczoraj prawie się nie odzywasz.

— Michał zaginął.

Po drugiej stronie zapadła cisza.

— Co znaczy „zaginął”?

— Nie wrócił do obozu. Szukaliśmy go. Nic.

— A Ola?

— Nie wiem, ile jej powiedzieli.

Natalia westchnęła.

— Kuba, ona jest sama w mieszkaniu. Nie może dowiedzieć się od kogoś obcego.

— Wiem.

— Zadzwonisz do niej?

— Muszę.

— Posłuchaj mnie. Nie próbuj wszystkiego robić sam. Słyszysz?

Kuba oparł czoło o chłodny bok ciężarówki.

— Słyszę.

— Nie brzmisz, jakbyś słyszał.

Chciał powiedzieć, że się boi. Że od nocy wyobraża sobie Michała leżącego gdzieś w lesie, rannego i czekającego na pomoc. Że za każdym razem, gdy ktoś wspomina o samowolnym oddaleniu, ma ochotę krzyczeć. Zamiast tego odpowiedział:

— Zadzwonię później.

— Kocham cię.

— Ja ciebie też.

Rozłączył się i długo patrzył na numer Oli. W końcu nacisnął zieloną słuchawkę.

Odebrała natychmiast.

— Michał?

Jedno słowo uderzyło Kubę mocniej niż wszystkie rozkazy tego dnia.

— Ola… To ja. Kuba.

— Gdzie on jest?

Jakub zamknął oczy.

— Nie wiemy jeszcze. Od wczoraj go szukamy.

— Ale on miał do mnie zadzwonić. Mówił, że po kolacji. Czekałam do północy, potem rano. Dzwoniłam do jednostki, kazali czekać na informacje. Co się stało?

— Wyszedł z obozu i nie wrócił. Nie znam szczegółów. Robimy wszystko, żeby go znaleźć.

— Kuba, nie mów do mnie jak jakiś rzecznik. Ty go znasz. Powiedz mi, co myślisz.

Przełknął ślinę.

— Myślę, że nie odszedł z własnej woli.

Usłyszał jej przyspieszony oddech.

— Ktoś go skrzywdził?

— Nie wiem. Nie chcę cię okłamywać.

— On obiecał, że wróci. Rozumiesz? Obiecał małemu, że będzie przy nim od pierwszego dnia.

— Wiem.

— Ja nie mogę… — urwała. — Nie mogę nawet po niego pojechać. Nie wiem dokąd.

Kuba usiadł na stopniu ciężarówki. Obok przejechał samochód terenowy, rozrzucając drobne kamienie.

— Ola, Natalia do ciebie przyjedzie, jeśli chcesz. Nie musisz siedzieć sama.

— Chcę Michała.

Nie znalazł odpowiedzi.

— Znajdź go, Kuba — powiedziała po chwili. — Proszę.

— Zrobię wszystko, co mogę.

Kiedy zakończył połączenie, trzymał telefon w dłoni tak mocno, że pobielały mu knykcie.

Pod wieczór Dębski wezwał Jakuba do samochodu dowodzenia. W środku pachniało mokrym papierem i zimną kawą. Sierżant zamknął drzwi, ale pozostawił okno uchylone.

— Rozmawiałeś z narzeczoną Zawadzkiego?

— Tak.

— Co jej powiedziałeś?

— Prawdę. Że zaginął.

Dębski pokiwał głową.

— Dobrze, że nie opowiadałeś jej o swoich podejrzeniach jak o faktach.

— Nie mam faktów, bo nikt nie chce sprawdzić tego, o czym mówię.

— Sprawdzamy więcej, niż widzisz.

— To dlaczego nie przeszukano bunkrów?

Sierżant zamilkł. Za oknem zatrzasnęły się drzwi innego pojazdu.

— Nie każdy obiekt na tym terenie podlega naszemu zabezpieczeniu — powiedział ostrożnie. — A ja nie mam swobody, żeby wysyłać ludzi, gdzie mi się podoba.

— Kto zabronił?

Dębski spojrzał mu prosto w oczy.

— Nie zadawaj pytań, na które jeszcze nie jesteś gotów usłyszeć odpowiedzi.

Kuba poczuł zimno w żołądku.

— Pan coś wie.

— Wiem, że nie wolno ci działać samemu. I wiem, że pewne rzeczy należy zapisywać, zamiast powtarzać je każdemu, kto zechce słuchać.

Sierżant sięgnął po mały notes i położył go na stole, nie przesuwając w stronę Jakuba.

— Jeśli przypomnisz sobie dokładną godzinę, numer pojazdu, nazwisko człowieka, który był w danym miejscu — zgłoś to. Konkret. Bez dopowiadania reszty.

— A jeśli ktoś nie chce, żebyśmy znaleźli Michała?

Dębski odwrócił głowę ku oknu.

— Wtedy trzeba być podwójnie ostrożnym.

Nie dodał nic więcej. Jakub wyszedł z samochodu z uczuciem, że usłyszał jednocześnie ostrzeżenie i prośbę o zaufanie. Nie wiedział, co z tym zrobić.

O dziewiętnastej na polanie rozpoczęto zwijanie części wyposażenia. Ćwiczenia miały zostać ograniczone, a wybrane pododdziały wracały do jednostki. Żołnierze przenosili skrzynie, zwijali przewody i ładowali plecaki na ciężarówki. W tym ruchu zniknięcie jednego człowieka stawało się jeszcze bardziej niewiarygodne.

Jakub odnalazł łóżko polowe Michała. Koc był zwinięty byle jak, pod materacem leżała skarpetka, a na skrzyni obok ktoś zostawił jego kubek z wyszczerbionym uchem. Wszystko wyglądało tak, jakby właściciel miał zaraz wrócić i narzekać na bałagan.

Kuba wziął kubek do ręki.

— Jak wrócisz, kupię ci nowy — mruknął.

— Nie kupuj — odezwał się Damian zza pleców. — On lubi ten. Twierdzi, że kawa z innego smakuje jak błoto.

Jakub odwrócił się. Król stał z dwiema torbami i patrzył na puste posłanie.

— Pomogę ci spakować jego rzeczy — powiedział.

Przez chwilę pracowali w milczeniu. Kuba składał ubrania, Damian szukał ładowarki i dokumentów. Gdy znaleźli niewielkie zdjęcie Oli przyczepione do wewnętrznej kieszeni plecaka, obaj znieruchomieli.

Na fotografii uśmiechała się do aparatu, trzymając dłoń Michała na swoim brzuchu. Zdjęcie zrobiono niedawno, chyba podczas jednego z ich spacerów nad morzem.

— Nie oddawajmy tego do magazynu — powiedział Kuba. — Zabiorę i przekażę Oli.

— Jasne.

Damian podał mu fotografię, ale nie puścił jej od razu.

— Kuba, naprawdę chcesz dalej grzebać w tej sprawie?

— A ty byś nie chciał?

— Chciałbym wiedzieć, co się stało. Tylko czasem wiedza kosztuje więcej, niż człowiek myśli.

— Co to ma znaczyć?

Król puścił zdjęcie.

— Nic. Głupio powiedziałem.

Kuba schował fotografię do kieszeni munduru. Kiedy Damian wyszedł z namiotu, przez kilka sekund patrzył za nim. Słowa kolegi brzmiały dziwnie, lecz zmęczenie nie pozwalało mu rozebrać ich na części.

W tym samym czasie, w betonowym pomieszczeniu bez okien, Michał usłyszał nad sobą przytłumione głosy. Ktoś przesuwał ciężki przedmiot. Coś metalowego uderzyło o posadzkę. Potem rozległo się pytanie:

— Co z żołnierzem?

— Czekamy na decyzję.

— A jego koledzy?

— Jeden robi hałas. Kapitan się tym zajmie.

Michał zamknął oczy. Serce waliło mu tak mocno, że przez chwilę zagłuszyło kroki. Wiedział już, że nie został zatrzymany przez przypadkowych przestępców. Ktoś z jego własnej jednostki wydawał polecenia ludziom, którzy trzymali go w ciemności.

Pomyślał o Kubie, o jego uporze i głupich żartach podczas szkolenia. Przypomniał sobie, jak kiedyś, mokrzy od deszczu, obiecali sobie, że żaden nie zostawi drugiego, jeśli zrobi się naprawdę źle. Wtedy brzmiało to jak wielkie słowa dwóch młodych żołnierzy. Teraz ta obietnica była jedyną rzeczą, której Michał potrafił się uchwycić.

— Nie przychodź sam — wyszeptał. — Błagam, nie przychodź sam.

Ostatnia ciężarówka odjechała po dwudziestej. Jakub miał wrócić do jednostki razem z resztą swojej grupy. Przed wejściem do pojazdu jeszcze raz obejrzał się w stronę północnej drogi. W lesie nie było widać niczego poza ciemnymi pniami.

Dębski stał przy samochodzie terenowym i rozmawiał przez telefon. Na widok Jakuba przerwał rozmowę.

— Wysocki. Pamiętaj, co mówiłem.

— Tak jest, panie sierżancie.

— I nie pozwól, żeby ktokolwiek wmówił ci coś, czego sam nie widziałeś.

Jakub chciał zapytać, co to znaczy. Sierżant już jednak odwrócił się i odszedł.

W drodze powrotnej nikt nie żartował. Damian siedział po drugiej stronie ławki, z kapturem naciągniętym na czoło. Kuba trzymał plecak Michała między kolanami. Co kilka minut zerkał na telefon, jakby ekran mógł nagle rozbłysnąć znajomym imieniem.

W jednostce czekała na nich kolejna odprawa następnego ranka. Pojawiły się już szepty o niezdyscyplinowaniu, o samowolnym oddaleniu i o tym, że Michał mógł mieć prywatne problemy. Kuba słyszał je, idąc korytarzem, i czuł, jak narasta w nim gniew.

Przed wejściem do sali zatrzymał się przy tablicy ogłoszeń. Wśród rozkazów, grafików i list wisiała kartka dotycząca nieobecności Michała. Nie było na niej słowa „zaginiony”.

Było za to: „Nieustalone miejsce pobytu”.

Jakub przeczytał zdanie dwa razy. Z pozoru oznaczało niemal to samo. A jednak czuł, że ktoś starannie dobiera słowa, żeby nie powiedzieć czegoś ważniejszego.

Wyjął notes i zapisał datę, godzinę, nazwisko osoby prowadzącej poranną zbiórkę, informację o pojazdach i rozmowę z Dębskim. Na końcu dopisał jedno zdanie, które miało mu później przypominać, od czego wszystko się zaczęło:

„Michał nie uciekł. Ktoś chce, żebyśmy w to uwierzyli”.

Zamknął notes. Nie miał jeszcze dowodów. Nie miał nawet pewności, komu może ufać. Miał tylko obietnicę złożoną przyjacielowi i głos Oli w słuchawce.

A następnego ranka miał usłyszeć słowo, które zmieni wszystko.

Dezercja.

Rozdział 9 — Dezercja

O szóstej czterdzieści pięć Jakub stał pod drzwiami sali odpraw i patrzył na mokre ślady butów ciągnące się po korytarzu. Ktoś otworzył okno na końcu piętra. Zimne powietrze pachniało deszczem, spalinami i poranną kawą z automatu.

Przez ostatnie dwie noce spał może pięć godzin. Gdy zamykał oczy, widział las: ciemną drogę, błoto przy ogrodzeniu i ślady opon, których nikt nie chciał sprawdzić. W kieszeni bluzy miał fotografię Michała i Oli. Nie oddał jej jeszcze właścicielce. Bał się, że kiedy stanie przed nią z tym jednym zdjęciem, nie znajdzie żadnych słów.

— Wyglądasz jak trup — odezwał się Damian Król.

Kuba odwrócił głowę. Damian trzymał dwa papierowe kubki.

— Dzięki. Ty też.

— Kawa. Bez cukru, bo nie było.

— Odkąd ty pijesz bez cukru?

— Od dzisiaj. Podobno człowiek dorasta przez cierpienie.

Żart zabrzmiał tak nieporadnie, że żaden się nie uśmiechnął. Damian podał mu kubek, ale nie spojrzał w oczy.

— Słyszałeś, co mają ogłosić? — zapytał Jakub.

— Słyszałem różne rzeczy.

— Jakie?

— Kuba, poczekajmy na odprawę.

Za drzwiami ktoś przesunął krzesło. Potem rozległ się głos kapitana Malinowskiego, niski, opanowany. Kuba znał ten ton. Dowódca potrafił mówić spokojnie nawet wtedy, gdy na placu wszystko szło źle. Jeszcze tydzień wcześniej uważał to za zaletę.

Teraz spokój kapitana drażnił go bardziej niż krzyk. Na sali było duszno. Żołnierze zajęli miejsca w dwóch rzędach, a pod ścianą stanęli podoficerowie. Sierżant Dębski stał najbliżej okna, z rękami splecionymi za plecami. Kiedy Kuba wszedł, ich spojrzenia spotkały się na ułamek sekundy. Sierżant nie skinął głową. Jedynie zacisnął szczękę.

Malinowski wszedł punktualnie. Położył na stole cienką teczkę i przez chwilę nie mówił nic.

— Panowie. W związku z nieobecnością starszego szeregowego Michała Zawadzkiego przeprowadzono czynności wyjaśniające. Sprawdzono dostępne informacje, rozmawiano z osobami, które widziały go po raz ostatni, zabezpieczono jego wyposażenie.

Kuba poczuł, jak prostują mu się plecy.

— Na obecnym etapie — ciągnął kapitan — okoliczności wskazują na możliwość samowolnego oddalenia się żołnierza z miejsca pełnienia służby. Sprawa została przekazana właściwym organom. Do czasu ustalenia faktów nie będziemy publicznie komentować szczegółów.

W sali ktoś odchrząknął. Ktoś inny cicho przeklął.

— Czyli co? — wyrwało się żołnierzowi z tyłu. — Uciekł?

Malinowski popatrzył w tamtą stronę.

— Nie powiedziałem tego. Powiedziałem, że taka możliwość jest brana pod uwagę.

— A słowo „dezercja” też jest brane pod uwagę? — zapytał Kuba.

Zrobiło się cicho. Kapitan powoli odwrócił się do niego.

— Szeregowy Wysocki. Chcecie coś dodać?

— Chcę wiedzieć, skąd taki wniosek, skoro nie znaleziono Michała.

— Nie jesteście osobą prowadzącą postępowanie.

— Ale byłem z nim na ćwiczeniach. Wiem, że nie odszedłby bez słowa.

— Wasza znajomość z Zawadzkim nie stanowi dowodu.

Kuba wstał, zanim zdążył pomyśleć, czy powinien.

— Jego narzeczona jest w ciąży. Za kilka miesięcy będzie ojcem. Miał wrócić do domu, a nie znikać w lesie. Mówił mi o tym jeszcze przed wyjazdem.

Kapitan zamknął teczkę.

— Siadajcie.

— Panie kapitanie, on nie zostawiłby Oli.

— To rozkaz, Wysocki.

Przez chwilę Kuba widział tylko twarz dowódcy. Nie było na niej złości. Było coś gorszego: chłodna pewność człowieka, który z góry zna zakończenie rozmowy.

Usiadł.

— Rozumiem wasze emocje — powiedział Malinowski do wszystkich. — Ale plotki szkodzą jednostce i rodzinie zaginionego. Kto posiada informacje, przekazuje je drogą służbową. Kto rozpowszechnia niesprawdzone oskarżenia, poniesie konsekwencje.

Dębski opuścił wzrok. Damian wpatrywał się w swoje dłonie. Kuba zrozumiał, że słowa o plotkach były skierowane przede wszystkim do niego.

Po odprawie korytarz zapełnił się rozmowami, które milkły, gdy Kuba przechodził obok. Niektórzy żołnierze klepali go po ramieniu. Inni odwracali głowy. Wystarczyło kilka zdań kapitana, żeby Michał z człowieka zaginionego stał się człowiekiem podejrzanym.

— Wysocki. Do mnie — rzucił Dębski.

Weszli do pustej sali szkoleniowej. Na tablicy zostały kredowe ślady po schemacie ewakuacji. Sierżant zamknął drzwi, ale nie przekręcił klucza.

— Co ja wam mówiłem w lesie? — zapytał.

— Żebym nie pozwolił sobie wmówić czegoś, czego nie widziałem.

— I co zrobiliście?

— Powiedziałem prawdę.

— Powiedzieliście, co czujecie. To nie zawsze to samo.

Kuba zacisnął dłonie.

— Pan też uważa, że Michał zdezerterował?

— Nie wiem, co się z nim stało.

— Ale?

— Ale nie podoba mi się, jak szybko pewne rzeczy zaczęły do siebie pasować.

Sierżant podszedł do okna. Na placu technicznym kierowca cofał ciężarówkę między dwoma garażami.

— Posłuchajcie uważnie. Jeśli macie informacje o zniknięciu kolegi, możecie je przekazać Żandarmerii Wojskowej. Nie musicie ograniczać się do rozmów na korytarzu. Tylko trzymajcie się faktów. Dat, godzin, nazwisk. Żadnych domysłów.

— Mam notatki.

— To dobrze. Zróbcie ich kopię i nie noście wszystkiego przy sobie.

— Dlaczego?

Dębski spojrzał na niego długo.

— Bo papier potrafi zniknąć łatwiej niż człowiekowi się wydaje.

— Pan coś wie.

— Wiem, że człowiek w mundurze też może popełnić błąd. I że nie każdy błąd da się naprawić rozkazem.

— To mi pan pomoże?

— Pomogę wam nie zrobić głupstwa. Na początek przestańcie wykrzykiwać oskarżenia przy dwudziestu świadkach.

Kuba spuścił wzrok. Miał ochotę się sprzeciwić, ale sierżant mówił rozsądnie.

— A jeśli oni przestaną szukać? — zapytał ciszej.

— Nie macie pewności, że przestali. I nie macie prawa sami prowadzić akcji ratunkowej. Rozumiecie?

— Tak jest.

Dębski otworzył drzwi.

— W takim razie zacznijcie zachowywać się tak, jakby ktoś słuchał każdego waszego słowa.

Ola odebrała telefon po czwartym sygnale.

— Kuba? Jest coś?

Stał za budynkiem stołówki. Wiatr szarpał gałęziami kasztanowca, a na betonowej ścieżce leżały rozgniecione liście. Wpatrywał się w kałużę pod swoimi butami.

— Była odprawa.

— I?

— Nie mają nowych informacji o tym, gdzie jest Michał.

Po drugiej stronie zapadła cisza.

— Powiedz mi wszystko.

— Mówią, że mógł sam odejść z miejsca służby.

— Co?

— To tylko jedna z wersji. Nie potwierdzili jej.

— Nie, Kuba. Nie. — Głos Oli stał się ostry. — Wczoraj rozmawiałam z człowiekiem z jednostki. Powiedział, że go szukają. Dzisiaj już mówią, że uciekł?

— Wiem.

— On mi w niedzielę skręcał łóżeczko. Kłócił się ze mną, że instrukcja jest źle wydrukowana. Przez pół godziny szukał jednej śrubki, którą trzymał w kieszeni. Rozumiesz? On planował, gdzie postawimy łóżeczko. Nie ucieka się od tego dwa dni później!

Jakub zamknął oczy.

— Rozumiem.

— Nie mów tak, jeśli nie możesz nic zrobić.

Zabolało, choć wiedział, że nie chciała go zranić.

— Przyjadę po służbie — powiedział.

— Nie musisz.

— Muszę. Mam też coś Michała.

— Co?

— Zdjęcie. Wasze.

Ola wciągnęła gwałtownie powietrze.

— Przyjedź — wyszeptała.

Po południu kapitan Malinowski wezwał Jakuba do gabinetu. Na biurku leżały dokumenty ułożone pod kątem prostym, a na parapecie stała doniczka z uschniętą rośliną. W powietrzu unosił się zapach mocnej kawy.

— Siadajcie, Wysocki.

Kuba usiadł na brzegu krzesła.

— Rozmawiałem z waszym przełożonym. Podobno nie możecie pogodzić się z sytuacją.

— Nie mogę pogodzić się z tym, że nie wiemy, gdzie jest Michał.

— Nikt nie jest zadowolony.

— Na odprawie zabrzmiało to inaczej.

Malinowski oparł łokcie na blacie.

— Zawadzki był dobrym żołnierzem. To, że ktoś dobrze wykonuje zadania, nie znaczy, że znamy całe jego życie. Bywają sprawy osobiste. Długi. Kłopoty. Rzeczy, o których przyjaciele nie wiedzą.

— Michał nie miał długów.

— Jesteście jego księgowym?

— Nie.

— Właśnie. Dlatego nie opierajcie się na przekonaniu, że wiecie wszystko.

Kapitan wyciągnął z teczki pojedynczą kartkę, ale nie podał jej Jakubowi.

— Macie skłonność do samodzielnych działań. Zauważyłem to już wcześniej. W normalnych okolicznościach można nad tym pracować. Teraz taka skłonność może wam zaszkodzić.

— Grozi mi pan?

— Ostrzegam was przed konsekwencjami nieodpowiedzialności.

Za oknem rozległ się krótki sygnał cofającego pojazdu. Kuba spojrzał na kartkę. W prawym górnym rogu dostrzegł datę ćwiczeń. Resztę zasłaniała dłoń kapitana.

— Czy mogę wiedzieć, czy sprawdzono samochód, który jechał północną drogą? — zapytał.

Przez moment Malinowski nie poruszył się.

— Jaki samochód?

— Ciemny terenowy. Widziano go przy starych obiektach.

— Kto widział?

Kuba przypomniał sobie ostrzeżenie Dębskiego.

— Informacja pojawiła się podczas poszukiwań.

— To nie odpowiedź.

— Nie chcę podawać nazwiska bez zgody tej osoby.

Kapitan położył kartkę na dnie teczki.

— Wysocki, w lasach jeżdżą samochody. Rolnicy, leśnicy, ludzie, którzy skracają sobie drogę. Z faktu, że ktoś widział terenówkę, nie wynika porwanie żołnierza.

Kuba poczuł zimno na karku. Nie użył słowa „porwanie”.

— Ja nie powiedziałem, że go porwano.

Malinowski przez sekundę patrzył mu prosto w oczy.

— Nie musicie mówić wszystkiego wprost, żebym rozumiał, co sugerujecie.

Wstał. Rozmowa była skończona.

— Macie wykonywać obowiązki. A jeżeli posiadacie konkretne dowody, przekażcie je właściwym służbom. I jeszcze jedno: zostawcie rodzinę Zawadzkiego w spokoju. Nie potrzebuje waszych teorii.

Kuba podniósł się z krzesła.

— Ola nie jest rodziną, którą można odciąć jednym rozkazem. Jest moją przyjaciółką.

— Uważajcie na słowa, szeregowy.

— Tak jest, panie kapitanie.

Wyszedł, zanim powiedział coś, czego nie mógłby cofnąć. Damian czekał na niego przy automacie z napojami.

— I jak? — zapytał.

— Skąd wiesz, gdzie byłem?

— Widziałem, jak szedłeś do gabinetu. Nie spinaj się.

Kuba przyjrzał mu się. Kolega wyglądał na niewyspanego. Miał czerwone oczy i świeże zadrapanie na dłoni.

— Pytał o samochód z lasu — powiedział Jakub.

— Jaki samochód?

— Ten, o którym rozmawialiśmy po poszukiwaniach.

Damian rozejrzał się po korytarzu.

— Mówiłeś mu o nim?

— Zapytałem, czy go sprawdzili.

— Po co?

— Bo chcę znaleźć Michała.

— A jeśli on naprawdę odszedł? — Damian mówił szybko, jakby chciał zdążyć przed własnymi myślami. — Jeśli coś go przerosło? Przecież ludziom czasem odbija.

— Nie jemu.

— Skąd ta pewność?

— Bo znam go.

Damian spuścił głowę.

— Wszyscy tak mówią, zanim dowiedzą się czegoś złego.

Kuba zrobił krok bliżej.

— Co ty właściwie próbujesz mi powiedzieć?

— Żebyś uważał. Tylko tyle.

— Na kogo?

Damian otworzył usta, lecz z końca korytarza dobiegły kroki. Dwóch żołnierzy minęło ich, rozmawiając o grafiku służb. Król odsunął się od ściany.

— Muszę iść. Mam robotę przy sprzęcie.

Odszedł tak szybko, że Kuba nie zdążył go zatrzymać. W mieszkaniu Oli pachniało herbatą malinową i świeżo wypranymi ubrankami. Na suszarce wisiały maleńkie body, skarpetki i biały ręcznik z kapturem. Jakub zatrzymał się w przedpokoju, czując, że wszedł do miejsca, w którym czas powinien płynąć inaczej.

Ola miała na sobie za duży sweter Michała. Rękawy sięgały jej niemal do palców. Pod oczami pojawiły się cienie, których Kuba wcześniej nie widział.

— Wejdź — powiedziała.

Usiedli przy kuchennym stole. Telefon Oli leżał między nimi, ekranem do góry. Co kilka minut dotykała go odruchowo, jakby sprawdzała, czy działa.

Jakub wyjął fotografię. Na zdjęciu Michał obejmował Olę od tyłu. Oboje śmiali się do obiektywu. Za nimi widać było morze i szary październikowy horyzont.

Ola wzięła zdjęcie ostrożnie, za krawędzie.

— Zrobiliśmy je, kiedy powiedziałam mu, że zaczęłam czuć ruchy dziecka — szepnęła. — Kazał mi stanąć tak, żeby było widać brzuch. A potem powiedział, że ma minę człowieka, który właśnie wygrał cały świat.

Uśmiechnęła się przez łzy.

— I rzeczywiście tak wyglądał.

Kuba nie znalazł odpowiedzi.