E-book
15.75
drukowana A5
52.44
Bez mandatu

Bezpłatny fragment - Bez mandatu


Objętość:
251 str.
ISBN:
978-83-293-0148-0
E-book
za 15.75
drukowana A5
za 52.44

Prolog

Wiosną 2004 roku nadkomisarz Andrzej Biernacki zaczął nosić do domu dokumenty, których nie chciał zostawiać w komendzie. Żona miała mu to za złe. Nie ze względu na tajemnicę służbową, chociaż i o tym rozmawiali, lecz dlatego, że zamiast jeść kolację, siedział w kuchni przy aktówce i coraz częściej sprawdzał, czy zamknął drzwi wejściowe.

Tego ranka kawa wystygła mu na stole. Na pierwszej stronie gazety pisano o proteście przed prokuraturą. Kilkudziesięciu ludzi domagało się wznowienia sprawy śmierci posła Romana Orlika. Przychodzili tam od tygodnia.

Orlik miesiąc wcześniej oskarżył kilku wpływowych polityków o pranie pieniędzy przez spółki powstałe po likwidacji dawnych central handlu zagranicznego. Mówił też o sędziach i prokuratorach, którzy zdążyli zmienić partyjne legitymacje na mandaty nowych ugrupowań. Potrafił krzyczeć na mównicy tak długo, że marszałek wyłączał mu mikrofon. Znajomi powtarzali, że czuł się nietykalny, ponieważ przed śmiercią zdeponował u adwokata kopie dokumentów.

Znaleziono go powieszonego w garażu. Prokurator Stefan Dembicki po krótkich oględzinach dopuścił wersję samobójstwa, a kilka dni później postępowanie zaczęto prowadzić tak, jakby każda inna możliwość była obrazą dla rodziny zmarłego.

Biernacki nie znał Orlika osobiście i nie zamierzał przejmować sprawy. Dostał jednak od młodego technika kilka fotografii. Zrobiono je, zanim uporządkowano garaż. Przy ścianie stało stare krzesło z obluzowanym siedziskiem. Na drewnianej belce, z której zwisał sznur, zachowały się smugi na warstwie kurzu. Technik zaznaczył dwa miejsca wyglądające na ślady kontaktu z rękawicą i osobno sfotografował metalowy zaczep. Biegły miał dopiero ustalić, czy ślady były świeże i czy w ogóle należały do osoby związanej ze zgonem.

— Prokurator to widział? — zapytał Biernacki dzień wcześniej.

— Dostał wszystkie zdjęcia.

— A co wpisał?

— Że nie ujawniono okoliczności wskazujących na udział osób trzecich.

Biernacki długo przyglądał się fotografii krzesła. Bez pomiarów, oględzin i badania ciała zdjęcie niewiele mówiło. Technik zwracał jednak uwagę na szczegóły, których później nikt nie sprawdził.

Żona weszła do kuchni, wycierając mokre włosy ręcznikiem.

— Znowu ten poseł?

— Dostałem coś od jego prawnika.

— Andrzej, ty przecież nawet nie prowadzisz tego śledztwa.

— Wiem.

Położył dłoń na aktówce. Adwokat Orlika, który nie ufał Dembickiemu, przekazał mu kopię jednego z wykazów. Na pożółkłych kartach powtarzały się nazwiska ludzi związanych z dawnym MSW i kilkoma spółkami, które po 1990 roku zmieniały właścicieli. Przy jednym z załączników widniał numer 41/90. Pozostałe dokumenty miały inne sygnatury. Wszystko razem wyglądało na materiał gromadzony latami, bez jednolitej numeracji. Biernacki nie wiedział, ile było w tym prawdy, a ile politycznych oskarżeń.

— Zawiozę cię na uczelnię — oznajmił. — Samochód czeka, zdążysz przed zajęciami.

— Z kierowcą?

— Nowak miał dziś być. Zaraz zejdziemy.

Na ulicy czekał służbowy passat. Za kierownicą siedział funkcjonariusz, którego Biernacki wcześniej nie widział. Przedstawił się nazwiskiem, podał numer dyspozycji i wyjaśnił, że sierżant Nowak jest przy nagłym zdarzeniu. Nadkomisarz skojarzył, że o grupie mówił również dyżurny, i przestał pytać. Kierowca otworzył bagażnik, ale Biernacki wolał zatrzymać aktówkę przy sobie.

Anna usiadła z tyłu. Zapytała, czy zdążą przed pierwszym seminarium, a potem zaczęła przeglądać kartki ze studenckimi nazwiskami. Jechali powoli, ponieważ rano na jednej z głównych ulic ustawiono barierki przed kolejną demonstracją. Biernacki patrzył przez szybę na ludzi z transparentami. Jeszcze kilka miesięcy wcześniej zajmował się głównie przestępczością gospodarczą. Teraz pod każdą większą sprawą pojawiało się jakieś pismo z ministerstwa, opinia kancelarii albo telefon od prokuratora.

Kiedy samochód skręcił na boczny pas, Biernacki wrócił myślami do belki w garażu Orlika. Chciał raz jeszcze porozmawiać z technikiem. Później miał zadzwonić do adwokata i zapytać, czy oryginały nadal znajdują się w depozycie. Sięgnął do aktówki, ale nie zdążył jej otworzyć.

Huk przyszedł spod przedniej części samochodu. Podłoga pod jego nogami poderwała się, coś uderzyło w deskę rozdzielczą i kabinę wypełnił gryzący pył. Biernacki poczuł silne uderzenie w pierś, po czym jego ciało bezwładnie opadło na pas bezpieczeństwa. Ostatnim dźwiękiem, który rozpoznał, był krzyk Anny.

Samochód uderzył bokiem w barierę. Gdy pierwszy przechodzień dobiegł do rozbitego passata, drzwi od strony kierowcy były uchylone. Nikt później nie potrafił zgodnie opisać, kto je otworzył. Jeden ze świadków mówił o mężczyźnie w ciemnej kurtce, który wyciągnął z tylnego siedzenia kobietę. Inny pamiętał tylko karetkę i policjantów, którzy odgrodzili ulicę. Z nagrania pobliskiej kamery zachowały się pierwsze sekundy po uderzeniu i fragment odjeżdżającego samochodu dostawczego. Pozostały zapis był uszkodzony.

Biernacki zmarł przed przyjazdem pogotowia. Kierowcy nie zastano przy aucie. Anna przeżyła, ale odniosła uraz głowy i przez wiele tygodni nie potrafiła odtworzyć ostatniej godziny podróży. W szpitalu podawano jej silne leki, a późniejsze wspomnienia mieszały się z tym, co opowiadali jej inni.

Sprawę przekazano zespołowi wyznaczonemu poza miejscową komendą. W komunikacie podano, że samochód stracił panowanie nad torem jazdy po nagłym uszkodzeniu ogumienia. Fotografie rozerwanego nadkola i otworów w karoserii trafiły do załącznika, do którego rodzinie nie udostępniono pełnego dostępu. W opinii nie wyjaśniono wszystkich śladów. Prokurator Dembicki uznał jednak, że nie zmieniają zasadniczych ustaleń.

W spisie przedmiotów zabezpieczonych z samochodu zabrakło aktówki. Anna wielokrotnie powtarzała, że mąż miał ją na kolanach. Słyszała w odpowiedzi, że pamięć po takim wypadku bywa zawodna.

Adwokat Orlika przez pewien czas próbował ustalić, co stało się z kopią przekazanych materiałów. Potem przestał dzwonić. Oryginały schował i przez następne piętnaście lat nikomu ich nie pokazał.

Rozdział 1. Sztandar wyprowadzić

— Proszę o powstanie towarzyszek i towarzyszy! Sztandar Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej wyprowadzić!

Głos Mieczysława Rakowskiego, zniekształcony przez stare nagranie, odbił się od ścian Sali Kongresowej. Delegaci podnieśli się z foteli. Poczet sztandarowy ruszył przejściem, a kamera podążała za czerwonym płatem materiału, ciężkim od haftu i złotych frędzli. Kiedy operator skierował obiektyw w stronę sali, w kadrze znalazły się rzędy mężczyzn w ciemnych garniturach. Jedni stali na baczność, inni rozglądali się, jakby czekali już tylko na koniec ceremonii.

Była późna jesień 2019 roku. W redakcji „Wolności” od kilku tygodni zbierano informacje o finansowaniu polskiego atomu, ale tego wieczoru Rafał wrócił do nagrania sprzed trzydziestu lat.

Obraz znieruchomiał.

— Za daleko — odezwała się Grażyna. — Cofnij do chwili, kiedy zaczynają wychodzić.

Rafał Zatorski przesunął suwak odtwarzacza. Na ekranie sztandar wrócił na miejsce, delegaci usiedli, po czym znów podnieśli się z foteli. Z głośników popłynęła ta sama komenda.

— Oglądamy to trzecią godzinę — zauważył. — Widzisz tu kogoś, kogo ja nie widzę?

Grażyna Żółtkowska odsunęła okulary na koniec nosa i pochyliła się nad monitorem. Była zmęczona. W redakcji byli już niemal sami. Większość pracowników „Wolności” wyszła przed dziewiętnastą, a oni zasiedli w małej sali montażowej, gdzie nikt nie zaglądał im przez ramię.

— Czterech przy bocznym przejściu. Widzisz? Dwaj mają identyfikatory, ten z tyłu nie.

— Może po prostu schował go pod marynarkę.

— Może. Powiększ.

Rafał powiększył kadr, choć wiedział, co zobaczą. Twarz mężczyzny rozpadła się na piksele. Archiwum nie potrafiło nawet potwierdzić, czy zachował się oryginał nagrania.

Na stole leżały cienka szara teczka, kilka wydruków i fotografia mężczyzny w jasnej koszuli. Czterdziestoletni Michał Wolski patrzył w obiektyw z wymuszonym uśmiechem. Zdjęcie pochodziło z firmowej strony internetowej. Rafał wydrukował je po pogrzebie, gdy nazwisko analityka zniknęło już z zakładki zespołu.

Grażyna wzięła do ręki kartkę z odręczną notatką.

— „Dwudziesty dziewiąty stycznia, sektor boczny, po zakończeniu obrad”. Tyle napisał. Żadnego nazwiska.

— Za to zostawił symbol teczki, której nie potrafimy znaleźć.

— Ten numer może być z dowolnego archiwum. Spróbuję ustalić, skąd go wzięto.

Rafał zatrzymał nagranie w chwili, gdy za delegatami przemknął mężczyzna o ciemnych włosach. Widać było jego profil i kawałek ramienia.

— A jeśli to on?

Grażyna przyjrzała się kadrze.

— Kim jest „on”?

— Człowiekiem, którego Wolski chciał nam pokazać.

— Rafał, tam prawie nie widać twarzy. Poszukajmy zdjęć z sali.

Rafał otworzył folder ze spisem delegatów i wrócił do nazwisk, choć przez ostatnie dwie godziny sprawdzili już kilkadziesiąt. Grażyna spisywała widoczne miejsca na sali i numery ujęć.

— Cholera, będziemy w tym grzebać do emerytury — mruknął Rafał.

— Zacznij od tych przy drzwiach. Całej sali nie potrzebujemy.

— W archiwum nie ma połowy wykazów.

— W tym zbiorze. Zadzwonię, zapytam o załączniki.

Rafał przesunął do niej kopię wykazu. Przy jednej z pozycji widniała odręczna adnotacja: „załącznik przekazano osobno”. Samego załącznika w udostępnionym zbiorze nie było.

— Niby tyle lat rządzili krajem, a kiedy potrzebujesz jednego wykazu osób, nagle okazuje się, że zniknął. Przypadek?

— Może zniknął. A może leży w pudle, którego nikt nie opisał. Ja jutro obdzwonię archiwa.

Sięgnął po filiżankę. Kawa była już zimna i kwaśna.

— Powiedz mi, dlaczego facet od finansowania elektrowni atomowych odsyła nas do ostatniego zjazdu komunistów.

— Bo coś tam znalazł. Albo znalazł kogoś, kogo nie potrafił nazwać. Wolski znał się na przepływach pieniędzy, a nie na historii partii.

— A mimo to zginął pod kołami ciężarówki.

Grażyna odłożyła kartkę. Rafał od razu pożałował swoich słów.

— Przepraszam.

— Rafał, przestań. Wolski miał żonę i dwie córki. Nie rób z jego śmierci argumentu, póki nie wiemy, co się stało.

Zamilkli. Rafał zamknął wyszukiwarkę i włączył wiszący na ścianie telewizor, chcąc na chwilę oderwać wzrok od ziarna starego obrazu.

Na ekranie pojawiła się plansza wieczornego serwisu. Prowadzący mówił z przejęciem o wydarzeniu w Sejmie.

— Jak ustalili nasi reporterzy, funkcjonariusze Straży Marszałkowskiej znaleźli w jednym z pomieszczeń technicznych walizkę zawierającą znaczną ilość dolarów amerykańskich. Żaden z parlamentarzystów, do których dotarliśmy, nie potwierdza, aby gotówka należała do niego. Sprawą zajmują się właściwe służby.

Zaczęto pokazywać wejście do gmachu i posłów otoczonych przez dziennikarzy. Jeden z nich zasłonił twarz teczką, więc operator długo prowadził za nim kamerę.

— Walizka dolarów w Sejmie. Nieźle zaczęli tydzień — mruknął Rafał.

— Poczekaj.

Grażyna odebrała mu pilot i zwiększyła głośność. Prowadzący wymienił nazwisko posła, którego biuro mieściło się niedaleko miejsca znalezienia walizki. Paweł Konarski zaprzeczył jakimkolwiek związkom ze sprawą, a przedstawiciel jego klubu zapowiedział wyjaśnienie okoliczności incydentu.

— Znam go — powiedziała Grażyna.

— Pracowałaś z nim?

— Zajmowałam się jego interpelacją. Trzy dni temu poprosił o udostępnienie zasad udzielania gwarancji publicznych dla programu atomowego. Odpowiedź miała trafić również do sejmowej komisji.

Rafał znów spojrzał na telewizor. Na ekranie Konarski przeciskał się przez grupę reporterów.

— I akurat znaleźli ją koło biura człowieka, który pytał o gwarancje?

— Tak pokazują w telewizji. Konarski teraz będzie odpowiadał na pytania o dolary, zamiast zadawać swoje.

Na monitorze komputerowym czekał zatrzymany kadr sprzed trzydziestu lat. Rafał usiadł z powrotem i uruchomił nagranie. Sztandar ruszył w stronę wyjścia.

— Myślisz, że Wolski oglądał tamto nagranie przez tych samych ludzi?

— Chcę zobaczyć twarze. Wtedy pogadamy.

Grażyna podsunęła mu notes.

— Zapisz Konarskiego. Rano sprawdzę, kto miał dostęp do pomieszczenia z walizką.

Rafał zanotował nazwisko. Obok niego dopisał datę z kartki Wolskiego: 29.01.1990.

Rozdział 2. Martwy informator

Następnego ranka Rafał zastał Grażynę przy biurku. Miała na głowie słuchawki i przeglądała skan dokumentu, którego wcześniej nie widział. Na ekranie widać było tabelę z kilkoma wariantami finansowania: nazwy spółek, lata wypłat, koszty obsługi długu i kolumnę oznaczoną skrótem „GP”.

— Co to jest?

— Załącznik od Wolskiego. Leżał między zdjęciami z konferencji. Zobacz, jaka rozdzielczość. Wczoraj go przeoczyłam.

— Dlaczego nie otworzył tego jak normalnego dokumentu?

— Bo to skan. Mógł go ukryć między zdjęciami albo tak po prostu pracował. Zobaczmy, co jest w środku.

Wydrukowała tabelę i położyła ją przed Rafałem. Na górze widniał tytuł „Program Jądro 2045. Finansowanie pakietowe. Wariant B”. Pod spodem wyszczególniono dużą elektrownię na północy kraju, cztery planowane lokalizacje mniejszych reaktorów oraz inwestycje sieciowe. W ostatniej kolumnie pojawiały się nazwy firm doradczych i banków, których Rafał nigdy wcześniej nie słyszał.

— Skąd to miał?

— Pewnie z pracy. Nie ma nagłówka ani stopki, więc nie zgadnę, czy to symulacja, czy materiał dla inwestora.

Rafał przejechał palcem po wydruku. Najbardziej przyciągała uwagę kwota na dole tabeli: czterysta sześćdziesiąt miliardów złotych, rozłożonych na lata.

— To budżet całego programu?

— Rafał, to pomieszane lata i różne pozycje. Nie wpisuj tej sumy jako kosztu elektrowni.

— Czyli ktoś mógł tam ukryć fortunę.

— W której pozycji? — Grażyna podsunęła mu tabelę.

Michała Wolskiego poznali cztery miesiące wcześniej. Przyszedł do redakcji w piątek wieczorem, gdy Rafał zbierał materiały do tekstu o państwowych dopłatach do infrastruktury. Przedstawił się jako analityk w firmie przygotowującej modele ryzyka dla instytucji finansujących inwestycje energetyczne. Nie chciał podać nazwy pracodawcy do publikacji ani pozwolić na nagranie rozmowy.

Mówił szybko, chwilami zbyt fachowo. Rafał podejrzewał wtedy, że trafił im się człowiek, który przegrał zawodowy konflikt i szuka kogoś, kto pomoże mu odegrać się na przełożonych.

— Nie rozumie pan — przekonywał Wolski, kiedy siedzieli w kawiarni niedaleko redakcji. — Kredyt jest tylko opakowaniem. Państwo dostaje finansowanie i ogłasza sukces, ale wewnątrz umowy są usługi, których nikt później nie będzie chciał zmieniać. Doradztwo, zarządzanie ryzykiem, prawo do wskazania podmiotów obsługujących część portfela. Tu się zarabia dłużej niż na samej budowie.

— Znam mechanizm. Kto ma zarabiać?

Wolski przez dłuższą chwilę nie odpowiadał. W końcu wyjął z teczki dwa arkusze i postawił je obok filiżanki.

— Te firmy występują w trzech różnych projektach. W dokumentach wyglądają na konkurentów, ale korzystają z tego samego doradcy. Zna pan kogoś, kto mógłby sprawdzić ich historię sprzed dwudziestu lat?

Rafał pokazał mu nazwisko Grażyny i zapisał numer telefonu na odwrocie wizytówki. Wolski nie odezwał się przez kolejne dwa tygodnie. Gdy wrócił, był znacznie ostrożniejszy. Nie chciał już rozmawiać w kawiarni. Zażądał spotkania w małym, niemal pustym barze na obrzeżach miasta.

— Czy ktoś panu grozi? — zapytała wtedy Grażyna.

— Nie wprost. Najpierw kazali mi oddać notatki robocze. Potem odebrali dostęp do części folderów, choć wciąż odpowiadałem za te same wyliczenia. Mój przełożony twierdził, że to reorganizacja.

— A dokumenty, które nam pan pokazywał?

— Nie chcę ich wynosić. Chcę, żebyście wiedzieli, gdzie szukać.

To wtedy Wolski po raz pierwszy wspomniał o przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. Rafał podejrzewał, że rozmówca chce nadać współczesnej aferze sensacyjny rys.

— Jest taka nazwa, która pojawia się w starych rozliczeniach, a potem znika — powiedział Wolski. — Nie mam pewności, czy to spółka, kryptonim, czy nazwisko. Ale w jednej korespondencji ktoś dopisał datę końca PZPR. Odnalazłem też numer teczki.

— I co ma rozwiązanie partii do reaktorów jądrowych?

— Gdybym wiedział, nie potrzebowałbym państwa.

W ostatni wtorek przed śmiercią Wolski zadzwonił do Grażyny ze służbowego telefonu.

Poprosił, żeby nie oddzwaniała, i obiecał przesłać kopie materiałów, które zdołał zabezpieczyć. Nie wyjaśnił, czy obawia się pracodawcy, czy kogoś innego. Cztery dni później jego samochód zderzył się z ciężarówką na drodze pod Grójcem. Policja prowadziła postępowanie dotyczące okoliczności wypadku. Ani Rafał, ani Grażyna nie mieli dowodów, że wydarzyło się coś więcej.

Dwa dni po pogrzebie do redakcji dotarła koperta. Zawierała niewielki nośnik pamięci, kartka z datą 29 stycznia 1990 roku, odręcznie zapisany znak „Z-41/90” i wydruk jednego maila. Nadawca wiadomości pytał Wolskiego, czy „po sprawie z pakietem” jest już gotowy zrezygnować z dalszych pytań.

— Czyli jednak chciał, żebyśmy to znaleźli — Rafał przyciągnął wydruk.

— Chyba tak. Chociaż nawet nie wiemy, kto przysłał kopertę.

Rafał przysunął krzesło do monitora.

— To „GP” to gwarancja publiczna?

— Tu tak. W drugim arkuszu już nie wiem. Brakuje legendy do skrótów.

Zaznaczyła trzy pozycje dotyczące spółek doradczych. Przy każdej występował podobny model wynagrodzenia: niewielka opłata na początku i znacznie większe płatności uzależnione od późniejszego uruchomienia finansowania.

— Prowizja od uruchomienia kredytu. Samo to chyba nikogo nie pogrąży?

— Nie. Ale zobacz, kto wszędzie figuruje jako doradca.

— Kto podpisał rekomendacje?

— Nie mamy stron z podpisami.

Telefon Grażyny zawibrował na blacie. Odczytała wiadomość i od razu odpisała. Dopiero potem spojrzała na Rafała.

— Rozmawiałam z pełnomocnikiem Wolskich. Prosi, żebyśmy nie łączyli nazwiska Michała z tą sejmową walizką.

— Nie mamy zamiaru.

— Wczoraj chciałeś pytać jego żonę o hasło do komputera.

Rafał odsunął wydruk.

— Wiem. Głupi pomysł. Nie zadzwoniłem.

— Dajmy im odetchnąć. Chociaż przez parę dni.

Grażyna przeszukała publiczny rejestr spółek, a Rafał porównał nazwiska doradców z dawnymi komunikatami o kontraktach. Po godzinie znalazł pierwszy ślad. Jedna z firm, która figurowała w modelu finansowania reaktorów, obsługiwała wcześniej inne przedsięwzięcie energetyczne. W dokumentacji tamtego zamówienia jej przedstawicielem był człowiek związany z nieistniejącym już przedsiębiorstwem handlu zagranicznego.

Rafał przeczytał nazwę starej spółki na głos. Grażyna odwróciła się od monitora.

— Skąd ją masz?

Pokazał jej dokument. Pod nazwiskiem pełnomocnika widniała data rejestracji spółki: luty 1990 roku.

Grażyna poprosiła go o przesłanie skanu.

— To już coś — przyznała Grażyna. — Znajdź mi ludzi, którzy podpisywali za tę firmę po dziewięćdziesiątym.

Rozdział 3. Walizka

Przed Sejmem Rafał naliczył sześć ekip telewizyjnych. Reporterzy powtarzali do kamer niemal identyczne informacje, a słowo „dolary” padało częściej niż nazwisko posła, wokół którego budowano całą historię. Nikt nie znał właściciela pieniędzy, wysokości kwoty ani powodu, dla którego walizka znalazła się w pomieszczeniu technicznym. Komentatorom wystarczały zdjęcia i podejrzenia.

— Konarski odwołał konferencję — poinformowała Grażyna przez telefon. — Jego klub wyznaczył rzecznika. Przyjdź do biura przy Wiejskiej, nie do Sejmu. Tam ma się spotkać z prawnikiem.

Rafał przeszedł na drugą stronę ulicy. W drodze przypomniał sobie, jak poseł dwa miesiące wcześniej na posiedzeniu komisji mówił o warunkach udzielania gwarancji dla inwestycji atomowych. Miał wtedy przygotowane konkretne pytania, a po zakończeniu spotkania zebrał dokumenty i niemal bez słowa wyszedł z sali. Był posłem opozycji, bez wielkiego rozgłosu, i najwyraźniej irytował własnych kolegów tym, że uparcie wracał do szczegółów.

W biurze poselskim korytarz zastawiono kartonami. Młoda asystentka poprosiła Rafała, żeby poczekał, aż poseł skończy rozmowę. Za drzwiami ktoś podniesionym głosem przekonywał Konarskiego, by przez kilka dni nie pokazywał się w mediach.

Kiedy wreszcie go wpuszczono, poseł wyglądał gorzej niż w telewizji. Miał podkrążone oczy i niewyprasowaną koszulę. Nie podał ręki.

— Jeśli przyszedł pan pytać, czy moje dolary były w walizce, proszę wrócić do tamtych kamer.

— Chciałem zapytać o pytania, które zadał pan rządowi w sprawie atomu.

Konarski popatrzył na niego nieufnie.

— Dlaczego teraz?

— Bo jutro nikt nie będzie o nich pamiętał.

Poseł machnął ręką w stronę krzesła. Prawnik, który siedział przy oknie, po chwili wyszedł. Rafał nie włączył dyktafonu. Chciał najpierw wiedzieć, czy Konarski w ogóle zechce mówić.

— O co pan właściwie pytał?

— O parametry gwarancji Skarbu Państwa w pakiecie obejmującym dużą elektrownię i cztery lokalizacje modułowe. W dokumentach sejmowych jest tylko ogólny opis. Chciałem zobaczyć, kto ponosi ryzyko, jeśli z inwestycji wycofa się jedna ze spółek realizujących program.

— I odmówiono panu?

— Odpowiedziano mi, że szczegółowe umowy nie są jeszcze gotowe. Jednocześnie w prasie branżowej czytałem, że część instytucji finansowych uzgodniła już warunki uczestnictwa.

— Więc co pan podejrzewa?

— Gdybym wiedział, nie prosiłbym o dokumenty.

Konarski wyjął z szuflady kopię pisma. Rafał przeczytał datę, podpis i wykaz pięciu pytań. Czwarte dotyczyło sposobu wyboru instytucji obsługujących gwarancje. Piąte — możliwości przedłużania kontraktów doradczych bez odrębnej konkurencyjnej procedury.

— Dlaczego akurat to? — zapytał.

— Bo ktoś próbował przekonać mnie, że wszystko jest już uzgodnione. A kiedy zapytałem, na jakiej podstawie, usłyszałem, że takie są oczekiwania rynku.

— Kto próbował?

Poseł przez chwilę obracał długopis w palcach.

— Człowiek, który nie powinien mieć dostępu do projektu. Formalnie nie pełni żadnej funkcji publicznej. Przynajmniej ja takiej nie znam.

— Nazwisko?

— Bez papieru nie podam. Dzisiaj ostatnią rzeczą, jakiej potrzebuję, jest kolejne oskarżenie.

Rafał wskazał kopię pisma.

— Mogę to sfotografować?

— To jawna interpelacja. Znajdzie ją pan w systemie. A ten człowiek, o którym wspomniałem, zjawił się u mnie tydzień temu i wiedział, co zamierzam zapytać, zanim wysłałem pismo.

Rafał podniósł głowę.

— Kto jeszcze znał jego treść?

— Dwie osoby z biura, mój prawnik i przewodniczący komisji, któremu pokazałem szkic. Trudniej ustalić, kto poznał jego treść bez mojej wiedzy.

Przez okno widać było ludzi zbierających się pod wejściem. Poseł wstał, wyraźnie dając do zrozumienia, że czas rozmowy minął.

— A walizka? — Rafał postanowił zaryzykować.

— Nie wiem, kto ją przyniósł. Wiem za to, że od wczoraj nikt nie pyta o moje pismo. Własny klub zażądał, żebym wycofał się z prac komisji, dopóki sprawa nie zostanie wyjaśniona.

— Wycofa się pan?

— Jeżeli nie, oskarżą mnie, że wykorzystuję mandat do obrony własnej skóry. Proszę sam zdecydować, czy to przypadek, ale tego niech pan nie cytuje.

Na schodach Rafał odebrał od Grażyny zdjęcie ekranu z artykułem prasowym sprzed dwóch lat. Dotyczył bankowego konsorcjum, które przygotowywało finansowanie infrastruktury energetycznej. W gronie doradców wymieniano tę samą firmę, którą odnaleźli w tabeli Wolskiego.

Oddzwonił do redakcji.

— Rozmawiałem z Konarskim. Klub odsuwa go od komisji, choć właściciela walizki jeszcze nie ustalono.

— A interpelacja?

— Pytał o gwarancje i doradców. Teraz nikt nie chce tego słuchać. Twierdzi też, że człowiek spoza Sejmu znał szkic pisma przed jego wysłaniem.

— Zapisz nazwiska tych, którzy widzieli szkic. Resztę sprawdzimy wieczorem.

Rafał przystanął na rogu. Po drugiej stronie ulicy mężczyzna w czarnej kurtce przyglądał mu się znad telefonu. Zanim zdążył zrobić zdjęcie, nieznajomy odwrócił się i wszedł między przechodniów.

Wieczorem dziennikarze spotkali się w redakcji. Rafał położył na stole publiczną kopię pisma Konarskiego, Grażyna wydruk firmy doradczej, a obok nich tabelę z nośnika pamięci Wolskiego.

— Wyrzucili Konarskiego z komisji, a firma z tabeli Wolskiego wciąż przewija się przy kontraktach. Musimy dostać się do jej dawnych pełnomocników — powiedział Rafał.

— I do tej sygnatury Michała — odparła Grażyna.

— Z-41/90?

— Jutro jedziemy do archiwum.

Rozdział 4. Brakująca teczka

W czytelni archiwum Grażyna trzykrotnie wyjaśniała, czego szukają. Pracownica przyjmująca zgłoszenie nie rozpoznała sygnatury „Z-41/90”, lecz uprzedziła, że zapis nie odpowiada obecnym oznaczeniom zasobu. Podała im formularz i wskazała katalogi, w których można było sprawdzić dawne jednostki organizacyjne.

— A jeśli akta zostały zniszczone? — zapytał Rafał.

— Wtedy powinien istnieć ślad ich wybrakowania, ale nie zawsze mamy komplet dokumentacji pomocniczej. Proszę najpierw ustalić, skąd pochodzi numer.

Rafał najchętniej od razu zapytałby, kto usunął teczkę. Po spojrzeniu Grażyny powstrzymał się. Pierwszą godzinę spędzili nad dawnymi wykazami. Jedne odsyłały do dokumentów partyjnych, inne do akt po MSW. Żaden nie prowadził wprost do teczki Wolskiego.

— Sprawdzasz, jak zachowałaby się instytucja — zauważył. — Ja chcę wiedzieć, jak zachował się człowiek.

— Najpierw trzeba znaleźć kancelarię, przez którą przeszedł papier. Bez tego będziemy gonić cień.

Pod południe poproszono ich do stanowiska ze skanem starego wykazu. W jednej z rubryk zachował się numer przypominający zapis Wolskiego: „Z-41/90”. Nie dało się z niego wywieść pochodzenia całej teczki.

Rafał nachylił się bliżej.

— To jest to?

— Numer jest ten sam, tylko w innym wykazie. Ale czy to naprawdę te akta? Poprosimy o kartę przekazania.

Pracownica archiwum zanotowała pytanie. Nie obiecała odpowiedzi na miejscu. Zwróciła za to uwagę, że podobny numer mógł należeć do zupełnie innych akt.

Na korytarzu Rafał zadzwonił do redakcji i poprosił kolegę o sprawdzenie, czy zachowały się zdjęcia ostatniego zjazdu PZPR wykonane przez niezależnych fotografów. Grażyna zapisała nazwiska dwóch fotografów z opisu dostępnych zbiorów. Jeden z nich nie żył. Druga, Irena Chmiel, od dawna nie publikowała, lecz zachował się kontakt do agencji, której przekazywała zdjęcia.

— Zadzwońmy do niej — zaproponował Rafał.

— Najpierw do agencji. Nie chcę jechać do starszej kobiety z pytaniem, czy przypadkiem nie sfotografowała obcego człowieka trzydzieści lat temu.

— A ja właśnie chciałbym zadać to pytanie.

— W takim razie zadzwonisz, kiedy będziemy mieli zdjęcie, o które można zapytać.

Wrócili jeszcze raz do kopii nagrania na laptopie. Ujęcie przy bocznym przejściu trwało ledwie kilka sekund. Widać było profil mężczyzny i drugi plan, częściowo zasłonięty przez stojących delegatów. Rafał zapisał dokładny moment pojawienia się tej postaci. Grażyna porównała go z kadrami z fotoreportażu dostępnymi w katalogu agencji.

Na pierwszym zdjęciu znajdował się sztandar. Na drugim grupa delegatów odwracających głowy w stronę przejścia. Trzecie wykonano pod innym kątem. Nie pokazywało twarzy szukanego mężczyzny, ale obejmowało fragment bocznej ściany i miejsce, gdzie stał.

— Zobacz, tu jest przerwa między ludźmi — zauważył Rafał.

— Na nagraniu ktoś wchodzi w ten kadr od prawej. Fotograf mógł zrobić serię zdjęć. Jeżeli agencja zachowała negatywy, być może mamy szczęście.

Telefon Rafała zawibrował. Na ekranie pojawił się nieznany numer. Odebrał, spodziewając się kontaktu od kolegi z redakcji, lecz usłyszał męski głos, spokojny i pozbawiony pośpiechu.

— Pan Zatorski? Próbuję się z panem skontaktować od rana. Nazywam się Piotr Barcz, prowadzę obsługę prawną firmy, w której pracował Michał Wolski.

Rafał odsunął się od stolika.

— W czym mogę pomóc?

— Dostaliśmy informację, że znajduje się pan w posiadaniu materiałów roboczych naszego przedsiębiorstwa. Były pracownik nie miał prawa ich udostępniać. Proszę o zwrot nośników i kopii.

— Skąd pan wie, że je mam?

— Proszę nie utrudniać. Zależy nam na spokojnym wyjaśnieniu sprawy. Dokumenty zawierają dane stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa.

— Czy przesłali państwo formalne wezwanie?

— Przygotowujemy je. Wolałem najpierw porozmawiać. Jest pan dziennikarzem, więc powinien pan rozumieć konsekwencje publikacji informacji, których nie zweryfikowano.

Rafał zapisał nazwisko rozmówcy w notesie. Mężczyzna podał adres kancelarii i zakończył połączenie bez podniesienia głosu.

— Prawnik firmy Wolskiego — wyjaśnił Grażynie. — Wie, że dostaliśmy materiały. Chce je odzyskać.

— Zapytałeś, skąd to wie?

— Nie odpowiedział.

Grażyna zapatrzyła się w numer na ekranie. Potem otworzyła w telefonie ostatnią wiadomość od Wolskiego. Przeczytała ją ponownie, chociaż prawie znała ją na pamięć.

— Nigdzie nie ujawnialiśmy zawartości koperty. Nawet rodzinie Wolskiego.

— Ktoś z jego firmy mógł wiedzieć, że gromadził dokumenty.

— W takim razie zachowajmy numer Barcza i całą korespondencję. Marek powinien ją zobaczyć.

Przed wyjściem z archiwum dostali numer zgłoszenia dotyczącego brakującego załącznika. Odpowiedź miała przyjść po przeprowadzeniu kwerendy. W tramwaju Rafał przyglądał się ludziom zajętym telefonami. Jeden z pasażerów rozmawiał głośno o kredycie mieszkaniowym, ktoś inny przeglądał ogłoszenia sprzedaży samochodów. Rafał pomyślał o tabelach z redakcji. Ludzie w tramwaju znali tę samą gospodarkę z wysokości rat i rachunków.

Zanim dojechali do redakcji, zadzwoniła pracownica agencji fotograficznej. Potwierdziła, że w magazynie zachowały się negatywy Ireny Chmiel z ostatniego zjazdu PZPR. Zdjęcia udostępnione w katalogu były jedynie wyborem z większej serii. Za uzgodnioną opłatą agencja mogła przygotować skany pozostałych klatek.

Grażyna zapisała numer zamówienia. Rafał poczekał, aż skończy rozmowę.

— Agencja przyjęła zamówienie. Zobaczymy, co zachowało się na negatywach.

— Wreszcie coś, czego nie trzeba wydobywać z tabeli.

Po powrocie do biura zobaczyli, że przy wejściu czeka na nich redaktor prowadzący. Trzymał kopertę z kancelarii prawnej i wydruk wiadomości przesłanej na oficjalny adres redakcji.

— Macie problem — oznajmił. — Żądają natychmiastowego zaprzestania wykorzystywania dokumentów należących do ich klienta. Twierdzą, że otrzymali informację o planowanym artykule, chociaż nie zatwierdziłem jeszcze żadnego tekstu.

Rafał spojrzał na Grażynę. Poza nimi dwojgiem tylko redaktor prowadzący wiedział, jakie materiały pozostawił Wolski. O treści przyszłej publikacji nie rozmawiali z nikim.

— Kto im powiedział, że pracujemy nad artykułem? — zapytał.

Redaktor nie odpowiedział od razu.

— To pierwsza rzecz, którą chcę ustalić. Drugą jest to, czy macie oryginały wszystkich materiałów.

Grażyna zdjęła płaszcz. Ktoś próbował dostać się do ich materiałów, choć jeszcze nie opublikowali ani jednego zdania o starych zdjęciach. Zrobiło jej się zimno, gdy pomyślała o kopercie, którą zostawiła na biurku.

— Zdjęcia zostają na jutro. Najpierw chcę wiedzieć, skąd oni dowiedzieli się o materiałach Wolskiego. Mam dosyć tego, że ktoś uprzedza każdy nasz ruch.

Rozdział 5. Drugie ujęcie

Nazajutrz przed dziesiątą redaktor prowadzący „Wolności” wezwał Rafała i Grażynę do swojego gabinetu. Przed Kępą leżało pismo z kancelarii Barcza, z podkreślonymi fragmentami o tajemnicy przedsiębiorstwa i możliwych roszczeniach. Obok leżała kopia korespondencji, którą kancelaria wysłała równocześnie do zarządu fundacji finansującej redakcję.

— Ktoś pominął etap rozmowy z nami i od razu poszedł do ludzi, którzy płacą za nasze biurka — zauważył.

— Nie płacą za nasze artykuły — odparł Rafał.

— Obyś umiał im to wyjaśnić równie szybko, kiedy zadzwoni księgowa z pytaniem, z czego pokryjemy proces. Co dokładnie macie od Wolskiego?

Grażyna położyła przed nim jednokartkowy wykaz materiałów. Oddzieliła to, co otrzymali w kopercie, od plików pobranych z publicznych rejestrów, i zaznaczyła dokumenty, których pochodzenia dotychczas nie potwierdzili.

— Nie wysyłamy kancelarii kopii nośnika ani nazw źródeł — powiedziała. — Odpowiemy przez naszego prawnika. Najpierw niech wskażą konkretne dokumenty, do których roszczą sobie prawa. W ich piśmie są same ogólniki.

Kępa przesunął palcem po wykazie.

— A jeśli Wolski wyniósł służbowe dane, których nie wolno mu było wynosić?

— Wtedy ocenimy, co możemy wykorzystać zgodnie z prawem i interesem publicznym. Bez tych dokumentów mamy już dwie jawne publikacje, rejestr spółek i pytania Konarskiego. To również można sprawdzać — odparła.

Rafał chciał zapytać, kto w fundacji przestraszył się pisma najbardziej, ale telefon Grażyny zawibrował na biurku. Agencja fotograficzna potwierdziła gotowość skanów z negatywów Ireny Chmiel. Pliki czekały na odbiór w zabezpieczonym panelu dla klientów.

— Wreszcie — mruknął Rafał.

— Idźcie — zdecydował Kępa. — Tylko nie wracajcie z kolejną teorią opartą na jednym niewyraźnym człowieku. Potrzebuję czegoś, co mogę sprawdzić własnymi oczami.

W sali montażowej Grażyna najpierw otworzyła skan całej rolki, nie pojedynczych fotografii. Czarne ramki negatywu oddzielały kolejne klatki. Na pierwszych widniała sala jeszcze przed zakończeniem obrad, potem ujęcia mównicy, wreszcie przemarsz pocztu sztandarowego.

Fotografka zmieniała pozycję, zamiast stać w jednym miejscu, dlatego fragment przejścia raz był zasłonięty, a raz pojawiał się na skraju kadru.

— Tu jest — Rafał wskazał ekran.

— Nie dotykaj. Zostają ślady.

— Grażyna, mamy technologię pozwalającą znaleźć guz na Marsie, a ciebie interesują odciski palców na monitorze.

— Na tym monitorze za chwilę będziemy szukać twarzy. Przesuń o jedną klatkę.

Na zdjęciu zrobionym kilka sekund po poprzednim ujęciu mężczyzna stojący przy bocznym przejściu obrócił głowę w stronę obiektywu. Miał wyraźne łuki brwiowe, wąską twarz i włosy zaczesane do tyłu. Fotografka złapała go jednak z dalszej odległości, a reflektor wiszący nad przejściem prześwietlił część czoła. Grażyna powiększyła kadr tylko tyle, by nie zgubić szczegółów.

— Widać zarys twarzy. Poszukajmy zdjęć z tego samego dnia — oceniła Grażyna.

— Wreszcie ktoś, kogo da się porównać z fotografiami prasowymi — odparł Rafał.

Na następnej klatce przy nieznajomym pojawił się mężczyzna z teczką pod pachą. Był nieco niższy, nosił okulary w metalowych oprawkach. Przechodząc obok fotografki, odwrócił się na moment i spojrzał prosto w obiektyw. Tę twarz było widać dobrze.

Grażyna wyjęła notes z nazwiskami osób odpowiedzialnych za obsługę zjazdu. Przeszukała wykazy, nie znalazła jednak nikogo, kogo zdjęcie mogłaby od razu dopasować. Rafał otworzył katalog fotograficzny i wprowadził nazwiska organizatorów. Wśród wyników pojawiła się fotografia z konferencji prasowej sprzed trzydziestu lat: mężczyzna o podobnych okularach, już siwiejący, stał za stołem obok dyrektora przedsiębiorstwa handlu zagranicznego.

— Zobacz tego — powiedział.

Grażyna podeszła i porównała zdjęcia.

— Podobny. Sprawdź zdjęcia z konferencji gospodarczych. Powinien być gdzieś podpisany.

Podpis pod fotografią wymieniał nazwisko: Henryk Mielczarek. W latach dziewięćdziesiątych był członkiem zarządu przedsiębiorstwa Atlantyk, które wyrosło z dawnej centrali handlu zagranicznego. Rafał pamiętał tę nazwę z dokumentu znalezionego dzień wcześniej w rejestrze spółek.

— Atlantyk, luty dziewięćdziesiątego — powtórzył Rafał. — Nazwa wraca.

Zadzwonili do Ireny Chmiel. Fotografka odebrała po dłuższej chwili. Z początku była nieufna, ale kiedy Grażyna podała numer rolki i datę, usłyszeli szelest przewracanych kartek.

— Pamiętam ten zjazd — powiedziała Chmiel. — Każdy chciał zdjęcie sztandaru. Wszyscy stali w jednej kupie, a później narzekali, że mają identyczne kadry. Ja poszłam bokiem, żeby złapać twarze ludzi wychodzących z sali.

— Czy pamięta pani tych dwóch mężczyzn? — Grażyna wysłała jej fotografię.

Fotografka milczała.

— Tego w okularach widywałam wcześniej. Przyjeżdżał na konferencje gospodarcze. Nie wiem, kim był, ale wtedy ktoś zwracał się do niego „panie dyrektorze”. Drugi stał przy nim, jakby czekał, aż ten skończy rozmowę. Nawet nie zauważyłam, kiedy wyszli.

— Mogłaby pani rozpoznać pierwszego jako Henryka Mielczarka?

— Po trzydziestu latach nie będę składała przysięgi na podstawie kawałka twarzy. Jeśli mi pani przyśle inne zdjęcie z tamtego okresu, spróbuję porównać. Ale niech pani szuka w gospodarczych archiwach, a nie wśród członków KC.

Ta uwaga zainteresowała Grażynę bardziej niż samo podobieństwo.

— Dlaczego?

— Bo kiedy człowiek pracował w partii, to fotoreporter wiedział, jak go podpisać. A tych od przedsiębiorstw znaliśmy zwykle tylko z tego, że zawsze stali obok kogoś ważniejszego.

Po rozmowie Rafał wydrukował oba zdjęcia, pozostawiając widoczne daty i opisy źródeł. Przez następne dwie godziny szukali potwierdzenia. W archiwum lokalnej gazety znaleźli Mielczarka na otwarciu przedstawicielstwa handlowego w 1988 roku. Twarz, ustawienie uszu i charakterystyczny łuk nosa zgadzały się z człowiekiem niosącym teczkę. Zdjęcie miało podpis sporządzony w czasie wydarzenia.

— Tego możemy nazwać — przyznała w końcu Grażyna. — Mielczarek. Ale ten obok nadal pozostaje nieznany.

Rafał spojrzał na ostatnią klatkę rolki. Dwaj mężczyźni stali obok siebie. Jeden z nich za kilka lat miał znaleźć się we władzach przedsiębiorstwa Atlantyk. Drugi, ten, którego szukali, nadal nie figurował w żadnym wykazie.

— Wolski zaczął od atomu, a dotarł do Atlantyku. Musiał mieć powód — powiedział Rafał.

— Poszukajmy go w dokumentach Mielczarka.

Rafał zajrzał do rejestrów, Grażyna poprosiła agencję o zachowanie negatywów. W protokole zgromadzenia wspólników jednej z firm doradczych znaleźli nazwisko prawnika, który osiem lat wcześniej występował w imieniu funduszu z Zurychu. Ten sam prawnik reprezentował kiedyś Mielczarka w sporze dotyczącym Atlantyku. Rafał pokazał jej ekran.

— Też masz go u Mielczarka? — zapytała Grażyna. — No to zaczyna mi się to nie podobać.

W południe do redakcji przyszedł kurier z cienką kopertą. Nadawcą była kancelaria Barcza. W kopercie było ponowne wezwanie, tym razem z terminem odpowiedzi i zapowiedzią roszczeń. Kępa rzucił kopertę na stół.

— Panowie prawnicy nie lubią czekać.

Grażyna spojrzała na adres nadawcy, potem na wykaz połączeń. Barcz dzwonił do Rafała, zanim kancelaria sporządziła pismo. Ktoś musiał wiedzieć o dokumentach Wolskiego już wcześniej.

— Marek, kto przyjmował kopertę po Michale? — zapytała.

— Sekretariat. Czemu?

— Ktoś ją musiał podpisać w książce. Daj mi nazwisko, zanim znów przyjdzie pismo od Barcza.

Rozdział 6. Nie ta szuflada

Sekretariat Fundacji Wolność zajmował dwa pokoje na parterze starego biurowca.

Korespondencję przyjmowano tam dla fundacji i redakcji; przesyłki kurierskie rejestrowano elektronicznie, zwykłe listy trafiały do papierowej księgi. Dopiero teraz Rafał dowiedział się, że koperta Wolskiego nie została przyniesiona przez doręczyciela pocztowego. Ktoś zostawił ją w recepcji pod koniec dnia, odmówił podpisania potwierdzenia i wyszedł przed przyjazdem ochroniarza.

— Dlaczego nikt nam o tym nie powiedział? — zapytał pracownicę sekretariatu.

— Bo nie pytaliście. Koperta była zaadresowana do „Wolności”, nazwisko pani Żółtkowskiej dopisano ręcznie. Nie miała żadnych oznaczeń specjalnych. Takie rzeczy przychodzą codziennie.

Grażyna przejrzała wpis. Data była zgodna z tym, co pamiętali. Przy godzinie dopisano „osobiście”.

— Macie monitoring wejścia?

— Jest kamera, ale nagrania przechowuje administracja budynku. Nie wiem, jak długo.

Kępa skontaktował się z zarządcą. Okazało się, że zapis z tamtego dnia został już nadpisany. Pracownica pamiętała jedynie mężczyznę w ciemnej czapce, w wieku trudnym do określenia. Nie zostawił nazwiska ani numeru telefonu.

— Powinniśmy byli sprawdzić to dwa tygodnie temu — mruknął Rafał, gdy wyszli.

— Mogliśmy. Następnym razem sprawdzimy kopertę, zanim trafi do sekretariatu.

— Brzmi, jakbyś spodziewała się kolejnej koperty od nieboszczyka.

Grażyna zatrzymała się na schodach.

— Wolałabym, żeby następny informator dożył publikacji.

Wieczorem Rafał wrócił do redakcji po spotkaniu z doradcą finansowym, który obiecał przejrzeć jawne dokumenty programu „Jądro 2045”. Biuro prawie opustoszało. Przy wejściu do ich części korytarza świeciło się jednak światło, chociaż Kępa zwykle gasił je jako ostatni. Drzwi do sali montażowej były uchylone.

W środku ktoś odsunął krzesło od biurka Grażyny i wyjął dolną szufladę. Na podłodze leżała rozsypana korespondencja. Rafał usłyszał ruch w sąsiednim pomieszczeniu, potem metaliczny trzask otwieranego okna.

— Halo! — zawołał, cofając się na korytarz.

Cień przemknął przez drzwi magazynku. Rafał ruszył za nim, ale zatrzymał się, kiedy zobaczył w ręce nieznajomego ciężką latarkę. Mężczyzna uderzył nią w futrynę, zmuszając Rafała do odskoczenia. Minął go bokiem, zahaczył ramieniem o ścianę i popędził w stronę wyjścia ewakuacyjnego. Za nim rozległ się alarm z otwartych drzwi przeciwpożarowych.

Rafał nie pobiegł dalej. Przez okienko w drzwiach zobaczył tylko ciemną kurtkę i kaptur znikające na schodach. Wyjął telefon, zadzwonił pod numer alarmowy, a potem do ochrony budynku. Ręce miał mokre, choć w korytarzu było chłodno.

— Czy coś panu zrobił? — zapytała dyspozytorka.

— Nie. Wszedłem do biura i zobaczyłem człowieka, który przeszukiwał pomieszczenia. Uciekł schodami ewakuacyjnymi. Ma przy sobie coś ciężkiego, być może metalową latarkę.

Kiedy przyjechał patrol, Rafał czekał na parterze razem z ochroniarzem. Jeden z funkcjonariuszy sprawdził przejścia, drugi spisał relację. Policjanci poprosili, aby nikt nie dotykał rzeczy w pomieszczeniach przed oględzinami.

Grażyna dotarła po dwudziestu minutach. Na widok rozsypanych dokumentów zacisnęła usta, lecz nie weszła do środka.

— Widział twarz? — zapytała funkcjonariusza, wskazując Rafała.

— Fragment. Będziemy spisywać dokładny rysopis. Proszę nam powiedzieć, co zwykle jest przechowywane w tych pomieszczeniach.

— Materiały dziennikarskie, sprzęt montażowy, archiwum robocze. Dziś były też wydruki dotyczące przedsiębiorstw handlowych z lat dziewięćdziesiątych. Część leży przy biurku.

— A dokumenty, których ktoś mógł konkretnie szukać?

Grażyna przyjrzała się wnętrzu przez otwarte drzwi.

— Muszę sprawdzić stan rzeczy. Mamy kopie, ale nie wszystko trzymamy tutaj. Włamywacz przeszukiwał moją szufladę. Nie wiem, dlaczego właśnie tę.

Na miejscu pojawił się technik kryminalistyki. W rozmowie z policjantami okazało się, że ktoś dostał się do piętra za pomocą karty dostępu przypisanej do firmy serwisowej. Zarządca zapewniał, że karta powinna znajdować się u pracownika zewnętrznego wykonawcy. Czy użyto jej legalnie, miało dopiero wyjaśnić sprawdzenie rejestrów wejść.

Rafał siedział na końcu korytarza. Kiedy Grażyna do niego podeszła, nie patrzył jej w oczy.

— Mogłem go zatrzymać.

— Mógł ci rozbić głowę. Zrobiłeś to, co trzeba, dzwoniąc na policję.

— Przeszedł obok mnie. Był na wyciągnięcie ręki.

— A ty nie jesteś od łapania ludzi z metalowymi przedmiotami. Potrzebuję cię jutro z całymi zębami.

Dopiero przed północą pozwolono im wejść do biura. Z pozoru zniknęła stara, pusta teczka na dokumenty i kilka wydruków ze zdjęciami. Nośnik Wolskiego od początku znajdował się w innym miejscu, a jego zawartość mieli zabezpieczoną. Rafał sprawdził szufladę z notesami. Ostatni notes z kontaktami leżał tam, gdzie go zostawił.

Grażyna uklękła przy własnym biurku. Dolna szuflada zawierała kiedyś archiwum robocze, ale od lat trzymała w niej głównie materiały prasowe odkładane na później. Zaginęła cienka koperta z odbitkami zdjęć z 1990 roku, na których mężczyzny z przejścia w ogóle nie było. Obok pozostały ważniejsze wydruki, w tym współczesne zestawienie firm.

— Zabierał wszystko, co wyglądało na stare fotografie — stwierdził Rafał.

— Albo szukał jednej konkretnej i nie wiedział, które zdjęcia mamy. Sprawdź, czy nie ruszał segregatora od Wolskiego.

Segregator Wolskiego pozostał nietknięty. Kępa wrócił z drugim patrolem, obejrzał zniszczenia i polecił sporządzić wykaz strat. Był wściekły, chociaż mówił spokojniej niż zwykle.

— Jutro zmieniamy zasady wejścia na piętro. Wszystkie karty serwisowe do ponownej weryfikacji. A wy przestaniecie przynosić tutaj wszystko, co dostaniecie od informatorów — oznajmił.

— Większości materiałów tutaj nie ma — odparła Grażyna.

— To dobrze. Nie zamierzam sprawdzać, ile razy będziecie mieli szczęście.

Rafał popatrzył na odwróconą szufladę.

— Skąd wiedział, gdzie siedzimy?

Kępa wzruszył ramionami.

— W internecie masz zdjęcia całej redakcji z otwarcia biura, a sekretariat przyjmuje gości z ulicy. To żaden sekret. Pytanie, dlaczego ktoś tu przyszedł i czego nie znalazł.

Grażyna oparła się o framugę. Zniknęły odbitki, na których próbowali odnaleźć człowieka towarzyszącego Mielczarkowi. Złodziej mógł wziąć wszystko, a zabrał właśnie je. Żałowała, że nie schowała ich poza redakcją.

— Marek, chcę, żeby prawnik redakcji otrzymał jeszcze dziś kopię wezwania od Barcza i informację o włamaniu. Bez sugerowania związku. To dwie oddzielne sprawy, dopóki nie znajdziemy dowodu.

— Wyślę.

— I zadzwoń do Ireny Chmiel. Nikt obcy nie może dostać negatywów, rozumiesz? Na te zdjęcia też ktoś może przyjść.

Rafał zerknął na zegarek. Minęła północ. Technik zostawił na drzwiach sali montażowej papierową plombę, ale w środku wciąż świecił ekran z otwartą tabelą programu „Jądro 2045”. Pracownicy mówili ciszej niż zwykle.

— Wiesz, co mnie najbardziej wkurza? — zapytał Rafał, kiedy szli do windy.

— Że ukradli stare zdjęcia?

— Że przyszli, zanim zdążyliśmy cokolwiek opublikować.

— Może. Najgorsze, że nie wiemy, czy dostał to, po co przyszedł.

W domu Grażyna zdjęła buty jeszcze w przedpokoju. Było grubo po pierwszej, a z sąsiedniego mieszkania dochodziły śmiechy i brzęk szklanek. Na lodówce od trzech tygodni wisiał numer do hydraulika. Grażyna położyła obok kartki klucze i dopiero wtedy zobaczyła wiadomość od przyjaciółki: „Ostatnie ostrzeżenie. Rezerwuję ci miejsce przy stole w sobotę. Jak znowu odwołasz, sama zjem twój deser”.

Zajęła się praniem pozostawionym rano w pralce. Mokre rzeczy śmierdziały stęchlizną, więc włączyła kolejne płukanie. Do przyjaciółki zadzwoniła dopiero później. Tamta odebrała zaspanym głosem.

— Ty wiesz, która godzina?

— Wiem. W sobotę przyjdę.

— Grażyna, ja cię zaprosiłam na kolację, nie na rozprawę sądową. Nie musisz składać zeznań.

— Wiem. I wcale nie zamierzam mówić o pracy.

— To ja może przyprowadzę świadków.

Grażyna parsknęła śmiechem. Po rozłączeniu usiadła na podłodze przy pralce i przez minutę nie sięgała po telefon. Kiedy zajrzała na ekran, nie było nowych wiadomości z redakcji. Schowała telefon do szuflady.

Rozdział 7. Oferta

W telewizji śniadaniowej minister odpowiedzialny za strategiczne inwestycje energetyczne uśmiechał się do prowadzącej i zapowiadał przyspieszenie inwestycji. Polska, zapewniał, po latach przygotowań uzyskała gotowość do rozpoczęcia nowego etapu programu jądrowego.

Obok dużej elektrowni na północy kraju pojawić się miały cztery ośrodki z reaktorami modułowymi, a równolegle rozbudowane sieci przesyłowe.

Na ekranie pokazano mapę z pięcioma punktami. Podpisy „duża elektrownia” i „SMR” były większe od nazw miejscowości.

Rafał siedział przed telewizorem w redakcyjnej kuchni z opatrunkiem na lewym przedramieniu. Zadrapał się o futrynę podczas ucieczki włamywacza. Zauważył to dopiero po przyjeździe policji.

— Teraz wszystko się zmieni — zapowiedział minister. — Mamy wstępne zainteresowanie finansowaniem ze strony zagranicznych instytucji, a przedstawione oferty potwierdzają, że polski program jest wiarygodny dla rynku.

— Wstępne zainteresowanie — powtórzył Rafał. — Za tydzień będą z tego robić podpisane umowy.

Grażyna nalała sobie herbaty. Nie spała długo, lecz wyglądała na bardziej skupioną niż poprzedniego wieczoru.

— To sam zapytaj na konferencji, co dokładnie podpisali. Zamiast się złościć na ekran.

— Kępa nie chce, żebyśmy dziś wychodzili w teren.

— Kępa nie chce kolejnego włamania, kiedy będziemy nieobecni. A konferencja jest publiczna. Poza tym tam będzie prasa gospodarcza. Może ktoś zna te nazwy lepiej od nas.

Ministerstwo opublikowało listę uczestników rozmów o finansowaniu. Rafał wyłowił z niej nazwę Boreal Project Finance, spółki z Zurychu. Widział ją już w tabeli Wolskiego.

— Boreal. Popatrz. Są w jednym i drugim papierze.

— Widzę — odparła Grażyna. — A teraz chciałabym zobaczyć, kto ich tu zaprosił.

— Pytanie, czy odpowiedzą.

— To przynajmniej usłyszą je przy kamerach.

W tym samym czasie w siedzibie Północnych Paliw prezes Wojciech Rogowski wracał z krótkiego spotkania poświęconego stypendiom dla dzieci pracowników. Fotograf zatrzymał go jeszcze przy drzwiach. Rogowski pochylił się do chłopca, podał mu dłoń i cierpliwie poczekał, aż ktoś zrobi drugie zdjęcie. W windzie przestał się uśmiechać.

W gabinecie czekał kierownik jednego z terminali koncernu. Przyniósł zgłoszenie dotyczące ochrony obiektu. Na liście usług znalazła się firma, której pracowników nigdy na miejscu nie widział, mimo że faktury przychodziły regularnie. Kierownik wyłożył dokument przed prezesem. Rogowski przeczytał pierwszą stronę i odłożył ją na bok.

— Był pan dziś na uroczystości? — zapytał.

— Nie, miałem kontrolę instalacji.

— Szkoda. Mówiłem młodym ludziom o odpowiedzialności. O tym, że w pracy trzeba czasem zaufać komuś innemu.

— Ja chcę tylko wiedzieć, kto świadczy tę usługę. Ktoś będzie musiał podpisać odbiór.

— Jest pan kierownikiem terminala, a nie właścicielem koncernu. Proszę mi powiedzieć, czy obiekt pracuje.

— Pracuje.

— To na tym się pan skupi.

Rogowski otworzył drzwi i własnoręcznie odprowadził gościa do windy. Na pożegnanie poklepał go po ramieniu, życząc zdrowia rodzinie. Kiedy wrócił do gabinetu, polecił sekretarce przesłać notatkę do działu kadr. Kierownik miał otrzymać propozycję przeniesienia do innego oddziału. W dokumentach nie miało być ani słowa o dzisiejszej rozmowie.

Przed południem w sali konferencyjnej instytucji koordynującej program „Jądro 2045” zgromadziło się kilkudziesięciu reporterów. Rafał dostał miejsce z tyłu, blisko drzwi. Na podium usiadł wiceminister, prezes spółki realizującej inwestycję oraz przedstawiciel zespołu finansowego. Mówiono o bezpieczeństwie energetycznym, nowych miejscach pracy i przewidywalności kosztów.

Po prezentacji rozpoczęły się pytania. Dziennikarz z gazety gospodarczej chciał znać harmonogram. Ktoś inny pytał o lokalizacje małych reaktorów. Rafał podniósł rękę.

— Rafał Zatorski, „Wolność”. W komunikacie używacie określenia „oferty finansowania”. Czy to wiążące zobowiązania kredytowe, czy listy intencyjne? I czy wybór doradców wymienionych w materiałach został przeprowadzony w osobnej procedurze?

Wiceminister spojrzał na prezesa, a ten odsunął mikrofon nieco bliżej.

— Jesteśmy na etapie rozmów z instytucjami finansowymi. Otrzymaliśmy propozycje warunków, które będą przedmiotem dalszych analiz. Szczegółowe rozwiązania wymagają zgód korporacyjnych i rozstrzygnięcia kwestii gwarancji.

— Czyli nie ma jeszcze podpisanych umów kredytowych?

— Nie przedstawialiśmy tego w ten sposób. Mówiliśmy o postępie negocjacji.

— A warunki wyboru firm doradczych?

— Część usług jest realizowana na podstawie istniejących kontraktów, część będzie zamawiana odrębnie. Wszystkie podmioty podlegają odpowiednim procedurom. Konkretne dokumenty udostępnimy w przewidzianym trybie.

Rafał usiadł. Na ekranie nad podium nadal widniało hasło „zagraniczne finansowanie dla polskiego atomu”. Nikt jednak nie potwierdził istnienia wiążącej umowy kredytowej.

Po konferencji podeszła do niego kobieta z identyfikatorem redakcji branżowej. Przedstawiła się jako Marta Białek. Od piętnastu lat pisała o długu infrastrukturalnym, a w jej głosie słychać było rozbawienie.

— Dobrze, że zapytał pan o zobowiązania. Jeden z kanałów już pokazał planszę „banki dają miliardy”.

— A pani jak ocenia tę ofertę?

— Politycy już świętują, a banki jeszcze niczego nie obiecały. Przy pięciu inwestycjach samo dogadywanie warunków potrwa lata.

— Czy nie dziwi pani, że przy tylu wariantach wszędzie pojawia się ta sama firma doradcza?

— Zależy, czy jest doradcą rządu, inwestora, kredytodawcy czy podwykonawcy. Może wykonywać różne zadania. Podeśle mi pan konkretną nazwę i dokument, z którego wynika jej rola?

Rafał zastanawiał się chwilę. Nie chciał ujawniać tabeli Wolskiego, ale mógł przesłać jawny protokół i komunikat ministerstwa.

— Podeślę to, co jest publiczne. Interesuje mnie Boreal Project Finance.

Białek przestała się uśmiechać.

— To akurat ciekawa nazwa. Parę lat temu widziałam podobną w dokumentach dotyczących portowej inwestycji. Wtedy nie była kredytodawcą, tylko pełnomocnikiem podmiotu, który miał zarządzać ryzykiem. Sprawdzę, czy to ta sama firma.

— Ma pani kopię?

— Mam archiwum. I zasadę, że niczego nie oddaję, dopóki nie przeczytam jeszcze raz. Odezwę się.

W drodze do redakcji Rafał odebrał telefon od oficera policji, który prowadził czynności po włamaniu. Funkcjonariusz poinformował, że policja ma już rejestr wejść i nagrania z korytarza. Nie chciał podawać nazwisk ani przesądzać, kto posłużył się kartą serwisową. Poprosił natomiast o szczegółowy wykaz zdjęć, które zniknęły.

— Czy to znaczy, że macie kogoś podejrzanego? — zapytał Rafał.

— To znaczy, że ustalamy, kto mógł wejść na piętro. Proszę nie dopowiadać wyników postępowania. Jeżeli jeszcze coś pan sobie przypomni z wyglądu sprawcy, proszę zadzwonić.

Rafał zakończył rozmowę i zadzwonił do Grażyny.

— Boreal już jest w komunikacie. Kredytów jeszcze nie ma, a oni zdążyli usiąść przy stole. Marta przejrzy ich stare kontrakty.

— Dobrze. A ja mam wiadomość z agencji fotograficznej. Po naszym zamówieniu ktoś pytał o rolkę Chmiel. Powołał się na prawa do materiałów historycznych i zażądał kopii wszystkich ujęć z bocznego przejścia.

Rafał stanął przy przejściu dla pieszych.

— Kto?

— Osoba przedstawiająca się jako prawnik prywatnego archiwum. Podała nazwę fundacji, której nie ma w rejestrze organizacji działających pod tym adresem. Agencja odmówiła bez dokumentów.

— Czyli już wiedzą, gdzie szukamy.

— Mamy numer telefonu. Przekażę go policji razem z informacją od agencji. Niech porównają to z włamaniem.

Po południu Marta Białek przysłała im jawny załącznik do dokumentacji portowej. Boreal Project Finance pojawiał się w nim jako doradca wyznaczony przez zagraniczny fundusz, a przy opisie wynagrodzenia widniał zapis uzależniający część płatności od uruchomienia finansowania. Podobny zapis występował w tabeli Wolskiego.

Rafał porównał daty. Portowy projekt przygotowywano za poprzedniego rządu. Teraz firma znajdowała się przy programie atomowym, nadzorowanym przez ludzi całkiem innej koalicji.

— Znajomi są wszędzie — rzucił, przesuwając dokument Grażynie.

— W projekcie portowym znamy ich mocodawcę. Ustalmy, kogo reprezentują przy atomie.

Oboje przyglądali się tabeli „Jądro 2045”. Wariant B przewidywał, że doradca obsługujący gwarancje państwowe pozostanie przy programie również po uruchomieniu kolejnych lokalizacji. Dawałoby to możliwość utrzymywania kontraktu przez lata.

— Konarski pytał właśnie o przedłużanie usług bez nowego wyboru — przypomniał Rafał.

Grażyna zaznaczyła odpowiedni wiersz.

— Wystąpię o historię wersji wariantu B — zdecydowała Grażyna. — Chcę wiedzieć, kiedy wpisano to uprawnienie.

Późnym popołudniem do Rafała zadzwonił Konarski. Mówił cicho, jakby nie chciał, żeby ktoś go usłyszał.

— Dostałem wiadomość od człowieka, który był u mnie przed aferą z walizką. Twierdzi, że powinienem przestać interesować się gwarancjami. I że następne ostrzeżenie nie będzie już polityczne.

— Ma pan tę wiadomość?

— Tak. Przekażę ją policji. Panu też mogę pokazać, ale nie przez telefon. Chcę, żebyśmy spotkali się jutro.

— Gdzie?

— U mnie, przy kancelarii. Tylko niech pan nikomu nie mówi, dokąd jedzie.

Rozdział 8. Dwa gabinety

Kancelaria premiera otrzymała trzy opracowania dotyczące „Jądra 2045”. Miały różne pieczęcie i podpisy autorów, lecz wszystkie proponowały wspólną obsługę ryzyka i gwarancji. Marek Bogdanowski zatrzymał się na tym punkcie. Przez ostatni rok ministerstwa składały mu dziesiątki podobnych projektów; większość rozpadała się, kiedy ktoś zaczynał liczyć koszt ich późniejszego wykonywania.

— Kto za tym stoi? — zapytał dyrektora gabinetu.

— Autorzy są w załącznikach. Dwa konsorcja zagraniczne i nasz zespół konsultacyjny.

— Czyli przyszli wykonawcy opiniują własne oferty. Trzy razy.

Dyrektor próbował wyjaśniać, że konsultanci dysponują wyspecjalizowaną wiedzą i że resort musi działać szybko z uwagi na koszty utrzymywania energetyki węglowej. Bogdanowski znał te koszty. Znał również rachunki za programy, w których pośpiech zamieniano na wieloletnie prowizje.

— Proszę to policzyć od nowa — polecił. — Osobno budowę, kredyt i doradztwo. I niech tym razem wyceny nie sporządza ten, kto wystawi później rachunek.

Tego samego popołudnia spotkał się z prezydentem Edmundem Kliszewskim. Przygotowano im zwykłą salę roboczą. Kliszewski zdjął marynarkę, rozpiął mankiety koszuli i przez dłuższą chwilę przeglądał zestawienia bez słowa. W przeciwieństwie do wielu urzędników nie udawał zainteresowania tym, czego jeszcze nie rozumiał.

— Powiedz mi po ludzku, czego oni chcą.

— Żebyśmy ogłosili budowę, zanim poznamy pełny rachunek — odparł Bogdanowski. — Duży reaktor, moduły na przyszłość, jeden operator finansowania. Wszystko pilne, oczywiście.

— Budujmy atom, ale nie kupujmy przy okazji trzydziestu lat cudzych prowizji.

Bogdanowski przesunął w jego stronę podkreślony fragment.

— Zobacz. Ten sam doradca wybiera podwykonawców, odbiera ich pracę, a potem sam wystawia ocenę. Ja też chciałbym mieć taką kontrolę nad własnymi fakturami.

Kliszewski odłożył papier. Potrafił publicznie mówić o wielkich planach, ale nie znosił, gdy podsuwano mu gotową decyzję pod pozorem wyboru.

— Dajmy im prawdziwą konkurencję. Bez obietnic przy kolacjach dyplomatycznych.

Technologia, cena, odpowiedzialność za opóźnienia. A jeśli polityk ma udziały u oferenta, niech wyjdzie z sali, zanim zacznie się ocena.

— Najpierw trzeba ustalić, którzy o tym wiedzą. Niektórzy nawet nie pytają, kto im funduje konferencje.

— To najwyższy czas, żeby zaczęli.

Dwa dni później autor jednej z opinii dostał telefon od dawnego znajomego ojca. Rozmowa była uprzejma. Mężczyzna pytał, czy premier koniecznie potrzebuje trzech odrębnych wycen, skoro można zaktualizować już przygotowany dokument. Tuż przed rozłączeniem wspomniał o niespłaconym zobowiązaniu rodzinnej spółki. Urzędnik przez resztę dnia nie mógł się skupić na pracy. Pierwszy raz poczuł, że podpis sprzed kilkunastu lat może wrócić jako żądanie dotyczące państwowych pieniędzy.

Rozdział 9. Ludzie Atlantyku

Grażyna nie pojechała z Rafałem na spotkanie z Konarskim. Przed wyjściem do redakcji zadzwoniła do emerytowanego pracownika dawnej centrali handlu zagranicznego Atlantyk, którego nazwisko odnalazła w archiwalnym zarządzeniu. Witold Sarnowski przez lata zajmował się obsługą delegacji i dokumentów przechodzących między centralą a resortami. Mieszkał na obrzeżach Warszawy, a po usłyszeniu nazwiska Henryka Mielczarka milczał tak długo, że Grażyna uznała połączenie za przerwane.

— Skąd pani to nazwisko? — zapytał w końcu.

— Z fotografii wykonanej na ostatnim zjeździe PZPR. Chcielibyśmy wiedzieć, w jakiej roli tam występował.

— Mielczarek nie był żadnym politykiem. Zajmował się pieniędzmi i kontaktami. Jeśli pani naprawdę ma takie zdjęcie, lepiej przyjechać. Przez telefon nie będę o tym rozmawiał.

— Dzisiaj?

— Do trzynastej. Potem wychodzę.

Zabrała kopie archiwalnych zdjęć, notes i telefon. Oryginały oraz materiały Wolskiego zostawiła w zabezpieczonej szafie. Kępa znał adres Sarnowskiego i godzinę planowanego powrotu. Po włamaniu Grażyna wolała nie sprawdzać na własnej skórze, kto jeszcze interesuje się dokumentami.

Dom Sarnowskiego stał przy krótkiej ulicy bez chodnika. Brama była zamknięta, a do furtki przymocowano niewielką tabliczkę ostrzegającą przed psem. Grażyna zadzwoniła dwukrotnie. Zza domu wyszła kobieta w szarym swetrze.

— Pan Witold umówił się ze mną na rozmowę.

— To niech pani powie, gdzie jest. Wyszedł przed godziną bez telefonu. Rano do niego ktoś przyjechał, pokłócili się przed garażem, potem mąż zabrał kurtkę i pojechał. Nawet samochodu nie wziął, a przecież miał iść do lekarza.

— Wie pani, kto przyjechał?

— Nie. Mężczyzna koło pięćdziesiątki, w jasnym płaszczu. Mąż zobaczył go przez okno i natychmiast wyszedł. Wrócił blady. Spytałam, o co chodzi, kazał mi się nie wtrącać.

Grażyna nie próbowała przekonywać kobiety, że jej mąż padł ofiarą jakiejś operacji.

Wyjaśniła tylko, dlaczego zadzwoniła i czym zajmuje się redakcja. Zapytała, czy kobieta chce zgłosić zaginięcie. Usłyszała, że Sarnowski już nieraz znikał na kilka godzin, zwłaszcza po kłótniach, lecz nigdy wcześniej nie wychodził bez telefonu.

— Jeśli nie wróci, zadzwonię do syna. On będzie wiedział, co zrobić — zapewniła żona.

Grażyna zostawiła numer redakcji. Wracając do samochodu, zobaczyła granatowego dostawczaka przy sąsiednim domu. Kierowca siedział z otwartym oknem i obserwował ją znad kierownicy. Spojrzała mu w twarz, a po ruszeniu sprawdziła w lusterku, czy jedzie za nią.

Zadzwoniła do Rafała.

— Miałam spotkać człowieka z Atlantyku. Zniknął tuż po wizycie nieznajomego. Jego żona jest przestraszona.

— Zgłaszała to policji?

— Czeka na syna. Nie będę jej naciskać. A u ciebie?

— Konarski czeka. Jego prawnik chce być przy rozmowie. Dam ci znać po spotkaniu.

W biurze przy Wiejskiej poseł miał przed sobą telefon i wydruk wiadomości. Prawnik siedział obok i pilnował, żeby rozmowa nie zmieniła się w oskarżanie kogokolwiek bez dowodów.

— Dostałem ją wczoraj po siedemnastej — wyjaśnił Konarski. — Numer zagraniczny. Jest tam zdanie o mojej rodzinie i sugestia, że brak współpracy kosztuje więcej, niż myślę.

Rafał przeczytał wydruk. Wiadomość była krótka. Nadawca nie żądał pieniędzy ani nie wskazywał nazwiska. Wspomniał jedynie, że „gwarancje nie są sprawą posła”, i polecił mu wrócić do pracy, którą wyborcy zlecili mu w okręgu.

— Brzmi jak groźba, ale autor próbuje zostawić sobie furtkę — ocenił prawnik. — Oryginał zachowaliśmy, zgłoszenie jest już w przygotowaniu. Pan poseł nie zamierza go kasować.

— Przed aferą z walizką odwiedził pana człowiek, który znał treść pytań. Jak się przedstawił? — Rafał położył notes na biurku.

Konarski westchnął i sięgnął po wizytówkę. Na białym kartoniku widniało nazwisko Andrzej Rudnicki, a pod nim „doradztwo strategiczne”. Adres prowadził do wirtualnego biura, którego nazwa nic Rafałowi nie mówiła.

— Przyszedł z rekomendacją człowieka, któremu kiedyś pomogłem przy ustawie gospodarczej. Mówił rzeczowo. Znał założenia programu i wskazywał ryzyka budżetowe. W pewnym momencie zaczął przekonywać, że pakiet doradczy musi zostać zatwierdzony razem z gwarancjami. Jakby to była decyzja techniczna, nie polityczna.

— Dlaczego go pan nie wyrzucił?

— Bo przez pierwsze dwadzieścia minut mówił sensownie. I właśnie to mnie dziś najbardziej drażni. Gdybym rozpoznał naciągacza, byłoby łatwiej.

— A kiedy przestał mówić sensownie?

— Kiedy wymienił pytania, które miałem dopiero skierować do komisji. Wtedy zrozumiałem, że ktoś wyniósł szkic mojego pisma. Miałem nadzieję, że to przypadkowe przecieki z biura. Teraz już nie wiem.

Rafał sfotografował wizytówkę za zgodą posła. Konarski podał mu jeszcze datę spotkania i nazwisko pracownika, który wprowadził gościa do biura. Nie chciał wypowiadać się do kamery, dopóki policja nie przeprowadzi podstawowych czynności.

— Myśli pan, że to ktoś z rządu? — zapytał Rafał przy wyjściu.

— Nie wiem. Jeśli ktoś chce mi sprzedać gotowe rozwiązanie, które ma związać państwo na dziesiątki lat, to wolę ustalić, kto na tym zarabia, niż do jakiej partii chodzi na kolację.

W redakcji Grażyna czekała już z otwartym skanem dawnego artykułu. Odnalazła go po rozmowie z żoną Sarnowskiego, przeglądając materiały o prywatyzacji Atlantyku. Na fotografii wykonanej w 1992 roku Henryk Mielczarek podpisywał umowę z zagraniczną firmą transportową. Obok niego stał ten sam człowiek, którego Grażyna widziała na zdjęciu z ostatniego zjazdu PZPR: ciemne włosy, wąska twarz, podobny profil. Tym razem podpis dotyczył całej grupy i nie wymieniał wszystkich obecnych.

— Znali się przynajmniej dwa lata. Tyle pokazują zdjęcia. Ale który z nich zainteresował Wolskiego? Tu wciąż zgadujemy.

Rafał podał jej wizytówkę Rudnickiego.

— A nasz poseł dostał wizytę doradcy strategicznego. Ustaliłem nazwisko, datę spotkania i treść groźby. Zobacz, czy jego firma pojawia się gdzieś przy Borealu.

Przez pół godziny dzielili między sobą kolejne zadania. Grażyna sprawdzała wizytówkę i archiwalne podpisy, Rafał odszukał wcześniejsze udziały Mielczarka. Okazało się, że po kilku zmianach właścicieli dawna spółka handlowa została rozwiązana, ale jej pełnomocnik występował jeszcze później w dokumentach jednej z firm, która uczestniczyła w przygotowaniu finansowania portów. Nie mogli jednak połączyć go bezpośrednio z programem „Jądro 2045”.

— Wiesz, co jest najgorsze? — Rafał odchylił się na krześle. — Wszystko legalne. Wszędzie jakiś zarząd, pełnomocnik, przekształcenie. A kiedy dochodzisz do człowieka, on już od dawna pracuje dla kogoś innego.

— Najcenniejszy będzie dokument, w którym czyjś podpis naprawdę zmienił warunki umowy — odparła Grażyna.

Do pokoju wszedł Kępa. Miał telefon przy uchu i ręką dał im znak, żeby poczekali. Wysłuchał rozmówcy, przytaknął i rozłączył się.

— Dzwonił policjant prowadzący włamanie. Chce jutro jeszcze raz przesłuchać Rafała. Znaleźli w rejestrze wejść kartę serwisową, która powinna być zablokowana od dwóch miesięcy. Ktoś użył jej w czasie włamania, ale nie ustalili jeszcze, kto nią dysponował. Sprawdzają firmę serwisową.

— Czyli ktoś przygotował wejście — rzucił Rafał.

— I firma serwisowa musi teraz wyjaśnić, dlaczego zablokowana karta otworzyła drzwi.

Kępa popatrzył na tablicę, na której Rafał zawiesił fotografie ze zjazdu, skany protokołów oraz nazwiska obecnych doradców.

— Widzicie, że to już nie jest temat na jeden tekst?

— Widzę, że jeden tekst byłby za krótki — odpowiedział Rafał.

— Wolałbym, żeby był za krótki niż nie do obrony. Przygotujcie mi do jutra dwie strony: co macie potwierdzone, jakie są luki i co zamierzacie zrobić dalej. Fundacja pyta, dlaczego firma doradcza grozi nam procesem. Chcę im pokazać, że redakcja kontroluje sytuację.

Po jego wyjściu Rafał zaczął przepisywać nazwiska do wspólnego pliku. Przy Henryku Mielczarku wpisał „Atlantyk, 1990—1992”, przy Borealu „porty, atom, nieustalony zakres usług”, a przy Andrzeju Rudnickim „wizyta u Konarskiego, groźba, do weryfikacji”. Nie połączył ich jeszcze strzałkami. Grażyna miała rację: na takim schemacie nawet przypadkowy kontakt mógł wyglądać na potwierdzone powiązanie. Zanim skończyli, zadzwoniła żona Sarnowskiego. Jej głos był napięty.

— Mąż wrócił. Nie chce z panią rozmawiać. Kazał przekazać, że nie zna żadnego Mielczarka. Ale zostawił dla pani coś pod wycieraczką, zanim zamknął się w gabinecie. Nie wiem, co to jest, i nie zamierzam pytać.

— Czy mogłaby pani tego nie ruszać? Przyjadę rano.

— Niech pani przyjedzie teraz. Ktoś od godziny stoi samochodem po drugiej stronie ulicy. Nie wiem, czy czeka na męża. Boję się wyjść z domu.

Grażyna spojrzała na Rafała, który od razu zrozumiał, że coś się wydarzyło.

— Co mówi? — zapytał.

— Sarnowski wrócił. Zostawił kopertę. A pod jego domem od godziny stoi nieznany samochód.

Rafał odruchowo chwycił kurtkę.

— Jedziemy.

— Czekaj. Kobieta jest sama w domu, a ktoś stoi pod bramą. Najpierw zadzwonię po dzielnicowego.

— A koperta?

— Niech teraz nie wychodzi po nią. Policjant sprawdzi ulicę, a my przyjedziemy, kiedy będzie bezpiecznie.

Rafał zamilkł. Grażyna miała już numer dzielnicowego, który wcześniej kontaktował się z redakcją przy innym materiale. Poprosiła żonę Sarnowskiego, żeby zamknęła drzwi, zrobiła zdjęcie samochodu z okna, jeśli może to bezpiecznie zrobić, i nie wychodziła na ulicę. Następnie przekazała jej informacje potrzebne do zgłoszenia sytuacji policji.

Kiedy rozłączyła się, na jej telefon przyszło zdjęcie zrobione przez kobietę. Granatowy dostawczak stał w świetle latarni, kilkadziesiąt metrów od bramy. Był podobny do tego, który Grażyna widziała rano, choć na zdjęciu nie dało się odczytać tablicy rejestracyjnej.

Grażyna zapisała godzinę otrzymania fotografii i przekazała ją do folderu ze zgłoszeniami. W notatce o Witoldzie Sarnowskim dopisała: „Rozmawiać tylko za jego zgodą i w bezpiecznym miejscu”.

Rozdział 10. Szwajcarski adres

O siódmej rano Grażyna zadzwoniła do Sarnowskich. Odebrała żona Witolda, ta sama, z którą rozmawiała poprzedniego wieczoru. Mężczyzna siedzący w granatowym dostawczaku odjechał po przyjeździe patrolu, ale żona Witolda nie potrafiła powiedzieć, czy policjanci w ogóle go widzieli. Podczas rozmowy z funkcjonariuszami pokazała fotografię samochodu i opowiedziała o wcześniejszej kłótni męża z nieznajomym.

— A pan Witold? — zapytała Grażyna.

— Zamknął się w gabinecie. Rano zszedł na śniadanie i udawał, że nic się nie stało. Kiedy wspomniałam o pani, wstał od stołu. Mam już dość tych sekretów.

— Proszę nie wypytywać go za mnie. Chciałabym tylko odebrać kopertę. Jeśli pan Witold zmienił zdanie, uszanuję to.

— Nie zmienił. Kazał ją pani dać. Tylko żebym niczego nie czytała.

Grażyna umówiła się na dziewiątą, a przed wyjściem wysłała adres i planowany czas powrotu Markowi Kępie. Rafał zaproponował, że pojedzie razem z nią. Zgodziła się pod warunkiem, że nie będzie próbował wyciągnąć Sarnowskiego z domu. Poprzedniego dnia zobaczyli wystarczająco dużo, by potraktować strach emeryta poważnie.

W domu zastali jedynie żonę. Stała przy drzwiach w płaszczu narzuconym na domowe ubranie i trzymała brązową kopertę za dwa rogi, jakby obawiała się zostawić na niej odciski palców.

— Witold pojechał z synem — oznajmiła. — Powiedział, że jeśli ktoś będzie pytał, nie mam wiedzieć dokąd.

— Gdyby znowu ktoś pani groził, proszę dzwonić na policję. I niczego nie kasować, dobrze?

Kobieta skinęła głową, ale nie zaprosiła ich do środka. Rafał zauważył, że zamek w drzwiach był nowy. Kiedy odchodzili, z piętra sąsiedniego domu ktoś odsunął firankę. Nie sposób było stwierdzić, czy obserwował ich, czy ulicę.

Kopertę otworzyli dopiero w redakcji. W środku znajdowały się trzy pożółkłe kserokopie, fragment korespondencji na firmowym papierze Atlantyku i niewielka kartka zapisana odręcznie. Rafał rozłożył dokumenty na stole. Pierwsza strona była protokołem przekazania dokumentacji rozliczeniowej dawnej centrali handlu zagranicznego do nowej spółki. Data: 14 lutego 1990 roku. W rubryce „przekazujący” widniało nazwisko Henryka Mielczarka.

— Sarnowski wiedział o Mielczarku więcej, niż mówił. Widać to coraz lepiej.

— I tak sporo nam dał. Po tym, co się wydarzyło, wcale nie musiał.

Druga kserokopia przedstawiała wykaz numerów paczek przekazanych do przechowania w archiwum przedsiębiorstwa. Większość pozycji dotyczyła faktur i dokumentacji dewizowej. Na marginesie ktoś dopisał „Z-41/90” — dokładnie tę samą sygnaturę, którą Wolski pozostawił na kartce. Nie było przy niej nazwiska ani wyjaśnienia skrótu. Ostatnia kolumna zawierała tylko datę i parafę niemożliwą do odczytania.

Grażyna odłożyła kopię, zanim się odezwała. Mieli teraz dwa dokumenty, pochodzące z różnych źródeł, z identycznym oznaczeniem. Nadal nie wiedzieli, czego dotyczyła teczka, ale trop przestał zależeć wyłącznie od notatki zmarłego analityka.

— A jeśli kopię zrobiono dużo później? — Rafał obrócił kartkę. — Bez oryginału tego nie zobaczymy.

— Sprawdzę formularz. Ale przynajmniej ten numer pojawia się w drugim miejscu.

Na trzeciej stronie znajdowały się numery rachunków i nazwy zagranicznych podmiotów.

Jedna z nich brzmiała Alpen Treuhand AG. Obok widniał adres w Zurychu, a niżej dopisano po polsku: „korespondencja wyłącznie przez przedstawiciela”.

— Szwajcaria — zauważył Rafał. — Znowu.

— Alpen Treuhand. Zurych. Daj mi pół godziny, zanim znowu połączysz ich z Borealem.

— Przecież jeszcze niczego nie narysowałem.

— To dobrze. Zrób kawę, a ja zamówię odpis.

Kartka od Sarnowskiego zawierała dwie krótkie linijki: „To była dokumentacja pomocnicza. Oryginały zabrano przed likwidacją. Nie pytajcie o Mielczarka w Atlantyku. Pytajcie, kto upoważnił go do wywozu.”

— Wywozu czego? — Rafał podniósł wzrok.

— Tego nie napisał.

Po godzinie mieli już pierwszy wynik. Alpen Treuhand AG rzeczywiście figurowała w dawnym szwajcarskim rejestrze handlowym, choć pod wskazanym adresem nie prowadziła obecnie działalności. Spółka zakończyła istnienie kilkanaście lat wcześniej po serii przekształceń. Tylko część archiwalnych wpisów była dostępna przez internet. Nazwiska osób uprawnionych do reprezentacji wymagały zamówienia dodatkowych odpisów.

Grażyna przesłała zapytanie do archiwum, zaznaczając rok 1990. Rafał porównał adres z danymi Boreal Project Finance. Ulice były różne, odległość między nimi na mapie niewielka. Uznał to za informację bez wartości dowodowej i usunął z roboczego wykresu strzałkę, którą zdążył narysować.

— Usunąłeś ją? — Grażyna pokazała ekran.

— Dwie ulice obok siebie to jeszcze nie wspólna firma. Wiem, sam ją narysowałem. Głupio wyszło.

— To odnotuję jako postęp.

Przed południem zadzwoniła Marta Białek, dziennikarka branżowa poznana na konferencji dotyczącej „Jądra 2045”. Znalazła kopię starego prospektu inwestycyjnego z projektu portowego. Boreal nie był tam kredytodawcą, lecz doradcą zagranicznego funduszu, który miał prawo wskazywać podmioty obsługujące część kontraktów. Ten sam dokument zawierał aneks dotyczący wynagrodzenia uzależnionego od uruchomienia finansowania.

— Wiecie, co mnie zaciekawiło? — zapytała przez telefon. — Przy pierwotnej wersji prospektu jest podpis kancelarii, która obsługiwała fundusz. W późniejszej wersji kancelaria już nie występuje, ale osoba prowadząca negocjacje pozostaje ta sama.

— Nazwisko? — Rafał sięgnął po długopis.

— Andrzej Rudnicki. Nie jako członek zarządu, tylko pełnomocnik do rozmów. Sprawdziłam też jego wcześniejsze kontrakty. Krążył między funduszami infrastrukturalnymi, zawsze przy zamykaniu finansowania.

Rafał przez moment nie odpowiedział. Na biurku leżało zdjęcie wizytówki, którą pokazał mu poseł Konarski. Andrzej Rudnicki, doradztwo strategiczne.

— Marta, skąd masz ten prospekt?

— Z publicznego archiwum emitenta. Wyślę ci link i numer dokumentu, żebyś nie musiał wierzyć na słowo.

Po rozmowie Rafał dopisał do tablicy kolejną informację. Rudnicki był człowiekiem, który odwiedził Konarskiego przed aferą z walizką. Kilka lat wcześniej reprezentował fundusz związany z Borealem przy inwestycji portowej. Oba fakty mogli udokumentować oddzielnie.

— Rudnicki zna Konarskiego. Z portem też miał coś wspólnego. Wolę zapytać go wprost.

— To zapytajmy go osobiście.

Na stronie firmy Rudnickiego widniał numer komórkowy i formularz kontaktowy. Rafał zadzwonił. Po trzech sygnałach odezwał się spokojny męski głos.

— Słucham.

— Andrzej Rudnicki? Rafał Zatorski, redakcja „Wolność”. Chciałem zapytać o pana udział w projektach infrastrukturalnych, przede wszystkim o Boreal Project Finance i program „Jądro 2045”.

Po drugiej stronie zapadło milczenie.

— Nie udzielam komentarzy do umów swoich klientów.

— A do rozmowy z posłem Pawłem Konarskim też nie?

— Proszę skierować pytania pocztą elektroniczną.

— Wyślę. Chciałbym jeszcze zapytać, czy znał pan Michała Wolskiego.

Tym razem odpowiedź padła od razu.

— Proszę nie dzwonić do mnie na ten numer.

Połączenie się urwało. Rafał zanotował godzinę rozmowy. Rudnicki mógł rozpoznać nazwisko Wolskiego albo zwyczajnie przestraszyć się pytań. W każdym razie zakończył rozmowę.

Wieczorem Kępa zgodził się, żeby prawnik redakcji przygotował pytania do Rudnickiego i Borealu. Grażyna ułożyła je w kolejności: najpierw dawne kontakty biznesowe, później program atomowy, na końcu Wolski. Nie chciała zdradzać od razu, które nazwisko uważają za najważniejsze.

Kiedy wychodzili z biura, na telefon Rafała przyszła wiadomość z nieznanego numeru: „Sarnowski nie chce z wami rozmawiać. Uszanujcie to. Ze starych papierów nie będzie pożytku”. Nadawca nie podał nazwiska.

Grażyna przeczytała tekst dwukrotnie.

— Zapisz to. Zaniesiemy policjantowi od włamania. Ktoś uznał, że może nam rozkazywać.

Rafał spojrzał przez szybę na ulicę. Przed redakcją kurier zapinał kask przy rowerze. Rafał śledził go wzrokiem, zanim wrócił do rozmowy.

Kiedy wrócili do redakcji, Grażyna ponownie otworzyła nośnik pozostawiony przez Wolskiego. W kopii katalogu, który do tej pory traktowali jako zbiór wykresów, znalazła niewielki folder opisany wyłącznie datą: „1974”. Nie był ukryty. Wcześniej zajmowali się przede wszystkim dokumentami z 1990 roku i tabelą finansowania atomu, więc nie mieli powodu, by przeglądać go w pierwszej kolejności.

W środku były dwa skany tej samej fotografii. Pierwszy pokazywał pięciu młodych mężczyzn stojących na trawie przed niewysokim budynkiem. Mieli rozpięte bluzy sportowe, jeden trzymał ręcznik przerzucony przez ramię. W górnej części kadru wisiał transparent z napisem: „W SŁUŻBIE SOCJALISTYCZNEJ OJCZYŹNIE”. Żaden z pozujących nie patrzył na kolegów. Stali sztywno, ale dwóch wyraźnie usiłowało powstrzymać śmiech.

— Co to za wycieczka? — zainteresował się Rafał.

— Poczekaj. Tu jest odwrotna strona.

Drugie zdjęcie przedstawiało pożółkły papier. Przy górnej krawędzi ktoś napisał niebieskim atramentem „Stare Kiejkuty, 1974”. Niżej znalazło się pięć nazwisk, ponumerowanych od lewej do prawej: Wysocki, Kruszyński, Rudomski, Korzec, Wiernicki. Pod ostatnim nazwiskiem widniał drobny numer odbitki: F-74/18. Nie było wiadomo, kto sporządził podpis ani kiedy.

— Kiejkuty? — Rafał przysunął krzesło. — Ośrodek wywiadu? Byłem przekonany, że zaczęli tam szkolić później.

Grażyna sprawdziła datę w opracowaniu historycznym.

— Ośrodek działał już wtedy. Tyle znalazłam. Ale kto dopisał „Kiejkuty” na odwrocie?

Rafał pokazał palcem mężczyznę stojącego przy prawym brzegu fotografii.

— Ten był chyba później ministrem. Albo jego twarz pomyliła mi się z którymś z doradców rządowych.

— Rafał, poszukaj najpierw jego zdjęcia. Bo zaraz zrobisz z niego pół rządu.

Przez kilka minut przeglądali stare biuletyny gospodarcze, spisy doradców i fotografie z archiwów prasowych. Wysocki pojawiał się przy amerykańskiej fundacji, Kruszyński przy spółkach ze Szwajcarii. Wyszukiwarka zwracała też nazwisko Korca w artykule o dawnych funkcjonariuszach MSW, ale bez fotografii. Wiernicki występował jako były urzędnik handlu zagranicznego. Przy Rudomskim odnaleźli tylko dawne wzmianki o delegacjach. Rafał odsunął mysz.

— Czyli wszyscy porobili kariery. Jeden może rozmawiać z bankami, drugi z ministerstwem. Zgrana paczka.

— Nazwiska są z tyłu fotografii. To wszystko, co nam na razie mówi ten podpis.

— Uczestnicy Okrągłego Stołu? Ci, których nie pokazywano w telewizji?

— Nie wiem. Zobaczmy, co robili w osiemdziesiątym dziewiątym.

Grażyna weszła do cyfrowego katalogu archiwalnego. Przy dwóch nazwiskach znalazła szczątkowe opisy, przy trzecim tylko odsyłacz do nieudostępnionej jednostki. Pozostałe prowadziły do współczesnych dokumentów gospodarczych, jakby w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych ludzie ci w ogóle nie wykonywali żadnej pracy.

— Wygląda, jakby ktoś im powycinał całe życiorysy — mruknął Rafał.

— Albo wycięto. Albo te akta leżą gdzie indziej. Przecież wiesz, jaki tam bałagan.

Rafał włączył oba skany obok siebie. Na twarzach sprzed czterdziestu pięciu lat nie było niczego, co tłumaczyłoby późniejsze pieniądze, kontakty i znikające dokumenty. Pomyślał o Wolskim, który zostawił im tę fotografię, nie pisząc ani słowa o jej znaczeniu.

— A jednak ją zachował. Po co?

— Może chciał, żebyśmy zaczęli ich szukać. I udało mu się, prawda?

Rafał skopiował nazwiska do osobnej kolumny na tablicy. Nie przypiął przy nich zdjęć współczesnych. Takich, co do których mieli pewność, na razie nie znaleźli. Grażyna wysłała pytanie o pochodzenie skanów do pełnomocnika rodziny Wolskiego i do archiwum, którego dawne sygnatury widzieli w jednym z plików. Dopóki nie ustalą, skąd wzięła się odbitka, pozostawała tropem, a nie dowodem.

Na monitorze pięciu młodych mężczyzn nadal stało pod czerwonym transparentem. Rafał długo patrzył na twarz czwartego od lewej, tego, który jako jedyny nie próbował się uśmiechać.

Z okien gabinetu Stanisława Kruszyńskiego nad Lugano widać było jezioro i ciemną linię gór. Starzec coraz częściej siadał przy oknie, tłumacząc gościom, że lubi obserwować pogodę. W rzeczywistości potrzebował odpoczynku po przejściu kilku metrów od biurka. Serce pracowało źle, lewa noga puchła, a palce, pokryte brunatnymi plamami, drżały tak bardzo, że przy otwieraniu sejfu musiał używać obu dłoni.

Wyjął płaski nośnik, usiadł i przez dłuższą chwilę odzyskiwał oddech. Na ekranie komputera pojawił się katalog fotografii. Większość pochodziła z Polski, z lat, w których o przyszłym ustroju nikt jeszcze nie mówił z pewnością. Znał twarze ze zdjęć znacznie lepiej niż dzisiejsi ministrowie znali ludzi przygotowujących im projekty ustaw. Część tych twarzy już dawno pochowano. Pozostali zdążyli zostać autorytetami.

Wybrał jedną fotografię, potem otworzył osobną kartę z nazwiskami. Zatrzymał się przy Marku Kępie. Redaktor prowadzący niedużej gazety, niegdyś uczestnik spotkania z przedstawicielami fundacji, która dopiero zabiegała o zagraniczne dotacje. Na zdjęciu Kępa stał obok osób, których obecność w innych okolicznościach nie budziłaby zainteresowania. Wystarczało jednak wykadrować fotografię, dopisać odpowiedni opis i pokazać ją komuś, kto decydował o pieniądzach.

Starzec dołączył zdjęcie do krótkiej wiadomości. Wpisał nazwisko, nazwę fundacji i termin najbliższej wypłaty. Żadnego polecenia. Człowiek, do którego pisał, od dawna umiał czytać takie wiadomości.

Przed wysłaniem zawahał się jeszcze na moment. Znał już nazwiska darczyńców redakcji. Chciał, żeby Zatorski najpierw musiał się przed nimi tłumaczyć, zanim zdąży zadać następne pytania.

Wysłał wiadomość, usunął przygotowaną kopię z katalogu roboczego i uruchomił nadpisywanie lokalnego pliku. Wiedział, że nie wymaże w ten sposób śladów z cudzych serwerów. Chodziło tylko o to, żeby fotografie nie zostawały tam, gdzie za tydzień zajrzy ktoś z obsługi.

Potem schował nośnik do sejfu. Na biurku czekała kartka z nazwiskami czterech mężczyzn. Jeden przebywał po drugiej stronie włoskiej granicy, drugi nad polskim morzem, trzeci w Tel Awiwie, ostatni w Nowym Jorku. Datę kolejnego spotkania w Bellagio zakreślono czerwonym długopisem. Starzec wyjął z kieszeni tabletkę i połknął ją bez wody. Zostało jeszcze kilka spraw do rozstrzygnięcia.

Rozdział 11. Zanim pękła umowa

Kilka dni przed planowanym spotkaniem w Bellagio Wiernicki otrzymał raport od Wysockiego. Amerykanie chcieli rozmawiać bezpośrednio z resortami i bankami, które miały obsługiwać inwestycje. Francuski plan reaktorów modułowych przyciągał uwagę nie przez gotowość technologii, lecz przez liczbę przyszłych zleceń na przygotowanie lokalizacji, badania i dokumentację. Na końcu zestawienia Wysocki dopisał pytanie: „W którym miejscu zostawili nam prowizję?”

Wiernicki przekazał tę uwagę Kruszyńskiemu, a następnie zadzwonił do Korca. Musiał tłumaczyć dawnemu wspólnikowi, że dużego zagranicznego funduszu nie da się zablokować jednym przeciekiem do prasy.

— Mamy ludzi w Warszawie — warknął Korzec. — Znam tych od uzgodnień.

— A oni mają już następnych. Bez naszych teczek, za to z numerami do banków.

— To też mają słabe punkty.

— Władek, my mieliśmy na tym zarabiać. Nie wydawać resztki życia na szukanie haków.

Dwa dni później Korzec poprosił o połączenie z doradcą w jednym z ministerstw. Człowiek, którego przez lata bez trudu namawiał do podpisywania kolejnych opinii, tym razem odebrał dopiero za trzecim razem. Mówił ciszej niż zwykle. Wyjaśnił, że projekt, który miał trafić na biurko ministra, został odesłany do poprawy. Nowy zespół finansowy przyjechał z własnymi konsultantami.

— No to niech przyjadą — odparł Korzec. — Kto tu podejmuje decyzje?

— Formalnie my. Tylko nie mam już sam wszystkich dokumentów. Wzięli je do swojego przeglądu.

— Odkąd zagraniczny bank robi wam za sekretariat?

— Panie Władysławie, proszę ze mną tak nie rozmawiać. Teraz wszystko idzie przez gabinet. Ja nie chcę stracić pracy.

Korzec odłożył telefon i zadzwonił do Wiernickiego. Tym razem zamiast nazwiska urzędnika podał nazwę zagranicznego konsorcjum. Wiernicki słuchał, nie przerywając. Kiedy Korzec wreszcie skończył, zapytał tylko, czy w warszawskim gabinecie został jeszcze ktoś, kto będzie z nimi rozmawiał bez obecności prawnika. Odpowiedź zajęła jego wspólnikowi zaskakująco dużo czasu.

Przez następny tydzień grupa nadal działała razem. Rudomski ustalał, z którymi przedstawicielami branży zabezpieczeń można rozmawiać. Wysocki potwierdzał dostępność finansowania. Kruszyński przygotował wariant polskiego pośrednictwa, a Korzec przekazywał go przez znajomych doradców do urzędników. Ostateczny projekt miał wejść do obiegu jako jedna z wielu analiz. Nikt w ministerstwie nie musiał znać wszystkich jego autorów.

Wiernicki zatrzymał przed sobą otwarty raport. Nadal byli wspólnikami i nadal mieli ludzi w polskich urzędach, ale po raz pierwszy musieli zabiegać o miejsce przy stole, przy którym kiedyś sami rozdawali zaproszenia. Najgorsze, że Wysocki nie wyglądał już na człowieka, który zniesie kolejny taki telefon.

Rozdział 12. Warunki kredytu

Marta Białek przyjechała z laptopem, choć od razu uprzedziła, że nie zamierza robić im szkolenia z finansowania elektrowni. Włożyła płaszcz na oparcie krzesła i zobaczyła tabelę Wolskiego.

— Kto wam powiedział, że to jedna inwestycja? — zapytała. — Duży reaktor i przyszłe moduły mają inne terminy, inne ryzyko i jeszcze nie tych samych wykonawców.

— Minister mówił tylko o zainteresowaniu banków — przypomniała Grażyna.

— I pewnie mówił prawdę. Tylko dlaczego banki chcą już teraz ustawiać ludzi od późniejszych umów?

Marta pokazała w jednym z dokumentów trzy pozycje: budowę, gwarancje i opłaty za późniejszą obsługę. Właśnie trzecia zajmowała w tabeli Wolskiego zaskakująco dużo miejsca. Marta zatrzymała kursor nad mapą regionów górniczych.

— Węgiel jeszcze mamy. Skąd ten pośpiech? — Rafał podsunął jej wydruk.

— Bo elektrownie się starzeją, emisje kosztują, a przemysł nie poczeka na idealny termin. Na tym pośpiechu można zarobić. I nie mówię o samych reaktorach.

— Na czym jeszcze?

— Na wszystkim, co obudują kredytem. Kto będzie wybierał dostawców, kto odbierze robotę, kto policzy ryzyko. Trzydzieści lat drobnych opłat robi wielkie pieniądze.

Grażyna wskazała zapis pod tabelą, pomijany w telewizyjnych wystąpieniach.

— Ten wariant. Pokaż, co z niego wynika.

Koordynator miał zostać wybrany, zanim ustalono uczestników przyszłych inwestycji. Zapis dawał mu wpływ na opiniowanie kolejnych lokalizacji. Marta stuknęła palcem w ten wiersz.

— Przecież to można później wykorzystać przeciw konkurentom — zauważył Rafał.

— Można. Ja bym tego w takiej formie nie podpisała.

Grażyna spojrzała na miejsce przeznaczone na nazwisko autora. Było puste.

— Kto to wymyślił?

— Tu nie napisali. Ktoś jeszcze musi mieć starszą wersję.

Rafał znalazł w komputerze pytanie posła Konarskiego o podobne uprawnienia koordynatora, a Marta pokazała im starszą klauzulę z inwestycji portowej. Brzmiała podejrzanie znajomo.

— Konarski też się o to dobijał — powiedział Rafał.

— I wtedy przyczepili mu walizkę — mruknęła Grażyna.

Marta poprosiła o jeszcze jedno zdjęcie kartki Wolskiego. Powiększyła dolną część tabeli, gdzie przy wariancie doradczym widniał niewyraźny skrót „MK-17”. Przeszukała pliki na laptopie i odwróciła ekran.

— W starych papierach portowych miałam ten sam skrót. Może to tylko oznaczenie wersji, ale popatrzcie na układ tabel. Ktoś mógł skopiować szablon i zapomnieć, co przy okazji przeniósł.

— Czyli ktoś mógł wyciągnąć gotowca z dawnych umów portowych?

— Mógł. Ale przede wszystkim ktoś uznał, że będzie działać również przy atomie.

Po wyjściu Marty wysłali do ministerstwa krótkie pytania o wybór koordynatora i warunki jego wynagrodzenia. Grażyna wykreśliła wszystko, co zdradzało źródło dokumentów Wolskiego. Rafał miał ochotę dopisać pytanie o nazwisko człowieka, który układał warunki, ale darował sobie. Już wiedział, jaką odpowiedź dostanie.

Następnego dnia około południa do Rafała zadzwonił mężczyzna, który przedstawił się jako Piotr Latos. Twierdził, że pracował przy analizach ryzyka dla jednego z podmiotów zainteresowanych programem. Numer znalazł na stronie redakcji. Nie chciał ujawniać obecnego miejsca zatrudnienia.

— Przeczytałem wasze pytania do ministerstwa — zaczął.

— Skąd pan je zna?

— Skierowaliście je również do biura prasowego. Pracuje tam ktoś, kto poprosił mnie o opinię w sprawie ich technicznej części. Nie jest tajemnicą, że pytacie o koordynatora. Problem w tym, że tego stanowiska jeszcze nie powinno być w żadnym projekcie.

Rafał włączył notatnik na komputerze.

— Dlaczego?

— Ten wariant już raz odrzucono. Pisaliśmy, że nie można obiecywać jednemu podmiotowi takich uprawnień, zanim wybierze się wykonawców. Widzę, że ktoś nasze uwagi wyrzucił.

— Kto był autorem uwag?

— Ja kierowałem pracami zespołu, ale pismo podpisano zbiorowo. Pokażę wam własną wersję opinii, bez poufnych danych. O szczegółach porozmawiamy przy spotkaniu.

Umówili się na następny dzień w kawiarni niedaleko dworca. Latos zastrzegł, że materiał ma służyć weryfikacji, a nie natychmiastowej publikacji. Rafał przekazał Grażynie godzinę i warunki rozmowy.

Po rozmowie zadzwonił Kępa. Przyszło następne pismo od kancelarii Barcza, która tym razem chciała wiedzieć, czy mają materiały otrzymane od Wolskiego po jego odejściu z firmy.

— Jeszcze trochę i poproszą o numer mojego buta — warknął Rafał.

— Nie rozmawiasz z nimi przez telefon — uciął Kępa. — Prawnik to załatwi. Ty masz się spotkać z Latosem.

Wieczorem Grażyna wróciła do koperty Sarnowskiego. Przy „Z-41/90” ktoś dopisał „pełnomocnictwo zewnętrzne”. Nazwiska mocodawcy brakowało. Obejrzała kartkę pod lampą, szukając wytłoczeń po wcześniejszych zapisach.

Odłożyła ją na bok. Nadal szukali mężczyzny stojącego obok Mielczarka, a na żadnej fotografii nie widać było dość twarzy, żeby przywiązać do niej nazwisko.

W Brukseli negocjowano w tym czasie nie tylko technologię, ale i miejsce przy przyszłych umowach. W restauracji niedaleko centrum konferencyjnego prezydent Francji spotkał się z przewodniczącym Komisji Europejskiej oraz przedstawicielami dwóch funduszy infrastrukturalnych. Nie przygotowano oficjalnego komunikatu; spotkanie wpisano jako kolację roboczą podczas szczytu gospodarczego.

Człowiek z Waszyngtonu zaczął od pytania o polski program atomowy. Widział harmonogram dużej elektrowni, znał też listę mniejszych lokalizacji. Żadna z tych inwestycji nie miała jeszcze finansowania w kształcie pozwalającym wypłacić pieniądze wykonawcom.

— Duża elektrownia to konkretna rozmowa — powiedział. — Jest inwestor, harmonogram, dostawcy. Przy modułach pokazujecie mi na razie miejsca na mapie.

— Na przygotowaniu miejsc również ktoś pracuje — odpowiedział francuski prezydent. — Chcę, żeby nasze przedsiębiorstwa mogły w tym uczestniczyć.

— W takim razie nie nazywajmy tego finansowaniem budowy. Bank nie pożyczy miliardów na obietnicę, że reaktor kiedyś powstanie.

Przewodniczący Komisji odstawił szklankę.

— Ustalmy jedną rzecz. Polska sama wybiera źródła energii i partnerów. Komisja może oceniać zgodność z regułami rynku, ale nie będzie podpisywała umów za Warszawę.

— Oczywiście — odparł Francuz. — Mnie interesuje, czy w tych regułach jest miejsce dla różnych technologii, czy wszystko zostanie podporządkowane jednemu dostawcy.

Finansista z Brukseli otworzył teczkę z propozycją obsługi ryzyka. W kilku miejscach dokument powtarzał zapis, który pojawiał się także w polskim wariancie B: prawo jednego zespołu do wskazywania ekspertów przy kolejnych etapach programu. Amerykanin przeczytał ten punkt i zamknął teczkę.

— Kto to przygotował?

— Konsultanci znający polski rynek.

— Nazwiska.

Padły nazwy dwóch spółek. Obie korzystały z pośredników wywodzących się ze starego handlu zagranicznego. Człowiek z Waszyngtonu znał ich historię. Zwykłe doradztwo gospodarcze nie tłumaczyło skali ich udziału w negocjacjach.

— Ci panowie od lat sprzedają dostęp do ludzi, którzy właśnie pełnią funkcje — powiedział. — Kiedyś byli potrzebni. Teraz przeszkadzają mi w sprawdzaniu, kto odpowiada za warunki umów.

— Bez nich nie wejdziecie szybko do administracji — zauważył finansista z Brukseli.

— Wejdziemy wolniej. Nie chcę umowy, której warunki zależą od czyjejś starej teczki.

Francuski prezydent przysunął do siebie propozycję.

— A jeśli polski minister sam wybierze tych konsultantów?

— To jego decyzja. Ja odmówię finansowania, jeśli nie dostanę prawa do niezależnej oceny ryzyka. Nie zamierzam kupować trzydziestu lat usług tylko dlatego, że nazwiska pojawiły się w pierwszym projekcie.

Rozmowa ciągnęła się jeszcze przez kilkadziesiąt minut. Nie uzgodniono wykonawcy ani banku. Ustalono natomiast, że oba fundusze przygotują własne zespoły doradcze. Gdyby Warszawa dopuściła je do rozmów, starzy pośrednicy przestaliby być potrzebni przy każdym podpisie.

W samochodzie człowiek z Waszyngtonu otworzył notes. Przy polskim programie zapisał dwa nazwiska firm, które należało sprawdzić, zanim zacznie się negocjacje. Nie wpisał nazwisk polityków obecnych przy kolacji. Nie były mu potrzebne do wystawiania rachunków.

Rozdział 13. Protokół, którego nie było

Piotr Latos był na miejscu dziesięć minut przed czasem. Wybrał stolik pod ścianą, skąd widział wejście i ulicę za oknem. Nie miał przy sobie teczki. Na blacie leżał telefon z pękniętą szybką oraz szklanka wody, której najwyraźniej nie tknął.

Rafał przedstawił Grażynę. Latos spojrzał na nią z ulgą, jakby jej obecność oznaczała, że rozmowa nie skończy się na wymianie sensacyjnych zdań. Był po pięćdziesiątce, miał krótko przycięte włosy i starannie wyprasowaną koszulę, ale jego spojrzenie co chwilę wracało do drzwi.

— Nie mam dla państwa żadnej walizki z dolarami — zaczął, zanim zamówili kawę. — Mam trzy wersje opinii finansowej i dwie daty, których nikt nie umie mi wyjaśnić.

— To może być lepsze niż walizka — odparła Grażyna.

Latos rozłożył przed nimi wydruki. Każdy miał numer wersji i wykaz autorów. W pierwszej, sporządzonej na początku września, zespół negatywnie oceniał pomysł objęcia wszystkich lokalizacji jedną umową doradczą, która dawałaby zewnętrznemu koordynatorowi szerokie kompetencje wobec przyszłych inwestorów. W drugiej wersji próbowano ograniczyć uprawnienia koordynatora. W trzeciej, sporządzonej kilka dni później, zastrzeżenia niemal zniknęły.

— Kto zatwierdził trzecią? — zapytał Rafał.

— Na dokumencie widnieje nazwisko mojego przełożonego. Problem w tym, że kiedy wysłano ją do dalszych uzgodnień, człowiek ten był na urlopie. Dowiedział się o wszystkim po powrocie.

— Zgłosił to?

— Wrócił z urlopu i usłyszał, że przecież zgodził się mailowo. Tylko że ja widziałem jego odmowę. Czarną na białym. Teraz wszyscy udają, że źle zrozumiałem.

Grażyna poprosiła o pokazanie tej wiadomości. Latos odmówił przekazania kopii, ale otworzył ją na telefonie i pozwolił spisać datę, nadawcę oraz dokładny tytuł dokumentu. Wyświetlił także odpowiedź sekretariatu, potwierdzającą przyjęcie uwag. Wszystko mogło zostać zweryfikowane, jeżeli dotrą do pierwotnego rejestru korespondencji.

— Dlaczego przychodzi pan z tym do nas, a nie do własnego kierownictwa? — zapytała Grażyna.

— Bo już próbowałem. Wie pani, co usłyszałem? Że szkodzę programowi. Odsunęli mnie od pracy, a trzy tygodnie później w telewizji ogłosili sukces dokładnie tego pomysłu, który zakwestionowaliśmy.

Rafał przewrócił ostatnią stronę. Na dole znajdował się zapis o możliwości powierzenia koordynacji podmiotowi wskazanemu wspólnie przez część instytucji finansujących. Obok niewypełnionej rubryki dotyczącej wykonawcy widniały inicjały „AR”.

— Rudnicki? — zapytał.

— Nie wiem. U nas skróty nadawano również projektom i komórkom organizacyjnym. Ale Andrzej Rudnicki uczestniczył w jednym ze spotkań roboczych, choć formalnie reprezentował inny podmiot niż te, które występowały w projekcie umowy.

— Jaki podmiot?

— Konsultanta zagranicznego funduszu. Nazwy nie pamiętam. Na liście uczestników był wpisany jako ekspert zewnętrzny.

Rafał pokazał wizytówkę otrzymaną od Konarskiego. Latos potwierdził nazwisko i ogólny wygląd, ale nie miał pewności, że chodziło o tę samą osobę. Grażyna poprosiła go o wskazanie innych uczestników spotkania.

— Ma pan jakiś dowód na to, co podczas spotkania mówił? — zapytała.

Latos zawahał się. Dopiero po chwili przesunął telefon w stronę dziennikarzy.

— Nagrywałem część rozmowy, bo po spotkaniu miałem przygotować notatkę dla własnego zespołu. Wszyscy przy stole wiedzieli, że sporządzamy zapis ustaleń. Nie mam całego posiedzenia, tylko kilka minut z końca.

Na nagraniu słychać było przesuwanie krzeseł, szelest dokumentów i dwa męskie głosy. Jeden z nich pytał, dlaczego rekomendacja nie została uzgodniona z zespołem ryzyka. Drugi, głębszy, odpowiadał spokojnie, że przy tej skali inwestycji nie można pozostawić pięciu ośrodkom prawa blokowania wspólnego finansowania. Następnie padło zdanie o potrzebie zachowania ciągłości niezależnie od przyszłego składu rządu.

— Minister może się zmienić po wyborach, a ten program będzie finansowany przez trzydzieści lat — mówił głos. — Nie możemy co cztery lata organizować przetargu na zaufanie. Potrzebujemy kogoś, kto utrzyma konstrukcję, kiedy zmienią się nazwiska na drzwiach.

Ktoś zapytał, na jakiej podstawie miałoby się to odbywać. Głos odparł, że odpowiednia formuła prawna zostanie przedstawiona przy finalnych warunkach kredytowych.

Nagranie urwało się po dźwięku odsuwanego telefonu.

— To Rudnicki? — zapytał Rafał.

— Tak go przedstawiono. Tylko tego początku nie nagrałem. Posłuchajcie głosu, porównajcie, jeśli macie z czym.

— Czy to było nielegalne? — Grażyna wskazała telefon.

— Nie wiem. Nagrywałem, żeby potem napisać notatkę. Jeśli się przyczepią, będę miał kłopoty. Ale nie zamierzałem nikomu kraść planów reaktora.

Ustalili, że redakcja skonsultuje materiał z prawnikiem, zanim zdecyduje o jego wykorzystaniu. Latos zgodził się potwierdzić fakt uczestnictwa w spotkaniu, ale prosił, by nie ujawniać nazwiska. Utrzymywał syna studiującego za granicą i spłacał kredyt. Nie chciał ryzykować procesu z pracodawcą.

— Jeszcze jedno — odezwał się, gdy zaczęli zbierać kartki. — Wolski pracował przy tej części programu. Pytał o stare umowy dotyczące ryzyka, także te od portów. Po jego śmierci z folderu zniknęły robocze załączniki. Sprawdziłem. Nie wiem, kto to zrobił. W przypadek już nie wierzę.

— Kto polecił usunięcie? — Grażyna nie podniosła głosu.

— Nie wiem, kto kazał usuwać te pliki. Mam tylko mail o porządkowaniu dostępu. Szukajcie przy kontraktach portowych, tam robili podobne rozliczenia. Tylko nie piszcie, że wiem więcej, niż wam powiedziałem.

Rafał chciał jeszcze wrócić do Rudnickiego, ale Latos wyraźnie kończył rozmowę.

Odprowadził ich do drzwi, a sam został w kawiarni. Grażyna odnotowała godzinę wyjścia i wysłała Kępie krótką wiadomość, że rozmawiali z nowym źródłem, którego dane przekażą tylko na potrzeby weryfikacji prawnej.

Na ulicy Rafał nie ukrywał podniecenia.

— Latos potwierdził, że ktoś zmieniał opinie, i pokazał nagranie. Wreszcie mamy coś poza starymi zdjęciami.

— Wreszcie można wskazać konkretną zmianę — odparła Grażyna. — Zacznę od obiegu trzeciej wersji opinii.

Po południu Kępa przeczytał notatkę ze spotkania. Nagranie odłożył do oceny prawnej. Rafał sporządził pytania o obieg opinii, a Grażyna ustaliła, w którym sekretariacie powinny znajdować się potwierdzenia jej kolejnych wersji.

Tuż po osiemnastej telefon Rafała zadzwonił ponownie. Tym razem numer był zastrzeżony.

— Zatorski? — usłyszał męski głos.

— Tak.

— Pytał pan o mnie. Chciał pan rozmawiać o programie jądrowym. Jestem Andrzej Rudnicki.

Rafał uruchomił notatnik.

— Słucham pana.

— Pan nie słucha. Pan zadaje pytania, których nie powinien pan kierować do pierwszego człowieka znalezionego w rejestrze. Mam dokumenty, które pokażą, dlaczego te pytania są źle postawione.

— Proszę je przesłać przez prawnika.

— Nie przez prawnika. Jeśli chce pan zrozumieć, kto naprawdę przygotował wariant B, musi pan zobaczyć je osobiście. Jutro wieczorem zadzwonię z miejscem. I niech pan nie wspomina o tej rozmowie Konarskiemu.

Połączenie urwało się, zanim Rafał zdążył zapytać o konkrety. Kiedy opowiedział wszystko Grażynie, przyglądała mu się bez słowa.

— Co? — zapytał w końcu.

— Nie jedziesz tam sam. Marek dostanie adres i godzinę. Jeśli Rudnicki zacznie zmieniać miejsce, wracamy.

— Myślisz, że Rudnicki chce nas wrobić?

— Może chce się ratować. Może chce nas wciągnąć w kłopoty. W obu przypadkach pojedziemy ostrożnie.

Rozdział 14. Martwy doradca

Wiadomość nadeszła nazajutrz po siedemnastej. Andrzej Rudnicki podał adres biurowca na warszawskiej Woli i numer poziomu parkingu. Zapewnił, że będzie czekał przy windach, skąd razem przejdą do wynajmowanego biura. Poprosił o przyjazd bez fotografa i bez sprzętu do nagrywania.

Rafał przeczytał ją Grażynie, gdy kończyła rozmowę z prawnikiem redakcji. Zgodzili się, że sama propozycja jest dziwna, ale miejsce pozwala przynajmniej zweryfikować, czy Rudnicki ma dostęp do deklarowanego biura. Grażyna sprawdziła adres w rejestrze najemców i publicznych danych firmy. Rzeczywiście znajdowała się tam kancelaria, której usługi Rudnicki wykorzystał wcześniej w projekcie portowym. Nie znalazła potwierdzenia, że sam wynajmuje pomieszczenie.

Kępa nie był zachwycony pomysłem.

— Skoro to człowiek, którego nazwisko pojawia się przy Konarskim, powinniście odbyć spotkanie w redakcji — uznał. — Albo w miejscu publicznym, z dala od parkingów. Jeżeli odmawia, nie ma rozmowy.

Rafał wysłał Rudnickiemu propozycję kawiarni na parterze budynku. Odpowiedź przyszła dopiero po dwudziestu minutach: „Będę przy wejściu do wind. Potem przejdziemy do kawiarni. Tylko bez kamer”.

— To brzmi jak człowiek, który nie chce, żeby widziano go przy stoliku — zauważyła Grażyna. — Pojedziemy wspólnie, ale zostawimy możliwość wycofania się. Marek będzie wiedział, gdzie jesteśmy. Jeżeli zacznie zmieniać miejsce, wracamy.

Budynek miał przeszklony hol i recepcję obsługiwaną przez dwóch ochroniarzy. Rafał zauważył samochody wjeżdżające do garażu, lecz oboje weszli głównymi drzwiami. W recepcji poinformowano ich, że kancelaria na dziewiątym piętrze pracuje tylko do siedemnastej. Rudnicki nie zostawił dla nich żadnej przepustki.

— Poczekamy dziesięć minut i wyjdziemy — zdecydowała Grażyna.

Minęła dziewiętnasta. Rafał dwa razy próbował dodzwonić się do doradcy. Telefon pozostawał nieaktywny. Kiedy po raz trzeci podniósł aparat, z korytarza prowadzącego do garażu wyszedł ochroniarz w ciemnej kurtce, który szybko powiedział coś koledze przy recepcji. Obaj skierowali się do drzwi technicznych.

Po chwili jedna z wind zjechała na parter. Wysiadł z niej mężczyzna z plecakiem i pobiegł do recepcji, nie czekając na pytania.

— Tam ktoś leży — wyrzucił z siebie. — Przy słupie, między samochodami. Wygląda jakby był ranny. Widziałem krew.

Rafał ruszył w stronę korytarza, ale Grażyna zatrzymała go za ramię.

— Nie wchodź tam. Oni już sprawdzają. Zadzwoń pod sto dwanaście, jeśli ochrona tego nie zrobiła. Powiedz dokładnie, co usłyszeliśmy i gdzie jesteśmy.

Dyspozytor potwierdził przyjęcie zgłoszenia. Kilka minut później w holu pojawili się ratownicy z torbami, a zaraz za nimi patrol policji. Gości poproszono o pozostanie w recepcji. Rafał patrzył na wyświetlacz windy, próbując odgadnąć, co dzieje się piętro niżej. Nikt z wychodzących tamtędy funkcjonariuszy nie odpowiadał na pytania.

Ratownik wrócił po kolejny sprzęt. Rafał próbował odczytać coś z jego twarzy, lecz bez powodzenia. Dopiero gdy do holu wszedł mężczyzna po cywilnemu, pokazał legitymację i poprosił ochronę o wykaz odwiedzających, Grażyna zrozumiała, że w garażu prawdopodobnie doszło do przestępstwa.

Policjant spisał ich dane, godzinę przyjazdu i powód obecności. Kiedy Rafał pokazał wiadomość od Rudnickiego, funkcjonariusz poprosił, by nie usuwał korespondencji i przekazał ją w ustalonym trybie. Nie potwierdził nazwiska osoby znalezionej w garażu.

— Jeśli macie od niego jakieś materiały, będziemy chcieli je obejrzeć. A teraz proszę się odsunąć. Musimy sprawdzić, czy ktoś widział sprawcę.

Siedzieli w holu prawie godzinę. Za szybą zaczęło padać, a pod budynek podjeżdżały kolejne nieoznakowane samochody. Funkcjonariusze odgrodzili przejście do garażu. Pracownicy ochrony przeglądali system kamer w obecności policjanta. Nikt nie pozwalał reporterom z zewnątrz wejść do środka, choć pierwsza ekipa telewizyjna pojawiła się jeszcze przed dwudziestą.

W końcu wezwano ich osobno na krótkie przesłuchania. Rafał przekazał treść swoich rozmów z Rudnickim oraz nazwisko Konarskiego, którego wizytówkę wcześniej otrzymał za zgodą posła. Zapytany o inne źródła informacji o programie atomowym zaznaczył, że korzystali z materiałów dziennikarskich, a kwestie ochrony informatorów musi omówić z prawnikiem redakcji. Funkcjonariusz poprosił o kontakt z prawnikiem redakcji.

Grażyna odpowiadała na pytania dotyczące wizytówki Rudnickiego i jego wcześniejszych związków z finansowaniem. Policjant zainteresował się fotografią sprzed trzydziestu lat dopiero wtedy, kiedy pokazała potwierdzoną obecność Henryka Mielczarka oraz wyjaśniła, że Rudnicki występował wiele lat później przy projekcie portowym obsługiwanym przez Boreal. Nie sugerowała, że jest to dowód na udział w zabójstwie.

— Dlaczego państwo łączą te sprawy? — zapytał funkcjonariusz.

— Mieliśmy z nim rozmawiać o finansowaniu atomu. Możliwe, że chciał nam coś pokazać. Tylko tyle wiemy.

Przed dwudziestą drugą pozwolono im opuścić budynek. Dowiedzieli się tylko, że osoba znaleziona na parkingu nie żyje i że wszczęto czynności pod nadzorem prokuratora. Nazwiska nie podano. Kępa przyjechał po nich samochodem, zanim zdążyli zamówić taksówkę.

— Obaj macie całe ręce? — zapytał od drzwi, nie wysiadając.

— Oboje — poprawiła go Grażyna. — Tak. Chodźmy stąd.

W redakcji rozmawiali już tylko o tym, co trzeba było przekazać policji i prawnikowi. Kępa zadzwonił do prawnika, a Rafał przygotował notatkę z czasami połączeń, wiadomościami i tym, co widzieli na miejscu. Grażyna osobno spisała fakty, których dowiedziała się od policjantów. Kiedy Rafał zaproponował komunikat o zabójstwie Rudnickiego, Grażyna odmówiła.

Przeczytałeś bezpłatny fragment.
Kup książkę, aby przeczytać do końca.
E-book
za 15.75
drukowana A5
za 52.44