Aby ludzie w różnych częściach świata mogli opisywać ten sam kolor w sposób uniwersalny i wzajemnie się rozumieć, zostały utworzone modele kolorów. Każdy model kolorów to system współrzędnych, w którym – po określeniu odpowiednich wartości – można dokładnie wskazać, o jaki kolor chodzi.
Istnieje wiele modeli kolorów. Jednak w pracy z poligrafią, w tym z drukiem książek w Riderò, kluczowe znaczenie mają dwa z nich.
RGB oraz jego odmiany (np. Adobe RGB i sRGB) to model kolorów wykorzystywany w świecie cyfrowym. To właśnie w tej przestrzeni barw pracują monitory większości urządzeń elektronicznych. Przestrzeń RGB obejmuje wszystkie kolory powstające z połączenia trzech barw podstawowych: czerwonej, zielonej i niebieskiej. Należy pamiętać, że wszystkie kolory wyświetlane na ekranie w tej przestrzeni zawierają komponent światła – dotyczy to również koloru czarnego.
Przestrzeń RGB jest bardzo szeroka i obejmuje około 16,7 miliona kolorów i odcieni. Nie każdy monitor jest w stanie odwzorować je wszystkie, jednak dla ogólnego zrozumienia warto zapamiętać tę liczbę.
CMYK to standardowa przestrzeń barw wykorzystywana w druku poligraficznym na całym świecie. Składa się ona z czterech podstawowych kolorów: żółtego, cyjan (błękitnego), magenty (intensywnego różu) oraz czarnego. Z ich mieszania powstają wszystkie pozostałe barwy. Dodatkowy czarny kolor jest konieczny, ponieważ nie da się uzyskać czystej czerni z samego zmieszania pozostałych trzech kolorów. Przestrzeń CMYK jest znacznie węższa niż RGB – wynika to z użytych barw oraz braku komponentu światła. Można w niej odwzorować około 10 milionów kolorów i odcieni.
Przybliżone porównanie zakresu przestrzeni RGB i CMYK można zobaczyć na schemacie:
- czarny zewnętrzny kontur – przestrzeń kolorów postrzeganych przez ludzkie oko;
- czarny przerywany kontur – przestrzeń sRGB, zbliżona do gamy większości popularnych monitorów, będąca de facto standardem grafiki internetowej;
- czarny ciągły kontur – przestrzeń Adobe RGB;
- niebieski ciągły kontur – przestrzeń CMYK utosowana w wysokiej jakości druku offsetowym;
- niebieski przerywany kontur – zakres kolorów dostępnych w typowej drukarce domowej.
Edytor okładek oraz edytor tekstu Ridero działają w przestrzeni barw sRGB. Wynika to z faktu, że okładki są przygotowywane jednocześnie do wersji drukowanej i elektronicznej, a celem jest nieograniczanie autorów w doborze kolorów dla e-booków. Należy jednak pamiętać, że podczas druku stosowane są farby odpowiadające podstawowym kolorom modelu CMYK: żółtemu, cyjanowi, magencie i czarnemu.
Ponieważ w CMYK można odwzorować znacznie mniej kolorów niż w RGB, okładki i ilustracje wewnątrz książki przy druku kolorowym mogą wyglądać inaczej niż w edytorze. Największym zniekształceniom ulegają kolory neonowe (czyli takie, w których występuje duży udział światła lub białego pigmentu, np. neonowy pomarańczowy, żółty czy zielony), a także bardzo intensywne lub głębokie odcienie zieleni, niebieskiego, czerwieni i fioletu.
Poniżej przedstawiono przykłady tego, jak niektóre kolory wyglądają po konwersji z RGB do CMYK – dokładnie taki sam proces zachodzi w maszynie drukarskiej. Po lewej stronie widoczny jest kolor w RGB, po prawej – ten sam kolor po konwersji do CMYK.
Jak widać, w niektórych przypadkach różnice są bardzo znaczące, natomiast w innych kolory nie sprawiają żadnych problemów.
Aby uniknąć rozczarowania przy druku książek, prosimy o stosowanie się do poniższych wskazówek:
- Podczas tworzenia okładki z szablonu Ridero i korzystania z systemowych wzorów najlepiej unikać nadmiernie jaskrawych kolorów – albo mieć na uwadze, że intensywne barwy będą wyglądać efektownie tylko na ekranie, natomiast w druku zostaną stonowane.
- Zamawiając projekt okładki u nas, projektanci starają się unikać kolorów, które mogą sprawiać problemy w druku. W niektórych przypadkach – na życzenie klienta – do projektu mogą zostać włączone kolory potencjalnie problematyczne, które będą wyglądać inaczej na ekranie i na wydruku. Staramy się zawsze uprzedzać o takich możliwościach, jednak dla pełnego bezpieczeństwa można poprosić koordynatora usługi o pokazanie, jak kolory na okładce będą wyglądać w druku.
- Jeśli przygotowujesz okładkę samodzielnie (lub robi to Twój projektant), np. w programie Photoshop, zalecamy od samego początku pracę w przestrzeni barw CMYK. Po zakończeniu pracy plik należy przekonwertować do RGB przed załadowaniem go do edytora Ridero.
Ważne: podczas zapisu pliku nie należy osadzać żadnych profili kolorów, ponieważ może to prowadzić do nieprzewidywalnego zachowania urządzeń drukujących.
Zmiana koloru okładki lub ilustracji w druku, spowodowana konwersją kolorów z RGB do CMYK, nie jest wadą drukarską. Nie przyjmujemy reklamacji dotyczących takich zmian kolorystycznych w przypadku ilustracji przygotowanych przez autora lub zewnętrznego projektanta i załadowanych w trybie „Własna okładka” – zarówno jako okładka, rozkładówka, jak i element bloku wewnętrznego książki.
Informacje dodatkowe
Czym są RGB i CMYK?
RGB – model kolorów dla ekranów cyfrowych (monitorów, smartfonów), oparty na mieszaniu czerwieni, zieleni i niebieskiego.
CMYK – model kolorów przeznaczony do druku, obejmujący cyjan (C), magentę (M), żółty (Y) oraz czarny (K).
Czym różnią się kolory na ekranie od kolorów drukowanych?
Kolory w RGB są jaśniejsze i bardziej nasycone niż w CMYK. Niektóre odcienie, zwłaszcza neonowe, mogą ulec znacznym zmianom podczas druku.
Jak upewnić się, że kolor okładki w druku będzie zgodny z wyświetlanym na ekranie?
Unikaj stosowania jaskrawych, neonowych kolorów podczas projektowania okładki.
Jeśli okładkę projektuje grafik, poproś o symulację wyglądu kolorów w druku.
Projektując okładkę samodzielnie w Photoshopie, pracuj w przestrzeni CMYK, a przed wgraniem do Ridero przekonwertuj plik do RGB bez osadzania profili kolorów.